Thay đổi hoặc trở thành "xác sống", vì sao đa số dự án trong thị trường crypto khó có thể đi đường dài?

Sự thay đổi chóng mặt của “câu chuyện”

Một trong những căn bệnh cố hữu của thị trường này là “chu kỳ sản phẩm 18 tháng”, nghĩa là đa số dự án chỉ có thể tồn tại chưa tới 18 tháng. Trong thế giới crypto, các narrative (câu chuyện, xu hướng) luôn thay đổi chóng mặt. Một trào lưu mới xuất hiện, hút vốn đầu tư trong 6–9 tháng, rồi nhanh chóng bị thay thế bởi câu chuyện khác.

Hệ quả là hầu hết nhà sáng lập không thể xây dựng được điều gì mang ý nghĩa lâu dài. Họ bị kẹt trong vòng xoáy của “xu hướng ngắn hạn”, trong khi một sản phẩm thật sự có giá trị thường cần 3–5 năm phát triển và vô số lần thử nghiệm để đạt được sự phù hợp giữa sản phẩm và thị trường.

Nếu vẫn bám vào xu hướng cũ, dự án sẽ lập tức bị gắn mác “chết” vì không theo kịp các “trend” mới như Liquid Staking, DeFi 2.0 hay AI Agents. Khi đó, nhà đầu tư sớm rút vốn, người dùng rời bỏ, và đôi khi chính các quỹ đầu tư còn gây áp lực buộc đội ngũ phải “xoay trục” để kịp bắt sóng mới.

Ví dụ điển hình là những nhà sáng lập từng xây dựng nền tảng NFT năm 2021, rồi chuyển sang DeFi năm 2022, xoay sang AI Agents năm 2023–2024, và giờ có lẽ đang nhắm đến thị trường dự đoán (prediction markets).

Các dự án không sai khi chuyển hướng, nhưng chính cơ chế này khiến sự kiên trì gần như bất khả thi. Theo dữ liệu của Galaxy Research, dòng vốn đầu tư mạo hiểm vào crypto đã giảm gần 60% chỉ trong quý II/2025, khiến áp lực thời gian và nguồn lực cho các startup càng khốc liệt hơn.

Đây là hồi chuông cảnh tỉnh: dòng tiền đang xoay vòng quá nhanh và rất nhiều dự án dù từng được cộng đồng tung hô đã hóa thành “xác sống” chỉ sau vài tháng ra mắt.

“Chuyển hướng” là chiếc phao sinh tồn

Trong kinh doanh truyền thống, người ta khuyên không nên cố chấp với thứ đã đầu tư nhưng không hiệu quả. Trong crypto, điều này còn đúng hơn gấp nhiều lần. Đây là thị trường mà không ai đủ kiên nhẫn để chờ xem liệu ý tưởng có thật sự hoạt động hay không.

Chỉ cần có dấu hiệu bất ổn như tăng trưởng người dùng chậm, khó huy động vốn thì  lập tức sẽ chuyển hướng. Nhà sáng lập luôn đứng trước lựa chọn là tiếp tục phát triển sản phẩm hiện tại, có thể thành công sau 2–3 năm nếu may mắn được gọi vốn tiếp hoặc xoay ngay sang một xu hướng đang nóng để gọi vốn dễ dàng, tạo lợi nhuận “trên giấy”, rồi thoát thân trước khi mọi thứ sụp đổ. Và trong thực tế, lựa chọn thứ hai gần như luôn thắng thế.

Kết quả là thị trường biến thành một vòng lặp vô tận của những dự án “gần hoàn thành” – luôn chỉ “thiếu một chút nữa” để ra mắt, nhưng rồi bị bỏ dở khi câu chuyện thị trường thay đổi. Từ DeFi sang AI Agents, rồi đến những trào lưu kế tiếp – tất cả công sức trước đó đều bị xóa sổ.

Đọc thêm: Layer 2 Kinto chính thức ‘sập tiệm’ sau khi bị hacker khai thác 1,55 triệu USD vào hồi tháng 7

Dòng vốn theo đuổi câu chuyện, không phải sản phẩm

Phần lớn các quỹ đầu tư trong crypto không tài trợ cho sản phẩm, mà tài trợ cho “sự chú ý của dòng tiền”. Một câu chuyện mới mẻ, dù chưa có sản phẩm thực tế, vẫn có thể gọi được hàng chục triệu USD.

Theo chia sẻ của Rosie – đại diện Ten Protocol:
“Những dự án cũ, dù có người dùng thật nhưng nằm ngoài xu hướng thị trường, gần như không thể huy động được vốn mới.”

Vì vậy, thay vì tập trung hoàn thiện sản phẩm, nhiều đội ngũ chỉ tối ưu hóa sản phẩm cho phù hợp với xu hướng để gọi vốn. Hoàn thành sản phẩm đồng nghĩa với việc giới hạn lựa chọn, trong khi để dở dang lại giúp mọi thứ “mở” hơn, dễ xoay chuyển theo thị hiếu nhà đầu tư. Đó là lý do vì sao crypto ngập tràn những dự án “hứa hẹn” nhưng thiếu chiều sâu thực sự.

Nghịch lý hạ tầng

Những thứ tồn tại lâu dài trong crypto thường được xây dựng trước khi có dòng vốn đầu cơ. Bitcoin ra đời không có quỹ đầu tư, không bán token. Trong khi đó, các dự án được sinh ra giữa giai đoạn “sôi động” của thị trường thường cũng chết theo chính chu kỳ đó.

Việc ra mắt token sớm mở ra cánh cửa thoát thân nhanh chóng, trước cả khi sản phẩm chín muồi. Trong khi thông tin lan truyền nhanh hơn việc xây dựng, nếu mất 3 năm để làm sản phẩm, sẽ luôn có người khác sao chép ý tưởng và tung ra phiên bản thương mại chỉ trong vài tháng với chiến lược marketing tốt hơn.

Crypto tôn vinh tốc độ, không phải sự kiên nhẫn. Và vì thế, những nhà sáng lập có nguyên tắc, từ chối “chạy theo xu hướng”, thường kết thúc bằng sự lãng quên.

Đọc thêm: MegaETH và làn sóng dư thừa Layer 2 trầm trọng trước thềm ICO, liệu có sự khác biệt nào sắp diễn ra?

Crypto không phải là một thị trường kiên nhẫn

Thị trường crypto không thiếu ý tưởng, mà thiếu thời gian và lòng kiên định để biến ý tưởng thành thực tế. Trong một thế giới nơi dòng tiền luân chuyển nhanh hơn tốc độ phát triển sản phẩm, các dự án không chết vì thiếu công nghệ – mà chết vì thiếu thời gian để lớn lên.

Chỉ khi ngành công nghiệp này học được cách “chậm lại để đi xa”, khi đó mới có hy vọng xuất hiện những “Ethereum mới”, thay vì chỉ là hàng nghìn dự án thoáng qua trong lịch sử blockchain.