Từ Qatar 2022 đến World Cup 2026: Blockchain đang viết lại luật chơi bán vé

Sau nhiều năm đối mặt với tình trạng bot săn vé, vé giả và hoạt động đầu cơ trên thị trường chợ đen, Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) đang thử nghiệm một mô hình phân phối vé hoàn toàn mới cho World Cup 2026 dựa trên công nghệ blockchain. Đây được xem là bước thay đổi lớn nhất trong hệ thống bán vé của giải đấu kể từ World Cup 2022 tại Qatar.

Tại World Cup 2022, FIFA vẫn áp dụng phương thức bán vé truyền thống. Người hâm mộ đăng ký tham gia các đợt bốc thăm hoặc mua vé theo hình thức ai đến trước được phục vụ trước. Vé được phát hành và quản lý thông qua hệ thống tập trung của FIFA, trong khi việc chống vé giả chủ yếu dựa vào xác minh danh tính, tài khoản người dùng và thẻ định danh Hayya dành cho khán giả quốc tế.

FIFA cũng vận hành một nền tảng bán lại vé chính thức nhằm hạn chế hoạt động giao dịch trái phép bên ngoài hệ thống. Tuy nhiên, việc kiểm soát đầu cơ vẫn gặp nhiều thách thức khi vé có thể được mua số lượng lớn rồi bán lại với giá cao trên thị trường thứ cấp.

Đến World Cup 2026, FIFA lựa chọn cách tiếp cận hoàn toàn khác. Thay vì mở bán vé trực tiếp ngay từ đầu, tổ chức này triển khai hệ thống quyền mua vé trên nền tảng FIFA Collect, được xây dựng trên blockchain của Avalanche.

Theo mô hình mới, người hâm mộ trước tiên sẽ sở hữu RTB (Right-to-Buy), tức quyền được ưu tiên mua vé trong tương lai. Khi đến thời điểm mở bán, người nắm giữ RTB mới có thể chuyển đổi quyền này thành vé chính thức. Một số người dùng cũng có thể sở hữu RTT (Right-to-Ticket), loại quyền cho phép đổi trực tiếp thành vé mà không cần thanh toán thêm giá vé.

Điểm khác biệt quan trọng nằm ở việc toàn bộ lịch sử sở hữu, chuyển nhượng và giao dịch RTB hoặc RTT đều được ghi nhận trên blockchain. Điều này giúp FIFA theo dõi vòng đời của từng quyền mua vé, xác minh chủ sở hữu và hạn chế tình trạng làm giả hoặc bán cùng một vé cho nhiều người khác nhau.

Blockchain cũng giúp FIFA xây dựng một thị trường thứ cấp minh bạch hơn. Thay vì để hoạt động mua bán vé diễn ra trên các nền tảng không chính thức, quyền mua vé được giao dịch ngay trong hệ sinh thái do FIFA quản lý. Mọi thay đổi về quyền sở hữu đều được lưu lại trên sổ cái blockchain, giúp giảm đáng kể nguy cơ lừa đảo.

Một trong những mục tiêu lớn nhất của mô hình mới là hạn chế các bot tự động săn vé. Trong hệ thống truyền thống, bot có thể tham gia các đợt mở bán và mua số lượng lớn vé chỉ trong thời gian ngắn. Với cơ chế RTB và RTT, FIFA có thêm khả năng theo dõi lịch sử giao dịch, xác minh người dùng và kiểm soát việc phân phối quyền mua vé ngay từ giai đoạn đầu.

Tuy nhiên, mô hình này cũng tạo ra những tranh luận mới. Một số chuyên gia cho rằng việc biến quyền mua vé thành tài sản kỹ thuật số có thể hình thành một dạng đầu cơ khác, khi nhà đầu tư mua RTB hoặc RTT với kỳ vọng bán lại kiếm lời trước khi vé chính thức được phát hành.

Dù còn nhiều ý kiến trái chiều, World Cup 2026 vẫn được xem là một trong những thử nghiệm quy mô lớn nhất về ứng dụng blockchain trong ngành bán vé thể thao. Nếu thành công, mô hình này có thể mở đường cho nhiều giải đấu quốc tế khác áp dụng công nghệ blockchain không chỉ để phát hành vật phẩm sưu tầm số, mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình phân phối và quản lý vé cho hàng triệu người hâm mộ trên toàn thế giới.