Điểm nóng mới mang tên tiền điện tử
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ blockchain và thị trường tài sản số đang mở ra nhiều cơ hội mới cho nền kinh tế. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích về đổi mới tài chính, tiền điện tử cũng ngày càng bị các tổ chức tội phạm lợi dụng như một công cụ phục vụ hoạt động rửa tiền xuyên biên giới với quy mô ngày càng lớn và phương thức ngày càng tinh vi.
Trong các hình thức tội phạm tài chính hiện nay, rửa tiền được xem là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng đối với hệ thống tài chính toàn cầu. Nếu trước đây các đối tượng chủ yếu sử dụng các kênh tài chính truyền thống để hợp pháp hóa dòng tiền bất hợp pháp, thì nay tài sản mã hóa đang trở thành một mắt xích mới trong chuỗi hoạt động này.
Theo Phó cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền thuộc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Minh Thơ, hoạt động rửa tiền không chỉ tác động tiêu cực đến nền kinh tế mà còn gây ra nhiều hệ lụy về xã hội và an ninh quốc gia.
Ông Nguyễn Minh Thơ đánh giá: “Về kinh tế, rửa tiền làm méo mó môi trường cạnh tranh, giảm động lực phát triển kinh tế, gây bất ổn thị trường tài chính, suy giảm hiệu quả giám sát và phân bổ nguồn lực, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín, mức độ tín nhiệm quốc gia trong con mắt của các nhà đầu tư và tổ chức tài chính quốc tế. Rửa tiền tạo điều kiện duy trì và mở rộng các hoạt động phạm tội, làm xói mòn niềm tin của người dân vào pháp luật và các thiết chế nhà nước. Đây cũng là hoạt động có mối liên hệ chặt chẽ với tài trợ khủng bố và các hoạt động tội phạm xuyên quốc gia, trực tiếp đe dọa đến ổn định chính trị, an ninh quốc gia và khu vực”.
Về bản chất, rửa tiền là quá trình che giấu nguồn gốc của tài sản có được từ hành vi phạm pháp thông qua nhiều lớp giao dịch tài chính và kinh tế nhằm đưa dòng tiền này trở lại nền kinh tế dưới hình thức hợp pháp. Đây được xem là công cụ giúp các tổ chức tội phạm duy trì hoạt động, mở rộng phạm vi ảnh hưởng và thâm nhập sâu hơn vào nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Trong bối cảnh tài sản số phát triển nhanh chóng, cơ quan quản lý Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý để hạn chế nguy cơ rửa tiền thông qua lĩnh vực này.
Việt Nam tăng cường "lá chắn" chống rửa tiền
Không chỉ tập trung vào lĩnh vực tài sản mã hóa, các cơ quan quản lý cũng đang siết chặt kiểm soát đối với nhiều ngành nghề có nguy cơ bị lợi dụng cho hoạt động rửa tiền.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết thời gian qua, Bộ Tài chính đã nhận được nhiều đề nghị phối hợp từ Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chuyên trách về phòng chống rửa tiền nhằm ngăn chặn hành vi tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong lĩnh vực đặt cược và trò chơi có thưởng.
Theo đó, việc sửa đổi các quy định xử phạt trong lĩnh vực kinh doanh casino và trò chơi điện tử có thưởng dành cho người nước ngoài được xem là một trong những biện pháp nhằm tăng cường năng lực kiểm soát, nâng cao tính răn đe đối với các hành vi vi phạm.
Việc tài sản mã hóa ngày càng xuất hiện trong các vụ việc liên quan đến rửa tiền cho thấy mặt tối của công nghệ tài chính hiện đại. Trong khi blockchain và tiền điện tử mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế số, các cơ quan quản lý cũng đang đứng trước áp lực phải xây dựng những cơ chế giám sát hiệu quả hơn để ngăn chặn sự biến tướng của công nghệ thành công cụ phục vụ tội phạm xuyên quốc gia.
