Liệu thời kỳ vàng son của airdrop tiền mã hóa đã khép lại?

Trong nhiều năm qua, hoạt động tặng thưởng token hay còn gọi là airdrop từng được xem như phương thức tiếp thị và phân phối tài sản phổ biến nhất trong thị trường tiền số. Bằng cách khuyến khích cộng đồng trải nghiệm sớm các ứng dụng công nghệ phi tập trung, những dự án phát triển sẵn sàng trích một phần lượng tài sản phát hành để trao tặng người dùng.

Tuy nhiên, các thống kê giai đoạn vừa qua cho thấy bức tranh tài chính này đang có sự đảo chiều sâu sắc, khi làn sóng chia sẻ lợi nhuận miễn phí đã chính thức đi qua thời kỳ đỉnh cao và bước vào giai đoạn thoái trào rõ rệt.

Cột mốc hoàng kim và kỷ lục phân bổ tài sản lịch sử

Nhìn lại lịch sử từ năm 2020, dự án sàn giao dịch Uniswap từng tạo nên cơn sốt chấn động khi phân phối phần thưởng cho 313 nghìn ví người dùng đủ điều kiện. Đến năm 2021, nền tảng giao dịch dYdX tiếp tục khuấy động thị trường với 64 nghìn ví nhận thưởng, góp phần đưa tổng giá trị phân bổ toàn ngành trong năm chạm mức 3,91 tỷ USD. Bước sang năm 2022, dự án mở rộng mạng lưới Optimism ghi nhận 248 nghìn địa chỉ hợp lệ, nâng tổng quy mô thưởng cả năm lên con số 7,56 tỷ USD.

Năm 2023 chứng kiến bước tiến từ giải pháp Arbitrum với 625 nghìn ví tham gia nhận thưởng, giữ giá trị phân bổ toàn thị trường ở ngưỡng 4,56 tỷ USD. Đỉnh điểm của sự bùng nổ diễn ra vào năm 2024, khi tổng giá trị trao tặng chạm mốc kỷ lục 20 tỷ USD.

Đây là thời điểm các dự án quy mô lớn xuất hiện dồn dập, tiêu biểu như Starknet ghi nhận 1,3 triệu ví, LayerZero đạt 1,28 triệu ví và Hyperliquid ghi nhận 94 nghìn ví đủ điều kiện. Quy mô tài chính khổng lồ đã biến trào lưu săn phần thưởng trở thành một ngành nghề kiếm lợi nhuận thu hút đông đảo người dùng trên toàn cầu.

Sự sụt giảm nghiêm trọng cùng cái kết của một xu hướng

Dẫu vậy, đợt tăng trưởng đột biến của năm 2024 cũng là điểm tới hạn của mô hình phân phối này. Bước sang năm 2025, tổng giá trị tài sản phân bổ toàn cầu đã sụt giảm nghiêm trọng xuống còn 4,5 tỷ USD, tương đương mức giảm gần 80 phần trăm so với năm trước đó. Dự án Linea trong năm 2025 chỉ còn ghi nhận 750 nghìn ví và nền tảng Avantis ghi nhận 65 nghìn ví thỏa mãn yêu cầu nhận thưởng.

Đà lao dốc chạm đáy vào năm 2026 khi tổng giá trị phần thưởng trao tặng trên toàn thị trường chỉ còn vỏn vẹn 1,056 tỷ USD. Điển hình cho sự thu hẹp này là dự án Ritual, khi số lượng tài khoản đủ điều kiện nhận phân bổ rơi tự do xuống chỉ còn 852 ví.

Sự cách biệt từ con số hàng triệu tài khoản trước đây xuống mức chưa đầy một nghìn ví cho thấy dòng tiền khổng lồ từng phân phát rộng rãi nay đã bị thắt chặt gần như tuyệt đối. Thực tế này phản ánh việc kỷ nguyên tìm kiếm lợi nhuận dễ dàng từ các chương trình trải nghiệm sớm đã đi đến hồi kết.

Chuyển dịch chiến lược và bài toán phân phối người dùng

Nguyên nhân dẫn đến sự thoái trào này bắt nguồn từ việc mô hình chia thưởng truyền thống bộc lộ quá nhiều kẽ hở. Sự xuất hiện của các công cụ tự động hóa cùng hàng loạt hội nhóm tạo lập tài khoản ảo nhằm gom phần thưởng đã buộc các đơn vị phát triển phải siết chặt quy trình rà soát. Những tiêu chuẩn phức tạp về khối lượng giao dịch, thời gian lưu giữ tài sản và tần suất sử dụng thực tế được đưa ra đã loại bỏ phần lớn người tham gia thông thường.

Mặt khác, các quỹ đầu tư mạo hiểm và đội ngũ công nghệ hiện tại không còn mặn mà với việc chi trả tài sản để đổi lấy những con số tương tác ảo. Dòng vốn đang có sự dịch chuyển sang việc khuyến khích những nhóm lập trình viên xây dựng ứng dụng lâu dài và thu hút dòng tiền thực chất từ các định chế tài chính. Sự khép lại của thời kỳ phát thưởng dễ dãi chính là bước thanh lọc cần thiết, định hình thị trường tiền số theo hướng chuyên nghiệp và bền vững hơn trong tương lai.