Tiền điện tử đóng vai trò gì trong cuộc chiến giữa Iran và Mỹ?

Khi căng thẳng giữa Iran và Mỹ, cùng với sự tham gia quân sự của Israel, leo thang vào cuối tháng 2 và đầu tháng 3/2026, tiền điện tử đã nổi lên như một biến số tài chính đáng chú ý. Không chỉ phản ánh tâm lý thị trường toàn cầu, crypto còn được xem là công cụ hỗ trợ dòng tiền trong bối cảnh hệ thống ngân hàng truyền thống chịu áp lực bởi chiến tranh và các lệnh trừng phạt.

Ngay sau các cuộc không kích, dữ liệu onchain cho thấy lượng tiền điện tử rút khỏi các sàn giao dịch nội địa Iran tăng đột biến. Trong giai đoạn từ ngày 28/2 đến 2/3/2026, khoảng 10,3 triệu USD giá trị crypto đã được rút khỏi các sàn trong nước. Riêng trong giờ đầu tiên sau khi các cuộc tấn công được công bố, dòng tiền rời sàn đã vượt mốc 2 triệu USD.

Đáng chú ý, sàn giao dịch lớn nhất Iran là Nobitex ghi nhận mức tăng khoảng 700% về lượng tài sản bị rút ra so với mức trung bình trước đó. Những con số này cho thấy crypto đang được sử dụng như một “van xả tài chính” khi rủi ro địa chính trị bùng phát, cho phép nhà đầu tư và tổ chức nhanh chóng di chuyển tài sản ra khỏi hệ thống trong nước.

Trước khi xung đột leo thang, quy mô hoạt động tiền điện tử tại Iran đã ở mức đáng kể. Ước tính trong năm 2025, tổng giá trị giao dịch crypto liên quan đến Iran đạt khoảng 7,8 tỷ USD. Riêng Nobitex xử lý hơn 7,2 tỷ USD giao dịch trong năm, chiếm khoảng 87% thị phần nội địa và phục vụ hơn 11 triệu người dùng. Điều này cho thấy hệ sinh thái crypto tại Iran không còn mang tính thử nghiệm mà đã trở thành một phần quan trọng trong cấu trúc tài chính song song với hệ thống ngân hàng truyền thống.

Trong bối cảnh Iran bị hạn chế tiếp cận hệ thống thanh toán quốc tế do các lệnh trừng phạt kéo dài, tiền điện tử trở thành kênh chuyển giá trị xuyên biên giới thay thế. Không phụ thuộc vào mạng lưới ngân hàng toàn cầu, các giao dịch blockchain có thể được thực hiện nhanh chóng, giúp duy trì thanh khoản thương mại và luân chuyển vốn khi các kênh tài chính truyền thống bị siết chặt.

Bên cạnh yếu tố dân sự, tiền điện tử còn bị nghi ngờ đóng vai trò trong các hoạt động tài chính liên quan đến quốc phòng và mạng lưới đồng minh khu vực. Một số phân tích onchain từ Lookonchain từng đề cập đến các ví điện tử có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, cho thấy việc sử dụng stablecoin để chuyển giá trị xuyên biên giới. Dù khó xác định mục đích cuối cùng của từng giao dịch cụ thể, giới quan sát nhận định tiền điện tử có thể giúp giảm thiểu tác động của các biện pháp phong tỏa tài chính quốc tế.

Ở chiều ngược lại, thị trường tiền điện tử toàn cầu cũng phản ứng mạnh trước diễn biến chiến sự. Khi thông tin không kích lan rộng, giá Bitcoin có thời điểm giảm gần 4%, từ vùng 68.000 USD xuống khoảng 63.000 USD trước khi hồi phục trở lại. Diễn biến này cho thấy crypto vẫn mang đặc tính tài sản rủi ro cao, nhạy cảm với các cú sốc địa chính trị, thay vì đóng vai trò trú ẩn an toàn như vàng trong ngắn hạn.

Tổng thể, tiền điện tử đang đóng vai trò đa tầng trong cuộc xung đột Iran và Mỹ. Với Iran, đây là công cụ hỗ trợ duy trì dòng vốn và giảm phụ thuộc vào hệ thống tài chính quốc tế trong bối cảnh bị trừng phạt. Với thị trường toàn cầu, tiền điện tử phản ánh tức thì mức độ bất ổn địa chính trị thông qua biến động giá mạnh và thay đổi dòng vốn. Cuộc chiến không chỉ diễn ra trên không phận và mặt trận quân sự, mà còn mở rộng sang không gian tài chính số, nơi blockchain trở thành một phần của cấu trúc kinh tế trong thời đại xung đột hiện đại.