Nhiều nhà đầu tư vẫn thiếu kiến thức
Phát biểu tại tọa đàm “Tài sản mã hóa: Từ vùng xám đến thí điểm – Giải pháp đảm bảo minh bạch, an toàn, hiệu quả” do Báo Tiền Phong phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức ngày 6/11/2025, TS Cấn Văn Lực – Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV – đã đưa ra những cảnh báo sớm nhưng đến nay vẫn còn nguyên tính thời sự.
Theo ông Lực, Việt Nam có khoảng 21 triệu nhà đầu tư tài sản mã hóa, với doanh số giao dịch quay vòng vượt 200 tỷ USD mỗi năm – một con số “khổng lồ” nếu đặt cạnh quy mô nền kinh tế trong nước.
Dù vậy, dòng tiền này vẫn chưa được quản lý và định hướng rõ ràng, trong khi cả nước cần khoảng 300 tỉ USD mỗi năm cho đầu tư phát triển. Đáng chú ý, Việt Nam thường xuyên nằm trong top 3 - 4 thế giới về tỉ lệ người tham gia thị trường tài sản mã hóa (khoảng 21% dân số), chỉ sau Hàn Quốc.
"Tuy nhiên, rủi ro mất tiền và thiếu cơ chế bảo vệ khiến không ít nhà đầu tư trắng tay mà không biết kêu ai. Nguồn thuế từ các giao dịch này cũng đang chảy ra nước ngoài, trong khi Việt Nam lại gánh rủi ro quản lý. Chính vì thế, Nghị quyết 05 được coi là “điểm rơi vàng” - vừa đảm bảo an toàn cho hàng chục triệu nhà đầu tư, vừa giúp Nhà nước huy động nguồn lực tài chính khổng lồ" - TS Cấn Văn Lực nhận định.
Theo TS Cấn Văn Lực, để Nghị quyết 05 phát huy hiệu quả, cần triển khai đồng bộ bốn nhóm giải pháp lớn: Phân loại tài sản mã hóa: Xây dựng hệ thống phân loại chi tiết theo chuẩn quốc tế (như IMF, MiCA - EU) để áp dụng quản lý phù hợp từng loại tài sản; Chính sách thuế linh hoạt, thuế nên được tính theo mức độ rủi ro - tài sản rủi ro cao chịu thuế cao hơn; tài sản khuyến khích đầu tư được giảm thuế.
Quy định cấp phép và vốn điều lệ minh bạch với yêu cầu doanh nghiệp phải có vốn tối thiểu 10.000 tỉ đồng và ít nhất hai cổ đông là ngân hàng, công ty chứng khoán hoặc công ty tài chính; cơ chế quản lý liên ngành nhằm kiểm soát rửa tiền, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ và phòng chống tài trợ khủng bố. Thời gian thí điểm kéo dài 5 năm và đánh giá sau 3 năm.
Ông nhấn mạnh, giáo dục tài chính là điều kiện cần để thị trường phát triển bền vững. Dù có lượng lớn nhà đầu tư tham gia nhưng phần lớn thiếu kiến thức cơ bản, dễ bị tác động bởi tâm lý đám đông.
Thị trường thí điểm cần bộ khung quản lý cân bằng
Từ phía cơ quan quản lý, quá trình thí điểm được kỳ vọng sẽ giúp tích lũy kinh nghiệm thực tiễn cho việc xây dựng hành lang pháp lý lâu dài.
Ông Tô Trần Hòa - Phó Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - nhận định, Nghị quyết 05 đánh dấu bước tiến mang tính lịch sử trong lĩnh vực tài chính Việt Nam, đặt nền móng pháp lý cho hoạt động tài sản mã hóa.
Trong giai đoạn thí điểm, cơ quan quản lý tập trung giám sát các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Đây là những đơn vị đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp phát hành và nhà đầu tư. Mô hình này được xem là hợp lý nhằm thử nghiệm phương thức hoạt động mới, hạn chế rủi ro hệ thống và tích lũy thực tiễn để hoàn thiện pháp lý trong thời gian tới.
Theo ông Hòa, một thách thức lớn là năng lực nhân sự và chuyên môn về công nghệ chuỗi khối, an ninh mạng và quản trị rủi ro tài chính. Việt Nam cần phát triển chương trình đào tạo bài bản, tổ chức cấp chứng chỉ hành nghề và xây dựng đội ngũ chuyên gia đủ năng lực kiểm soát rủi ro, phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.
Cơ quan quản lý định hướng áp dụng nguyên tắc “quản lý cân bằng”, khuyến khích đổi mới song song kiểm soát rủi ro. Mục tiêu là hình thành thị trường tài sản mã hóa minh bạch, hiệu quả, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế số.
Kết quả thí điểm sẽ là cơ sở để nghiên cứu, báo cáo và trình Chính phủ xem xét hoàn thiện Nghị quyết hoặc xây dựng luật chuyên ngành cho thị trường tài sản mã hóa. Đây được xem là nền tảng pháp lý quan trọng, giúp Việt Nam từng bước hội nhập và phát triển bền vững trong kỷ nguyên tài chính số.
Theo Báo Lao Động
