Xây dựng niềm tin số từ hạ tầng định danh quốc gia
Trong tiến trình chuyển đổi số toàn cầu, nhiều khu vực lựa chọn xây dựng các công cụ quản lý riêng biệt cho từng loại tài sản. Liên minh châu Âu đã phát triển hệ thống định danh mã số dành riêng cho thị trường tiền mã hóa.
Ngược lại, Singapore chọn một hướng đi toàn diện và đột phá hơn. Đảo quốc này tập trung xây dựng một nền tảng định danh điện tử quốc gia đủ mạnh để phục vụ mọi giao dịch từ dịch vụ công, ngân hàng đến các công nghệ hiện đại như chuỗi khối.
Trọng tâm của chuyển đổi số hiện nay không chỉ dừng lại ở việc số hóa giấy tờ hay thủ tục hành chính. Yếu tố cốt lõi nằm ở việc thiết lập một hạ tầng niềm tin số bền vững. Khi dữ liệu và tài sản được trao đổi tức thì trên không gian mạng, việc xác định chính xác chủ thể tham gia giao dịch là điều kiện bắt buộc để pháp luật bảo hộ.
Ngay từ khi triển khai chiến lược quốc gia thông minh, Singapore đã coi định danh điện tử là hạ tầng thiết yếu tương tự mạng viễn thông hay hệ thống thanh toán. Mọi hoạt động từ khai thuế, mở tài khoản ngân hàng cho đến giao dịch tài sản số đều dựa trên một cơ chế xác thực thống nhất. Hệ thống này giúp giảm chi phí tuân thủ thủ tục, đồng thời hạn chế tối đa rủi ro pháp lý cho các bên tham gia.
Bộ đôi Singpass và MyInfo nâng tầm nền kinh tế số
Hệ thống định danh số quốc gia NDI được Singapore chính thức đưa vào vận hành từ năm 2018. Đây không đơn thuần là một tài khoản đăng nhập mà là một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm dịch vụ xác minh, chữ ký điện tử và nền tảng chia sẻ dữ liệu.
Dưới sự quản lý của Cơ quan Công nghệ Chính phủ Singapore, hệ thống này giúp người dân không phải nộp lại thông tin nhiều lần, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí nhận diện khách hàng.
Trong hệ sinh thái NDI, ứng dụng Singpass đóng vai trò là một tấm hộ chiếu số cho người dân. Tính đến năm 2025, ứng dụng đã ghi nhận hơn 5 triệu người dùng và kết nối với hơn 2.700 dịch vụ công lẫn tư. Mỗi tháng, hệ thống xử lý khoảng 41 triệu lượt xác thực. Người dân chỉ cần một tài khoản duy nhất để thực hiện các công việc như khai thuế, khám chữa bệnh, ký hợp đồng hay đầu tư tài chính.
Song song với Singpass, dịch vụ MyInfo đảm nhận nhiệm vụ chia sẻ dữ liệu đã qua xác thực theo nguyên tắc chỉ cung cấp thông tin một lần. Dữ liệu từ các cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, thuế và quỹ dự phòng được kết nối trực tiếp.
Khi người dân mở tài khoản ngân hàng hay tham gia các dịch vụ tài chính, họ chỉ cần cho phép chia sẻ thông tin qua Singpass. Quy trình này giúp rút ngắn thời gian xử lý, giảm thiểu gian lận và tối ưu hiệu quả quản trị rủi ro.
Từ xác thực danh tính cá nhân đến quản lý tài sản số
Khi thị trường tài sản số bùng nổ, nhiều quốc gia lúng túng trong việc kiểm soát các giao dịch trên chuỗi khối. Singapore chọn tiếp cận vấn đề bằng cách tập trung vào chủ thể nắm giữ và thực hiện giao dịch.
Theo các chuyên gia từ Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore, rủi ro lớn nhất không nằm ở bản thân công nghệ chuỗi khối mà xuất phát từ việc không thể xác minh danh tính người điều khiển ví điện tử. Một địa chỉ ví có thể chứa số tài sản rất lớn nhưng nếu thiếu thông tin chủ sở hữu, việc thu thuế hay phòng chống rửa tiền sẽ gặp trở ngại nghiêm trọng.
Chính vì vậy, Singapore đã gắn kết định danh điện tử với sự phát triển của tài sản số thông qua một chuỗi niềm tin khép kín. Chuỗi này bắt đầu từ danh tính số Singpass, kết nối với dữ liệu MyInfo, thông qua quy trình nhận biết khách hàng điện tử của các tổ chức tài chính và kết thúc ở giao dịch tài sản số.
Trong mô hình này, công nghệ chuỗi khối xác nhận giao dịch đã diễn ra, còn hệ thống định danh xác nhận người thực hiện giao dịch. Sự kết hợp này mang lại sự minh bạch và tạo nền tảng vững chắc cho thị trường phát triển.
Cơ hội và lộ trình ứng dụng mô hình cho Việt Nam
Cách tiếp cận quản lý con người trước khi quản lý tài sản của Singapore mang lại nhiều giá trị tham khảo cho Việt Nam. Trên thực tế, Việt Nam đã và đang triển khai chiến lược tương tự thông qua Đề án 06 và ứng dụng VNeID do Bộ Công an phát triển. Ứng dụng VNeID sở hữu tiềm năng và vai trò hoàn toàn tương đồng với Singpass, đóng vai trò làm hộ chiếu số cho các giao dịch trong đời sống.
Thời gian qua, Việt Nam đã chủ động làm sạch dữ liệu từ gốc bằng việc chuẩn hóa SIM chính chủ, xác thực tài khoản ngân hàng qua sinh trắc học và căn cước công dân gắn chip. Việc gắn kết định danh VNeID với các tài khoản tài sản số được xem là giải pháp hiệu quả nhất để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về phòng chống rửa tiền, đồng thời đưa thị trường này ra khỏi vùng xám pháp lý.
Tuy nhiên, để hoàn thiện mô hình quản lý như Singapore, Việt Nam cần tháo gỡ một số nút thắt quan trọng. Đầu tiên là việc mở rộng cổng kết nối dữ liệu an toàn cho các doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là mảng công nghệ tài chính và tài sản số.
Tiếp theo, cơ quan quản lý cần ban hành khung pháp lý rõ ràng để định nghĩa cụ thể về tài sản số và tiền mã hóa. Cuối cùng, việc tối ưu hóa trải nghiệm người dùng trên ứng dụng VNeID và bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân sẽ là chìa khóa để thu hút sự đồng thuận từ cộng đồng. Tận dụng tốt nền tảng VNeID sẽ giúp Việt Nam tiết kiệm đáng kể nguồn lực trong việc quản lý thị trường tài sản số đầy tiềm năng.
