Nhà đầu tư Việt chỉ được giao dịch tài sản số đã có

Trong giai đoạn triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa, nhà đầu tư trong nước sẽ chỉ được phép giao dịch đối với những tài sản mã hóa đã sở hữu trước đó. Trong khi đó, nhà đầu tư nước ngoài được tham gia mua bán bình thường trên các nền tảng được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.

Thông tin này được ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, chia sẻ tại hội thảo về định hướng phát triển thị trường tài sản số tại Việt Nam.

Theo ông Hòa, việc giới hạn phạm vi tham gia của nhà đầu tư trong nước là một phần trong nguyên tắc triển khai "mở nhưng có kiểm soát". Bởi đây là lĩnh vực mới, tiềm ẩn nhiều rủi ro về công nghệ, pháp lý và an toàn tài chính, nên cơ quan quản lý lựa chọn phương án vận hành từng bước để vừa kiểm nghiệm hiệu quả chính sách, vừa kịp thời điều chỉnh khi cần thiết.

Chỉ trong thời gian ngắn kể từ cuối năm 2025 đến nay, khung pháp lý dành cho tài sản mã hóa tại Việt Nam đã có nhiều thay đổi đáng kể. Nền tảng pháp lý hiện bao gồm Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Đầu tư cùng nhiều văn bản hướng dẫn liên quan đến chế độ kế toán, kiểm toán và nghĩa vụ thuế.

Đáng chú ý, Luật Công nghiệp công nghệ số đã lần đầu tiên đưa các khái niệm như tài sản số, tài sản mã hóa và tài sản ảo vào hệ thống pháp luật Việt Nam. Đồng thời, các loại tài sản này cũng được thừa nhận là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc xác lập cơ sở pháp lý nhằm bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của cá nhân, tổ chức cũng như tạo tiền đề cho hoạt động quản lý trong tương lai.

Theo đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, chính sách quản lý thị trường tài sản mã hóa hiện hướng tới bốn mục tiêu lớn, bao gồm xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng, thu hút nguồn vốn quốc tế, tăng cường phòng chống rửa tiền và đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị của các tổ chức quốc tế như FATF, FSB và IOSCO.

Về điều kiện cấp phép, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải là doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam, có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, cơ cấu cổ đông phải có sự tham gia của những tổ chức tài chính hoặc doanh nghiệp công nghệ có năng lực và uy tín trên thị trường.

Ngoài yêu cầu về năng lực tài chính, các đơn vị vận hành còn phải đặt hệ thống máy chủ tại Việt Nam, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thông tin cấp độ cao và sở hữu đội ngũ nhân sự có chứng chỉ chuyên môn phù hợp trong lĩnh vực công nghệ thông tin cũng như chứng khoán.

Đối với hoạt động phát hành tài sản mã hóa, cơ quan quản lý yêu cầu tài sản bảo đảm phải là tài sản thực, đã được kiểm toán và định giá độc lập. Những tài sản có tính chất là chứng khoán hoặc tiền pháp định sẽ không thuộc phạm vi được phép phát hành. Trong trường hợp tài sản cơ sở là bất động sản, hàng hóa hay công trình hạ tầng, tổ chức phát hành phải có thêm ý kiến của cơ quan quản lý chuyên ngành liên quan.

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp Việt Nam được thành lập theo Luật Doanh nghiệp có thể tham gia phát hành tài sản mã hóa nhằm huy động nguồn vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài.

Một điểm đáng chú ý là trong giai đoạn thí điểm, nhà đầu tư nước ngoài sẽ là nhóm được tham gia các đợt phát hành tài sản mã hóa trong nước. Ngược lại, nhà đầu tư Việt Nam chỉ được phép giao dịch đối với những tài sản mã hóa đã sở hữu từ trước khi thị trường đi vào vận hành chính thức.

Toàn bộ giao dịch sau phát hành sẽ phải được thực hiện thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép. Đồng thời, mọi hoạt động niêm yết và thanh toán trên thị trường đều phải sử dụng Việt Nam đồng.

Theo cơ quan quản lý, ngay cả những tài sản mã hóa phổ biến trên thế giới như Bitcoin, Ethereum hay các stablecoin neo giá theo ngoại tệ cũng sẽ được giao dịch bằng Việt Nam đồng. Quy định này nhằm tăng cường khả năng giám sát dòng tiền, phục vụ công tác quản lý thuế cũng như phòng chống rửa tiền.

Liên quan đến lộ trình thực hiện, sau sáu tháng kể từ thời điểm nền tảng giao dịch tài sản mã hóa đầu tiên được cấp phép hoạt động, các giao dịch của nhà đầu tư trong nước sẽ bắt buộc phải được thực hiện thông qua các sàn được cấp phép tại Việt Nam.

Tuy nhiên, nhà đầu tư không bị buộc phải chuyển toàn bộ tài sản đang nắm giữ về các nền tảng này. Người sở hữu vẫn có thể lưu trữ tài sản trong ví cá nhân, nhưng khi có nhu cầu mua bán, việc giao dịch phải diễn ra trên hệ thống được cơ quan quản lý cho phép.

Đến thời điểm hiện tại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã tiếp nhận tám hồ sơ đăng ký triển khai thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa. Trong số này, năm doanh nghiệp đã được xác nhận đáp ứng các điều kiện ban đầu để tiến hành các bước chuẩn bị về vốn và hạ tầng kỹ thuật.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các doanh nghiệp đang tích cực đầu tư công nghệ, hoàn thiện mô hình quản trị và tìm kiếm đối tác quốc tế có kinh nghiệm vận hành. Tuy nhiên, thời điểm các sàn giao dịch chính thức đi vào hoạt động vẫn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về tài chính, kỹ thuật và an toàn hệ thống.

Các chuyên gia nhận định, việc xây dựng thị trường tài sản mã hóa không đơn thuần là mở thêm một kênh đầu tư mới mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số, hiện đại hóa thị trường vốn và gia tăng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam đối với dòng vốn quốc tế. Nếu quá trình thí điểm được triển khai hiệu quả, Việt Nam có thể từng bước hình thành một thị trường tài sản mã hóa minh bạch, an toàn và có tính cạnh tranh trong khu vực.