Nhiều KOL tiền điện tử Việt Nam vướng cáo buộc từ các nhà đầu tư sau khi nghị định 284 có hiệu lực

Làn sóng cáo buộc nhắm vào các KOL trong cộng đồng tiền điện tử Việt Nam đang nổi lên trở lại đúng thời điểm Nghị định 284/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính đối với tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa chính thức có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Nhiều hội nhóm về tiền điện tử Việt liên tục xuất hiện các bài tố cáo, nghi vấn xoay quanh các mô hình đi "pool KOL", hoạt động sao chép giao dịch trên sàn chưa được cấp phép hoặc việc quảng bá "bất chấp" cho các dự án sau này bị cộng đồng cho là có dấu hiệu lừa đảo.

Những mô típ quảng cáo của các KOL trong nhiều năm qua

Nhìn lại các vụ việc từng lan truyền trong cộng đồng từ 2022 đến nay, phần lớn cáo buộc nhắm vào KOL tiền điện tử Việt Nam thường xoay quanh ba mô típ chính.

Thứ nhất là mô hình "pool KOL" - nơi một nhóm KOL cùng góp vốn hoặc gom quyền lợi từ một dự án (thường dưới dạng phần thưởng, phí booking, hoặc token phân bổ riêng), sau đó cam kết chia lại lợi ích cho những người theo dõi hoặc thành viên tham gia cùng pool. Không ít trường hợp bị tố thiếu minh bạch trong việc công khai số liệu nhận được, thời điểm bán ra, thời điểm nhận phân bổ hoặc cách phân chia lợi nhuận cho các thành viên.

Thứ hai là hoạt động môi giới, mời gọi copy trade hoặc giao dịch trên các sàn quốc tế chưa được cấp phép hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Đây là mô hình phổ biến trong giai đoạn 2022-2023, khi nhiều KOL dùng uy tín cá nhân để dẫn dắt người theo dõi mở tài khoản, nạp tiền và giao dịch theo tín hiệu do chính họ hoặc đội nhóm cung cấp.

Một ví dụ đã được cơ quan chức năng xác nhận công khai là vụ án sàn tiền số ONUS trong năm 2026. Theo thông tin từ Bộ Công an, nhóm đối tượng vận hành sàn này đã thuê nhiều KOL để quảng bá, dẫn dắt và lôi kéo nhà đầu tư tham gia trong giai đoạn 2018-2021, với tổng giá trị giao dịch bị cáo buộc lên tới hơn 7.000 tỷ đồng. Đại diện Cục An ninh điều tra, Bộ Công an, cho biết cơ quan chức năng sẽ làm rõ dấu hiệu đồng phạm của những cá nhân có ảnh hưởng từng tiếp tay quảng cáo cho sàn này. Đây là một trong số ít vụ việc liên quan đến KOL tiền điện tử Việt Nam đã được xác nhận chính thức qua kết luận điều tra của cơ quan công an, thay vì chỉ dừng lại ở cáo buộc từ cộng đồng mạng.

Thứ ba là việc quảng bá, marketing cho các dự án mà sau này cộng đồng phát hiện có dấu hiệu lừa đảo, rug pull hoặc không còn khả năng thanh khoản. Nhiều KOL biện minh rằng mình chỉ nhận thù lao quảng cáo, không chịu trách nhiệm về hoạt động sau đó của dự án, trong khi phía người dùng cho rằng uy tín cá nhân của KOL chính là yếu tố khiến họ tin tưởng xuống tiền.

Nghị định 284/2026/NĐ-CP quy định gì về quảng cáo tài sản mã hóa?

Nghị định 284/2026/NĐ-CP, được Chính phủ ban hành ngày 16/7/2026 và có hiệu lực từ 1/9/2026, là văn bản đầu tiên quy định riêng về các hành vi vi phạm, mức xử phạt và thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực tài sản mã hóa tại Việt Nam. Nghị định áp dụng cho cả tổ chức lẫn cá nhân, trong nước lẫn nước ngoài, có hành vi vi phạm liên quan đến tài sản mã hóa trên lãnh thổ Việt Nam.

Điểm đáng chú ý nhất đối với giới KOL nằm ở Điều 7: hành vi quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa khi tổ chức thực hiện quảng cáo đó chưa được cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa có thể bị phạt tiền từ 180 đến 200 triệu đồng. Bên cạnh đó, nghị định còn quy định mức phạt riêng cho hành vi không bảo đảm thông tin quảng cáo, tiếp thị chính xác, đầy đủ, rõ ràng và không gây hiểu nhầm, dao động 70-100 triệu đồng.

Cần lưu ý, các chế tài trong Điều 7 chủ yếu nhắm tới tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa chưa được cấp phép, chứ chưa có điều khoản áp dụng trực tiếp và riêng biệt cho cá nhân KOL hoạt động độc lập, không đại diện cho một tổ chức nào. Tuy nhiên, một KOL nhận thù lao để quảng bá cho một sàn giao dịch hoặc dự án tài sản mã hóa chưa được cấp phép tại Việt Nam vẫn có thể bị xem là một mắt xích trong chuỗi hành vi vi phạm, tùy vào cách cơ quan quản lý diễn giải và áp dụng trên thực tế.

Bài học từ ngành chứng khoán: một nghề cần chứng chỉ hành nghề

So với tiền điện tử, chứng khoán là lĩnh vực tài chính đã có khung pháp lý rõ ràng hơn nhiều đối với hoạt động tư vấn đầu tư. Theo Luật Chứng khoán, một cá nhân muốn hành nghề tư vấn đầu tư chứng khoán bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề chứng khoán do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp, đồng thời phải làm việc tại một công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ hoặc tổ chức được cấp phép tương ứng. Người hành nghề không được đồng thời làm việc cho nhiều công ty chứng khoán, không được mở tài khoản giao dịch ngoài công ty mình làm việc, và phải tham gia các khóa tập huấn định kỳ về pháp luật chứng khoán.

Nói cách khác, trong ngành chứng khoán, việc đưa ra khuyến nghị mua/bán cổ phiếu công khai, mang tính chuyên môn mà không có chứng chỉ hành nghề và không gắn với một tổ chức được cấp phép, về nguyên tắc đã là hành vi có thể bị xử lý. Đây chính là lý do nhiều "chuyên gia chứng khoán" trên mạng xã hội Việt Nam thường phải gắn kèm dòng chữ "quan điểm cá nhân, không phải khuyến nghị đầu tư" để né tránh rủi ro pháp lý.

Ngành tiền điện tử tại Việt Nam hiện chưa có một khung chứng chỉ hành nghề tương đương dành cho người tư vấn hay quảng bá tài sản mã hóa. Đây cũng là khoảng trống khiến nhiều KOL tiền điện tử hoạt động trong vùng xám suốt nhiều năm, không bị ràng buộc trách nhiệm rõ ràng như người hành nghề chứng khoán, dù mức độ ảnh hưởng tới quyết định tài chính của người theo dõi là tương đương, thậm chí lớn hơn do tính chất lan truyền nhanh của mạng xã hội.

Bài học nào cho KOL tiền điện tử Việt Nam sau ngày 1/9/2026?

Với khung pháp lý mới đã có hiệu lực, giới KOL tiền điện tử Việt Nam nhiều khả năng sẽ phải điều chỉnh cách vận hành nếu muốn tiếp tục hoạt động an toàn và bền vững. Một số điểm đáng lưu ý bao gồm việc xác minh dự án hoặc sàn giao dịch có được cấp phép hoạt động tại Việt Nam trước khi nhận hợp đồng quảng bá, công khai rõ ràng bản chất mối quan hệ tài trợ hoặc thù lao với dự án được nhắc đến, tránh đưa ra các cam kết lợi nhuận hoặc thông tin có thể bị xem là "gây hiểu nhầm" theo quy định mới, đồng thời chuẩn bị tinh thần cho khả năng cơ quan quản lý siết chặt giám sát hoạt động quảng cáo tài sản mã hóa trên môi trường điện tử trong thời gian tới.

Làn sóng cáo buộc nhắm vào KOL tiền điện tử Việt Nam không phải hiện tượng mới, nhưng việc Nghị định 284/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực đã đặt toàn bộ hoạt động quảng cáo, tiếp thị tài sản mã hóa vào một khung pháp lý cụ thể lần đầu tiên. Với người dùng, đây là cơ sở để yêu cầu minh bạch hơn từ những người có ảnh hưởng trong ngành. Với chính các KOL, đây có thể là thời điểm bắt buộc phải nhìn lại cách vận hành nếu không muốn trở thành đối tượng bị xử lý khi quy định được áp dụng nghiêm túc trên thực tế.