Khu vực Đông Nam Á đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của các giải pháp tài chính dựa trên nền tảng kỹ thuật số. Cùng với tốc độ tiếp cận internet tăng nhanh, nhu cầu trao đổi và quản lý tài sản số của người dân tại khu vực cũng mở rộng đáng kể. Dù các đơn vị quốc tế có sức ảnh hưởng không nhỏ, bức tranh chung tại đây lại được định hình vững chắc bởi các doanh nghiệp bản địa.
Theo thống kê, toàn khu vực hiện có khoảng 45 đến 55 sàn giao dịch tài sản số quốc nội đang hoạt động có đăng ký hợp pháp hoặc tham gia các chương trình thử nghiệm. Những tổ chức này do doanh nghiệp nội địa sáng lập, vận hành và chịu sự điều chỉnh trực tiếp từ các cơ quan giám sát tài chính ở từng thị trường.
Indonesia giữ vị thế dẫn đầu về quy mô và số lượng
Tại khu vực Đông Nam Á, Indonesia là thị trường ghi nhận số lượng sàn giao dịch bản địa lớn nhất với khoảng 25 đến 30 nền tảng đang hoạt động. Đất nước này sớm xây dựng một hành lang pháp lý hoàn chỉnh dưới sự quản lý của Cơ quan Quản lý Giao dịch Hàng hóa Tương lai cùng Cơ quan Dịch vụ Tài chính. Một điểm sáng đáng chú ý trong mô hình của Indonesia là việc thành lập sàn giao dịch quốc gia Central Financial X để chuẩn hóa quy trình và kiểm soát giao dịch của toàn bộ các đơn vị thành viên.
Các doanh nghiệp tại Indonesia phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn thẩm định khắt khe trước khi được chuyển từ trạng thái ứng viên sang đơn vị được cấp phép toàn diện. Thị trường ghi nhận sự phát triển ổn định của nhiều cái tên quen thuộc như Indodax, Reku, Pintu, Triv hay Tokocrypto. Định hướng của chính quyền sở tại nhằm mục đích bảo vệ nhà đầu tư cá nhân, đồng thời giữ vững dòng vốn nội địa không bị thâu tóm bởi các thế lực nước ngoài.
Sự tham gia mạnh mẽ của các tập đoàn tài chính truyền thống
Trái ngược với việc phụ thuộc vào các công ty khởi nghiệp công nghệ, thị trường Thái Lan lại chứng kiến sự tham gia trực tiếp của các tập đoàn tài chính lớn. Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Thái Lan hiện quản lý khoảng 5 đến 7 sàn nội địa.
Trong số đó, nhiều nền tảng nhận được sự hậu thuẫn trực tiếp từ các ngân hàng thương mại, chẳng hạn Kasikornbank sở hữu sàn Orbix, hay chính Sở Giao dịch Chứng khoán Thái Lan trực tiếp điều hành sàn TDX. Những thương hiệu như Bitkub hay XSpring Digital cũng duy trì vị thế vững chắc nhờ nguồn lực tài chính vượt trội.
Mô hình quản lý thận trọng cũng được ghi nhận tại nhiều quốc gia lân cận. Ngân hàng Trung ương Philippines đang giám sát khoảng 5 đến 7 đơn vị cung cấp dịch vụ tài sản ảo với các đại diện như PDAX, Coins.ph hay Maya Crypto. Trong khi đó, Ủy ban Chứng khoán Malaysia áp dụng quy chuẩn chọn lọc cao khi chỉ cấp phép cho khoảng 4 đến 5 nền tảng, nổi bật là HATA Digital, MX Global và SINEGY DAX.
Tại Singapore, trung tâm dịch vụ tài chính của toàn khu vực, Cơ quan Quản lý Tiền tệ nước này cấp phép cho khoảng 3 đến 5 sàn giao dịch thuần bản địa như Coinhako, Tokenize Xchange hay ADDX. Quốc đảo này tập trung định hướng các sàn phục vụ nhóm khách hàng tổ chức và nhà đầu tư chuyên nghiệp. Đối với các thị trường láng giềng như Lào hay Campuchia, số lượng sàn nội địa còn tương đối ít ỏi với khoảng 2 đến 3 đơn vị, chủ yếu vận hành theo các chương trình thí điểm hạn chế như sàn LDX tại Lào.
Triển vọng thử nghiệm và bước đi chuẩn bị của Việt Nam
Việt Nam hiện chưa có sàn giao dịch tài sản số thương mại nào được cấp phép chính thức. Dẫu vậy, các cơ quan chức năng đang đẩy nhanh lộ trình nghiên cứu và xây dựng khung thể chế thử nghiệm có kiểm soát. Việc này giúp thị trường vừa bắt kịp xu hướng phát triển của kinh tế số, vừa phòng ngừa hiệu quả các rủi ro liên quan đến an ninh tài chính và phòng chống rửa tiền.
Nhiều doanh nghiệp công nghệ trong nước đã chủ động chuẩn bị đề án để đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm. Quá trình xét duyệt yêu cầu các đơn vị phải đáp ứng đầy đủ điều kiện về vốn pháp định và vượt qua kiểm định an toàn thông tin cấp độ 4. Sự xuất hiện của một hành lang pháp lý minh bạch trong thời gian tới kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam hình thành các sàn giao dịch quốc nội chuẩn mực, tạo nền tảng vững chắc cho kinh tế số bứt phá.
