Hành lang pháp lý mới cho tài sản mã hóa
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ chuỗi khối và các giao dịch trực tuyến đã đưa tài sản mã hóa trở thành một kênh chuyển tiền xuyên biên giới phổ biến.
Với tính chất ẩn danh cao, loại tài sản số này dễ bị lợi dụng cho các mục đích rửa tiền, trốn thuế cũng như tài trợ khủng bố. Thực tế này đòi hỏi các cơ quan chức năng cần nhanh chóng lấp khoảng trống pháp lý nhằm kiểm soát dòng tiền hiệu quả hơn.
Tại phiên thảo luận ở Quốc hội về dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Luật Phòng chống rửa tiền, các đại biểu đã nhấn mạnh tính cấp thiết của việc kiểm soát tài sản số.
Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà thuộc đoàn Hà Nội nhận định việc bổ sung các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo là bước đi then chốt.
Bằng cách xây dựng danh mục các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ, Việt Nam có thể đáp ứng tốt các khuyến nghị quốc tế và sớm đưa đất nước ra khỏi danh sách xám của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế FATF.
Bên cạnh đó, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà cũng đề nghị điều chỉnh quy định về chủ sở hữu hưởng lợi từ khái niệm kiểm soát toàn diện sang kiểm soát cuối cùng. Sự thay đổi này hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế, giúp ngăn chặn các đối tượng cố tình chia nhỏ tỷ lệ sở hữu để né tránh trách nhiệm kê khai.
Đồng quan điểm về việc tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, đại biểu Trần Thị Hiền thuộc đoàn Ninh Bình đề xuất bổ sung quy định chuyển tiếp cho những quan hệ tài chính đã xác lập trước khi luật có hiệu lực. Giải pháp này tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng triển khai đồng bộ và giảm bớt chi phí tuân thủ.
Ngoài ra, đại biểu Trần Thị Hiền kiến nghị luật chỉ nên quy định các nguyên tắc chung, còn những dấu hiệu mang tính nghiệp vụ kỹ thuật nên giao Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn để bảo đảm tính linh hoạt trước sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.
Dưới góc nhìn thực tiễn, đại biểu Nguyễn Thanh Tùng thuộc đoàn Thành phố Hồ Chí Minh đưa ra ví dụ về mô hình mã hóa tài sản thực (RWA). Chẳng hạn một bất động sản trị giá 50 tỷ đồng có thể chia nhỏ thành nhiều phần để nhiều nhà đầu tư cùng tham gia.
Mô hình này giúp khơi thông nguồn vốn hiệu quả nhưng cũng đặt ra bài toán quản lý phức tạp do giao dịch diễn ra xuyên biên giới với tốc độ rất nhanh. Do đó, các ngân hàng cần đầu tư mạnh vào công nghệ và trí tuệ nhân tạo AI để giám sát rủi ro mà vẫn bảo đảm trải nghiệm thuận tiện cho khách hàng.
Tăng tính linh hoạt trong quản trị an toàn ngân hàng
Cùng với tài sản mã hóa, vấn đề bảo đảm an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng cũng nhận được sự quan tâm lớn từ các đại biểu Quốc hội. Việc áp dụng các tỷ lệ an toàn cần được cân nhắc kỹ lưỡng nhằm vừa bảo vệ hệ thống tài chính vừa hỗ trợ phát triển kinh tế xã hội.
Đại biểu Trần Thị Hiền cho rằng cần làm rõ quy định về việc cho phép áp dụng các tỷ lệ an toàn khác so với mức tiêu chuẩn. Việc xác định rõ tỷ lệ khác là cao hơn hay thấp hơn sẽ tránh sự trùng lặp và ngăn ngừa nguy cơ lạm dụng. Trong trường hợp cho phép áp dụng tỷ lệ thấp hơn, luật cần quy định chi tiết về thẩm quyền, điều kiện cùng thời hạn áp dụng nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho toàn hệ thống.
Ở góc độ điều hành thực tế, đại biểu Nguyễn Thanh Tùng đề xuất trao thêm quyền chủ động cho Ngân hàng Nhà nước trong việc áp dụng các tỷ lệ an toàn đối với những tổ chức tín dụng thuộc diện kiểm soát đặc biệt.
Mỗi ngân hàng khi gặp khó khăn đều xuất phát từ những nguyên nhân riêng biệt, vì vậy việc áp dụng cơ chế quá cứng nhắc có thể làm giảm khả năng ứng phó sự cố thanh khoản. Việc giao quyền điều chỉnh linh hoạt cho Ngân hàng Nhà nước sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng phục hồi và giữ vững sự ổn định của hệ thống.
Khơi thông nguồn vốn từ thị trường trái phiếu doanh nghiệp
Một điểm mới nổi bật trong dự thảo luật là việc bổ sung hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp vào danh mục hoạt động của ngân hàng thương mại. Quy định này hứa hẹn sẽ tháo gỡ nhiều vướng mắc cho thị trường vốn trong nước.
Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà chỉ ra rằng thị trường trái phiếu suy giảm niềm tin thời gian qua một phần do thiếu cơ chế giám sát độc lập đối với tài sản bảo đảm. Một số doanh nghiệp phát hành đã tự ý thay đổi hoặc tẩu tán tài sản khiến nhà đầu tư chịu nhiều rủi ro.
Việc luật hóa vai trò đại lý của ngân hàng thương mại sẽ chuẩn hóa trách nhiệm pháp lý, giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mua trái phiếu và lập lại kỷ cương trên thị trường.
Đồng tình với nhận định trên, đại biểu Nguyễn Thanh Tùng cho biết quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam hiện mới đạt khoảng 10% GDP, thấp hơn đáng kể so với các quốc gia trong khu vực.
Trong khi đó, áp lực cung ứng vốn của hệ thống ngân hàng đang ở mức rất cao. Việc mở rộng vai trò cho ngân hàng thương mại trong quản lý tài sản bảo đảm sẽ củng cố niềm tin đầu tư, giải tỏa áp lực vốn trung dài hạn cho hệ thống tín dụng và đa dạng hóa các kênh huy động vốn cho nền kinh tế.
