Iran đóng vai trò gì trong ngành tiền điện tử thế giới?

Giữa bối cảnh căng thẳng địa chính trị và các lệnh trừng phạt quốc tế kéo dài, Iran đang dần nổi lên như một mắt xích đặc biệt trong hệ sinh thái tiền điện tử toàn cầu. Không chỉ là điểm nóng chính trị, quốc gia Trung Đông này còn được xem là một trung tâm khai thác Bitcoin và một thị trường crypto có quy mô đáng kể.

Từ năm 2019, Iran đã chính thức hợp pháp hóa hoạt động khai thác tiền mã hóa như một ngành công nghiệp. Nhờ chính sách này cùng lợi thế về giá điện thấp, Iran được ước tính đóng góp khoảng 2–5% tổng sức mạnh khai thác (hashrate) của mạng lưới Bitcoin toàn cầu. Con số này giúp Iran trở thành một trong những quốc gia có ảnh hưởng nhất định tới cấu trúc phi tập trung của mạng lưới Bitcoin.

Theo ước tính được dẫn lại bởi CoinDesk, chi phí khai thác mỗi Bitcoin tại Iran chỉ vào khoảng 1.300 USD, thấp hơn rất nhiều so với mặt bằng chung toàn cầu. Mức chi phí đặc biệt cạnh tranh này xuất phát từ giá điện được trợ cấp, giúp các thợ đào tại đây duy trì biên lợi nhuận cao. Tuy nhiên, nếu xung đột quân sự leo thang và gây gián đoạn hệ thống lưới điện quốc gia, sản lượng khai thác tại Iran có thể suy giảm trong ngắn hạn, từ đó tác động nhất định đến tổng hashrate toàn cầu.

Không chỉ đóng vai trò trong lĩnh vực mining, Iran còn nổi bật về quy mô thị trường tiền điện tử nội địa. Báo cáo của Chainalysis cho thấy thị trường crypto Iran đạt quy mô 7,78 tỷ USD trong năm 2025, tăng thêm khoảng 380 triệu USD so với năm trước đó. Đáng chú ý, hơn 50% tổng dòng tiền crypto trong quý IV/2025 có liên quan đến IRGC, và tổng dòng vốn liên quan tổ chức này đã vượt mốc 3 tỷ USD trong cả năm.

Song song đó, theo dữ liệu từ Elliptic, trong năm 2025 Ngân hàng Trung ương Iran đã tích lũy ít nhất 507 triệu USDT. Việc tăng cường nắm giữ stablecoin được cho là nhằm phục vụ hai mục tiêu chiến lược: ổn định đồng Rial, vốn đã mất hơn 96% giá trị so với USD trong nhiều năm qua, và duy trì khả năng thanh toán quốc tế khi Iran bị loại khỏi hệ thống thanh toán toàn cầu SWIFT.

Trong bối cảnh bị cô lập tài chính và chịu áp lực trừng phạt, tiền điện tử tại Iran không chỉ đơn thuần là một kênh đầu cơ. Thay vào đó, crypto đang dần trở thành công cụ chiến lược trong quản trị kinh tế vĩ mô, duy trì thanh khoản xuyên biên giới và giảm phụ thuộc vào hệ thống tài chính truyền thống do phương Tây kiểm soát.

Vai trò của Iran vì thế không chỉ nằm ở tỷ lệ hashrate hay quy mô thị trường nội địa, mà còn ở cách quốc gia này tận dụng công nghệ blockchain như một đòn bẩy tài chính trong môi trường địa chính trị đầy biến động.