RWA mở thêm kênh huy động vốn cho doanh nghiệp
Ông Ngô Duy Biên, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX), cho rằng tiềm năng đáng chú ý nhất của token hóa tài sản thực nằm ở khả năng đưa nguồn vốn tiếp cận những tài sản và hoạt động kinh doanh tại Việt Nam theo phương thức mới.
Token hóa tài sản thực là quá trình sử dụng công nghệ blockchain để thể hiện và quản lý các quyền liên quan đến tài sản dưới dạng các đơn vị số. Tùy thuộc vào cấu trúc phát hành, những đơn vị này có thể đại diện cho quyền lợi được xác định đối với tài sản hoặc dòng tiền phát sinh từ tài sản đó.
Theo ông Biên, công nghệ có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong việc phát hành, quản lý quyền sở hữu và phân phối dòng tiền cho nhà đầu tư. Qua đó, RWA có tiềm năng trở thành một kênh huy động vốn bổ sung bên cạnh tín dụng ngân hàng và trái phiếu doanh nghiệp.
Tuy nhiên, việc đưa một tài sản lên blockchain không đồng nghĩa với việc giá trị của tài sản đó tự động tăng lên. Giá trị mà nhà đầu tư nhận được vẫn phải dựa trên tài sản cơ sở, quyền lợi được xác lập trong hồ sơ phát hành và khả năng tạo ra dòng tiền thực tế.
Vì vậy, những tài sản có dòng tiền ổn định, thông tin minh bạch và cơ sở pháp lý rõ ràng sẽ là nhóm được ưu tiên nghiên cứu. Mỗi phương án phát hành cần được đánh giá trên nhiều khía cạnh, từ quyền sở hữu, chất lượng tài sản đến khả năng tạo dòng tiền và nhu cầu thực tế của nhà đầu tư.
Cơ chế thí điểm mở đường cho dòng vốn quốc tế
Tại Việt Nam, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về thí điểm thị trường tài sản mã hóa mở ra cơ chế phát hành tài sản mã hóa gắn với tài sản thực cho nhà đầu tư nước ngoài. Hoạt động giao dịch và thanh toán được thực hiện bằng đồng Việt Nam trong phạm vi thí điểm.
Ông Biên nhận định cơ chế này có thể tạo thêm cơ hội để nhà đầu tư quốc tế tiếp cận các tài sản tại Việt Nam, đồng thời giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn vốn thay vì phụ thuộc chủ yếu vào các kênh tài trợ truyền thống.
Dù vậy, RWA không đơn thuần là việc số hóa một tài sản rồi đưa lên sàn giao dịch. Quá trình phát hành đòi hỏi doanh nghiệp phải xác định rõ tài sản thuộc quyền sở hữu của ai, nhà đầu tư được hưởng những quyền lợi gì, dòng tiền được phân chia ra sao và tranh chấp sẽ được giải quyết theo cơ chế nào.
Tùy cấu trúc sản phẩm, doanh nghiệp có thể cần thành lập một pháp nhân riêng để nắm giữ tài sản, qua đó phân định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia.
Sau khi hoàn tất quá trình thẩm định tài sản và thiết lập cơ sở pháp lý, đơn vị phát hành mới tiến hành xây dựng hồ sơ, công bố thông tin, xác minh nhà đầu tư và tổ chức các hoạt động phát hành, lưu ký, giao dịch. Nghĩa vụ phân phối dòng tiền, báo cáo và thanh toán khi đáo hạn cũng cần được xác định ngay từ đầu.
So với chứng khoán và trái phiếu truyền thống, tài sản mã hóa phát hành theo cơ chế thí điểm có những đặc thù pháp lý riêng. Bởi vậy, quyền lợi của người sở hữu cần được xác định cụ thể theo từng sản phẩm, thay vì mặc nhiên áp dụng cách hiểu đối với các loại chứng khoán hiện hành.
Công nghệ không thể thay thế yêu cầu pháp lý
Một trong những lợi thế của token hóa là khả năng lập trình các điều kiện liên quan đến đối tượng nắm giữ và giới hạn chuyển nhượng. Một số quy trình phân chia quyền lợi, chuyển giao tài sản và thanh toán cũng có thể được tự động hóa, góp phần tăng tính minh bạch và giảm bớt các khâu trung gian.
Tuy nhiên, theo CEO TCEX, công nghệ không thể thay thế việc thẩm định tài sản, công bố thông tin đầy đủ và bảo vệ nhà đầu tư. Nếu tài sản cơ sở thiếu minh bạch hoặc quyền lợi của người sở hữu không được xác lập rõ ràng, việc đưa tài sản lên blockchain không thể tự giải quyết những vấn đề này.
Đây cũng là yếu tố quyết định khả năng phát triển bền vững của thị trường RWA. Một sản phẩm có thể được triển khai về mặt kỹ thuật nhưng vẫn khó thu hút dòng vốn nếu nhà đầu tư chưa thể đánh giá đầy đủ rủi ro, tính pháp lý và khả năng nhận được dòng tiền như cam kết.
Đối với TCEX, mã hóa tài sản thực được xác định là một trong những định hướng phát triển dài hạn. Doanh nghiệp đang nghiên cứu thiết kế sản phẩm và mô hình vận hành phù hợp với khuôn khổ thí điểm, đồng thời xem xét các nhóm tài sản có khả năng đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư nước ngoài.
Ông Biên cho biết kinh nghiệm xây dựng nền tảng quản lý các khoản đầu tư thay thế tại Mỹ là một trong những cơ sở để TCEX tiếp cận lĩnh vực này. Doanh nghiệp cũng dự kiến kết hợp năng lực tư vấn phát hành của TCBS với hạ tầng trong hệ sinh thái Techcombank để nghiên cứu các mô hình phù hợp.
Thay vì triển khai ngay những đợt phát hành quy mô lớn, CEO TCEX kỳ vọng các sản phẩm đầu tiên sẽ có quy mô phù hợp và được chuẩn bị kỹ lưỡng. Theo ông, việc xây dựng nền tảng vững chắc về pháp lý, quản trị tài sản và quyền lợi nhà đầu tư sẽ quan trọng hơn tốc độ mở rộng trong giai đoạn đầu.
Nếu được triển khai đúng hướng, token hóa tài sản thực có thể bổ sung một kênh huy động vốn mới cho doanh nghiệp Việt Nam và mở rộng khả năng tiếp cận tài sản trong nước của dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, triển vọng này vẫn phụ thuộc vào chất lượng tài sản được lựa chọn, mức độ hoàn thiện của cơ chế quản lý và niềm tin mà thị trường có thể xây dựng trong những giai đoạn đầu.
