Thuế tài sản số cần cân bằng giữa tiêu ngân sách và khả năng thu hút dòng vốn
Việc tài sản mã hóa chính thức được xác lập là tài sản theo Luật Dân sự từ ngày 1/1/2026 đang mở ra giai đoạn phát triển mới cho thị trường tài sản số tại Việt Nam. Cùng với khuôn khổ pháp lý cho giao dịch và quản lý rủi ro, chính sách thuế được xem là yếu tố có tính quyết định đến khả năng hình thành, mở rộng và thu hút dòng vốn của thị trường này trong trung và dài hạn.
Theo ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), chính sách thuế đối với tài sản số cần được thiết kế theo hướng hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà đầu tư, đồng thời duy trì sức hấp dẫn của môi trường đầu tư trong bối cảnh dòng vốn quốc tế ngày càng linh hoạt. Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 đã bổ sung thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số vào diện chịu thuế, với mức thuế suất 0,1%, tương đương thuế áp dụng cho giao dịch chứng khoán và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Việc đưa tài sản số vào diện điều chỉnh của chính sách thuế thể hiện cách tiếp cận coi đây là một loại tài sản đầu tư hợp pháp trong nền kinh tế. Tuy nhiên, quá trình triển khai trên thực tế cần gắn với mức độ phát triển của thị trường, khi các sàn giao dịch được cấp phép, chủ thể tham gia được xác định rõ và cơ chế giám sát đã vận hành đồng bộ. Thuế trong lĩnh vực này không chỉ nhằm tạo nguồn thu ngân sách, mà còn có vai trò định hình môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng cạnh tranh trong khu vực.
Đọc thêm: Nóng: Bộ Tài chính đã chuẩn bị sẵn cho việc hướng dẫn kế toán thị trường tài sản mã hóa
Minh bạch và quản lý rủi ro là điều kiện bắt buộc
Theo định hướng thí điểm hiện nay, số lượng sàn giao dịch tài sản số được cấp phép có thể chỉ giới hạn ở mức tối đa 5 đơn vị, trong khi nhu cầu tham gia của các doanh nghiệp được dự báo cao hơn nhiều. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, trong giai đoạn đầu hình thành, các thị trường tài sản mới thường có quy mô và thanh khoản thấp hơn đáng kể so với thị trường tài chính truyền thống, do phải ưu tiên các yêu cầu về an toàn hệ thống, phòng, chống rửa tiền và bảo vệ nhà đầu tư.
Ông Phan Đức Trung cho rằng, nếu chính sách thuế được áp dụng thiếu linh hoạt hoặc tạo áp lực quá sớm, thị trường có thể đối mặt với nguy cơ phát triển chậm và làm suy giảm động lực tham gia của dòng vốn hợp pháp. Do đó, chính sách thuế cần được thiết kế song hành với các quy định về minh bạch thông tin, lưu trữ dữ liệu giao dịch và nghĩa vụ báo cáo của các sàn giao dịch.
Bên cạnh đó, đặc thù của nhiều loại tài sản số là không gắn với báo cáo tài chính hay bảng cân đối kế toán như cổ phiếu hoặc trái phiếu, mà chủ yếu được định giá dựa trên công nghệ, mô hình vận hành và kỳ vọng thị trường. Điều này đòi hỏi nhà đầu tư phải tự nâng cao năng lực đánh giá và quản trị rủi ro. Dù quy mô ban đầu còn khiêm tốn, thị trường tài sản số được kỳ vọng sẽ trở thành một kênh bổ sung quan trọng cho hệ thống tài chính, đồng thời tạo áp lực cải cách tích cực đối với thị trường tài chính truyền thống.
Theo báo cáo, các sàn giao dịch CEX như Binance, Bybit hay BingX hiện đang chiếm hơn 99,7% tổng khối lượng giao dịch toàn cầu, tương đương khoảng 261 tỉ USD mỗi ngày. Trong khi đó, DEX, dù mang lại nhiều giá trị về bảo mật, chỉ chiếm khoảng 0,3%, tương đương 761 triệu USD.
Đọc thêm: Các quốc gia Đông Nam Á xử lý nhà đầu tư giao dịch P2P trái phép như thế nào?
