Dù trực tiếp vận hành dòng tiền khổng lồ trong nền kinh tế số và đối diện với nguy cơ bị lợi dụng để đánh bạc, lừa đảo, nhưng lượng thông tin báo cáo giao dịch đáng ngờ từ các tổ chức trung gian thanh toán lại đang rất hạn chế.
Ngày 16/3, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã tổ chức Hội thảo hướng dẫn công tác phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, dành riêng cho các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.
Bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (NHNN) cho biết, thời gian qua, công tác đào tạo, tuyên truyền chủ yếu tập trung vào các "ông lớn" như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm. Trong khi đó, mảng trung gian thanh toán (ví điện tử, cổng thanh toán...) dù phát triển thần tốc lại thiếu vắng các chương trình chuyên biệt. Sự phát triển nóng này đi kèm với những nguy cơ nhãn tiền về lừa đảo, đánh bạc trực tuyến hay hợp thức hóa dòng tiền bất hợp pháp.
Cụ thể hóa mức độ rủi ro, bà Nguyễn Thị Việt Đức, Trưởng phòng Tổng hợp và Hợp tác quốc tế (Cục Phòng, chống rửa tiền) dẫn chiếu kết quả Đánh giá rủi ro quốc gia (NRA) giai đoạn 2018-2022. Theo đó, lĩnh vực trung gian thanh toán đang ở mức "rủi ro trung bình". Lỗ hổng lớn nhất nằm ở việc các dịch vụ thanh toán điện tử, ví điện tử có nguy cơ cao bị lợi dụng để chuyển đổi tiền phi pháp nếu không có cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Cơ quan quản lý cũng đang tiếp tục triển khai đánh giá rủi ro giai đoạn 2023–2027 để cập nhật bức tranh toàn cảnh trong kỷ nguyên số.
Dưới góc độ an ninh, Thượng tá Nguyễn Bá Tấn, Chuyên viên cao cấp Cục An ninh nội địa (Bộ Công an) nhấn mạnh vai trò "nắm giữ yết hầu" của các tổ chức trung gian thanh toán. Do trực tiếp vận hành dòng tiền số, các đơn vị này hoàn toàn có khả năng phát hiện sớm bất thường để phục vụ điều tra.
Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy một nghịch lý là số lượng thông tin giao dịch nghi vấn do các tổ chức này cung cấp cho cơ quan chức năng hiện vẫn còn rất hạn chế.
Theo Thượng tá Tấn, tội phạm tài chính và tài trợ khủng bố ngày càng tinh vi, triệt để lợi dụng không gian mạng và các nền tảng trực tuyến để xóa dấu vết dòng tiền. Khi Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng, rủi ro này càng leo thang. Do đó, "việc lần theo dòng tiền là yếu tố then chốt". Các doanh nghiệp cần chủ động báo cáo các giao dịch đáng ngờ, giao dịch vượt ngưỡng và thiết lập kênh liên lạc "nóng" với cơ quan chuyên trách để ngăn chặn rủi ro từ sớm.
Trước những thách thức trên, đại diện NHNN yêu cầu các tổ chức trung gian thanh toán phải ngay lập tức nâng cấp "hàng rào" phòng vệ, tuân thủ nghiêm ngặt Luật Phòng, chống rửa tiền 2022.
Khâu trọng yếu nhất là thực hiện đầy đủ các biện pháp nhận biết và xác minh khách hàng (KYC). Các đơn vị không chỉ thu thập thông tin khi mở tài khoản mà phải liên tục rà soát, cập nhật, đặc biệt phải xác định được "chủ sở hữu hưởng lợi" thực sự đứng sau các giao dịch. Việc này nhằm triệt phá thủ đoạn dùng tài khoản ảo, tổ chức "vỏ bọc" để rửa tiền.
Bà Nguyễn Thị Minh Thơ đặc biệt lưu ý các doanh nghiệp cần khẩn trương hoàn thiện quy định nội bộ và tăng cường giám sát giao dịch. Việc tuân thủ pháp luật phòng chống rửa tiền không chỉ là nghĩa vụ quốc gia, cam kết quốc tế, mà trên hết là tấm lá chắn bảo vệ chính doanh nghiệp và nhân sự khỏi những rủi ro pháp lý nghiêm trọng trong quá trình hoạt động.
Theo Thanh Hoa - BusinessVN
