Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 165/2026/TT-BTC ngày 31 tháng 10 năm 2026 hướng dẫn chế độ báo cáo và công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa. Đây là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Văn bản pháp lý này chính thức có hiệu lực từ ngày 18 tháng 12 năm 2026, áp dụng đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ, tổ chức phát hành cùng các nhà đầu tư tham gia thị trường. Điểm nhấn quan trọng nhất trong văn bản là quy định bắt buộc các đơn vị vận hành phải bảo quản và lưu trữ toàn bộ dữ liệu hoạt động tối thiểu 10 năm.
Quy định lưu trữ dữ liệu dài hạn được xem là biện pháp trọng yếu nhằm phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và ngăn ngừa rủi ro rửa tiền. Để bảo đảm tính minh bạch, các tổ chức dịch vụ tài sản mã hóa không chỉ giữ kín dữ liệu nội bộ mà phải chịu sự giám sát thường xuyên của cơ quan quản lý nhà nước thông qua hệ thống báo cáo định kỳ với tần suất liên tục.
Nghĩa vụ báo cáo giao dịch chi tiết theo từng ngày
Theo quy định mới, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải thực hiện chế độ báo cáo hằng ngày về toàn bộ diễn biến thị trường của ngày liền kề trước đó. Nội dung báo cáo bao gồm số lượng lệnh đặt mua, lệnh đặt bán, lệnh khớp thành công và các lệnh bị hủy. Đồng thời, doanh nghiệp phải thống kê đầy đủ tổng khối lượng và giá trị giao dịch của từng loại tài sản số đang vận hành trên hệ thống.
Không dừng lại ở việc tổng hợp khối lượng, các chỉ tiêu kỹ thuật quan trọng như mức giá mở cửa, giá đóng cửa, giá cao nhất, giá thấp nhất cùng mức độ biến động giá trị giao dịch cũng phải được thể hiện chi tiết. Bên cạnh báo cáo ngày, các đơn vị vận hành phải gửi báo cáo định kỳ vào ngày 10 hằng tháng lên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Báo cáo tháng này phản ánh biến động số lượng tài khoản mở mới, tài khoản đóng, tổng giá trị mua bán cũng như giá trị mua ròng hoặc bán ròng của từng nhóm nhà đầu tư. Đối với các giao dịch có dấu hiệu bất thường, tổ chức dịch vụ phải lập báo cáo chuyên đề về quy trình giám sát và kết quả xử lý.
Kiểm soát dòng tiền và quản lý tài sản lưu ký của khách hàng
Hoạt động lưu ký, tức việc bảo quản tài sản của khách hàng, là khu vực nhạy cảm được cơ quan quản lý đặt dưới sự giám sát chặt chẽ. Thông tư quy định các sàn giao dịch phải lập báo cáo lưu ký hằng tuần, chốt số liệu khối lượng tài sản đang quản lý vào thời điểm 17 giờ ngày Chủ nhật cuối cùng của kỳ báo cáo. Dữ liệu này được phân loại rõ ràng theo từng mã tài sản, bao gồm tài sản lưu ký trong nước, tài sản lưu ký ngoài nước, lượng tài sản do chính tổ chức lưu giữ và lượng tài sản gửi tại các đối tác khác.
Bên cạnh đó, bức tranh nạp rút tài sản của người dùng trong tuần cũng phải được thống kê toàn diện. Báo cáo cần phân định rành mạch giữa các giao dịch nạp rút thành công, thất bại hoặc đang chờ xử lý, kể cả các hoạt động chuyển dịch tài sản giữa các sàn trong nước và quốc tế. Đối với tài sản đã niêm yết, đơn vị báo cáo phải cung cấp tên, mã định danh, mạng lưới chuỗi khối và địa chỉ ví lưu ký thực tế.
Với các tài sản chưa niêm yết, sàn giao dịch vẫn phải thống kê danh mục và địa chỉ ví tương ứng nhằm loại trừ nguy cơ thất thoát. Định kỳ sáu tháng một lần, các đơn vị lưu ký sẽ nộp báo cáo tổng hợp về toàn bộ tài sản đầu kỳ, cuối kỳ cùng các sự kiện phát sinh để cơ quan quản lý nắm bắt thực trạng bảo đảm an toàn vốn của người gửi.
Cuộc đua đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của năm sàn giao dịch thí điểm
Những yêu cầu giám sát với tần suất liên tục đặt ra áp lực rất lớn lên nền tảng công nghệ và hệ thống kiểm soát nội bộ của các doanh nghiệp. Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, Chính phủ chủ trương lựa chọn tối đa năm tổ chức cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa trong giai đoạn thí điểm. Doanh nghiệp tham gia phải đáp ứng những điều kiện tài chính và hạ tầng vô cùng nghiêm ngặt, tiêu biểu là mức vốn điều lệ thực góp tối thiểu 10.000 tỷ đồng và đạt tiêu chuẩn an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4.
Hiện tại, năm doanh nghiệp đã vượt qua bước thẩm định hồ sơ ban đầu đang tích cực hoàn thiện các điều kiện cấp phép. Danh sách này gồm Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX (VIXEX), Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Sacom (SCEX), Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX), Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) và Công ty Cổ phần Tài sản số Việt Nam (Moonbase).
Trong số này, SCEX đã chính thức tăng vốn điều lệ lên mức 10.000 tỷ đồng để đạt điều kiện tối thiểu. Doanh nghiệp CAEX thuộc hệ sinh thái tài chính VPBank và TCEX cũng đã hoàn tất thẩm định an toàn thông tin cấp độ 4 từ cơ quan chức năng, sẵn sàng cho việc kết nối kỹ thuật phục vụ chế độ báo cáo tự động.
Minh bạch hóa dòng vốn và bảo vệ nhà đầu tư trong nước
Quy định mới được ban hành vào thời điểm quy mô giao dịch tài sản số tại Việt Nam đã đạt đến mức độ rất lớn. Theo báo cáo công bố vào cuối tháng 9 năm 2026 của tổ chức Chainalysis, tổng giá trị hoạt động tài sản mã hóa liên quan đến Việt Nam trong giai đoạn từ ngày 01 tháng 07 năm 2025 đến ngày 30 tháng 06 năm 2026 đạt khoảng 122,2 tỷ USD.
Trong đó, các sàn giao dịch tập trung đóng góp tới 69,9 tỷ USD, tương đương 57% tổng giá trị hoạt động. Giao dịch ngang hàng trực tiếp giữa các cá nhân cũng ghi nhận 6,9 tỷ USD trong nước và 10,5 tỷ USD chuyển dịch qua biên giới.
Nghiên cứu từ Bộ Tài chính cũng chỉ ra Việt Nam hiện có hàng triệu người sở hữu tài sản mã hóa, với nhiều khảo sát ước tính con số dao động từ hơn 9 triệu đến trên 20 triệu người. Việc phần lớn dòng tiền trước đây chảy qua các nền tảng quốc tế không có đại diện pháp lý tại Việt Nam đã tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và thất thu thuế.
Khi khung khổ thí điểm đi vào thực tế, quy định lưu trữ dữ liệu tối thiểu 10 năm cùng chế độ báo cáo minh bạch sẽ tạo dựng nền tảng vững chắc, vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư, vừa giúp các cơ quan quản lý kiểm soát dòng vốn hiệu quả và giữ vững an ninh tài chính quốc gia.
