Trong phiên sáng ngày 29/12, giá bạc đã chạm mức cao nhất lịch sử 83,62 USD/ounce. Đà tăng diễn ra trong bối cảnh nhu cầu bạc bùng nổ từ các lĩnh vực then chốt như pin mặt trời, xe điện và phần cứng trí tuệ nhân tạo, nhưng đồng thời cũng phát đi tín hiệu đáng lo ngại rằng thế giới đang cạn dần một trong những kim loại công nghiệp quan trọng nhất.
Lo ngại này càng gia tăng sau khi xuất hiện thông tin về việc Trung Quốc, quốc gia kiểm soát khoảng 60% đến 70% sản lượng bạc toàn cầu, sẽ áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu từ ngày 1/1/2026.
Theo quy định mới, doanh nghiệp muốn xuất khẩu bạc phải có giấy phép chính phủ, chỉ giới hạn cho các công ty được phê duyệt, sản xuất tối thiểu 80 tấn mỗi năm và sở hữu hạn mức tín dụng từ 30 triệu USD trở lên.
Động thái này gần như loại bỏ các nhà xuất khẩu nhỏ và vừa khỏi thị trường quốc tế, khiến nguồn cung toàn cầu có nguy cơ sụt giảm mạnh chỉ trong thời gian ngắn.
Thế giới không thể 'sống' thiếu bạc
Phản ứng trước thông tin trên, Elon Musk đã trả lời một bài đăng trên mạng xã hội X với nhận định ngắn gọn nhưng đáng chú ý: “Điều này không tốt. Bạc là vật liệu cần thiết trong rất nhiều quy trình công nghiệp”.
Cảnh báo của Musk phản ánh đúng vai trò then chốt của bạc trong nền kinh tế hiện đại. Với khả năng dẫn điện và dẫn nhiệt cao nhất trong các kim loại, cùng độ ổn định hóa học vượt trội, bạc là vật liệu không thể thay thế trong điện tử, y tế, năng lượng tái tạo, bán dẫn và công nghệ sạch.
Theo dữ liệu từ Statista, tổng nguồn cung bạc toàn cầu hiện vào khoảng 1 tỷ ounce. Tuy nhiên, các nhà phân tích ước tính thị trường đang thiếu hụt từ 115 đến 120 triệu ounce trong năm nay, đánh dấu năm thứ 5 liên tiếp sản lượng khai thác không theo kịp mức tiêu thụ. Hệ quả là tồn kho bạc trên mặt đất đang bị rút cạn nhanh chóng, với lượng dự trữ trong các kho lưu trữ giảm xuống mức thấp nhất nhiều năm.
Thị trường bạc vật chất vì thế ngày càng kém thanh khoản. Người mua ghi nhận tình trạng giao hàng chậm, phí bảo hiểm tăng cao, trong khi giá trị vốn hóa toàn thị trường bạc đã vượt mốc 4.000 tỷ USD, được thúc đẩy bởi các đợt bán khống trước đó, nhu cầu trú ẩn an toàn và bối cảnh lãi suất toàn cầu đang hạ nhiệt.
Nhà đầu tư mạo hiểm Max Reiff cảnh báo nhu cầu bạc cho pin mặt trời đã tăng 64% trong năm qua, vượt trang sức để trở thành nguồn cầu lớn nhất. Ông nhấn mạnh rằng chỉ riêng năng lượng mặt trời đã đủ để đẩy thị trường vào tình trạng thiếu hụt suốt 4 năm liên tiếp, trong khi lĩnh vực này hiện mới chỉ chiếm khoảng 9% sản lượng điện và xấp xỉ 2% tổng năng lượng toàn cầu.
Bạc hiện được xem là “nút thắt cổ chai” của nhiều công nghệ then chốt trong quá trình chuyển dịch năng lượng, từ linh kiện xe điện, pin, tế bào quang điện cho tới chất bán dẫn. Theo ước tính ngành, mỗi xe điện chạy pin thường sử dụng khoảng 25 đến 50 gram bạc, tương đương 0,8 đến 1,6 ounce, chủ yếu trong hệ thống tiếp xúc điện, điện tử công suất và bộ điều khiển.
Trong bối cảnh đó, việc siết xuất khẩu và tồn kho toàn cầu lao dốc có thể lan rộng thành cú sốc chi phí, làm chậm đà mở rộng sản xuất của các ngành xe điện, năng lượng tái tạo và điện tử.
Đà tăng giá của bạc cũng làm dấy lên tranh luận trong cộng đồng tiền số. Một số nhà giao dịch cho rằng dòng tiền đầu cơ có thể chuyển hướng sang Bitcoin trong thời gian tới.
Nhà phân tích Ash Crypto nhận định thanh khoản sẽ xoay vòng sang tiền mã hóa vào năm 2026, trong khi James Van Straten cho rằng Bitcoin phù hợp hơn kim loại quý trong việc hấp thụ thanh khoản mà không gây xáo trộn kinh tế vĩ mô.
“Bạc là chất dẫn điện tốt nhất và không thể thay thế trong công nghiệp. Tình trạng thiếu hụt là có thật, các mỏ đã thâm hụt suốt 5 năm và kho dự trữ đang cạn kiệt. Giá buộc phải tăng để cân bằng cung cầu", một nhà bình luận thị trường nhận định.
Tuy vậy, không ít ý kiến phản bác cách so sánh này. Bình luận viên Wall Street Mav cho rằng sự tăng giá của bạc không đơn thuần là đầu cơ, mà phản ánh một cuộc khủng hoảng cung cầu thực sự. Ông nhấn mạnh bạc là chất dẫn điện tốt nhất, gần như không thể thay thế trong công nghiệp, các mỏ đã thâm hụt suốt 5 năm và kho dự trữ đang cạn kiệt, buộc giá phải tăng để tái cân bằng thị trường.
Tại thời điểm ghi nhận, Bitcoin giao dịch quanh mức 87,448.81 USD, nhưng tranh luận về vai trò của bạc trong nền kinh tế công nghiệp vẫn cho thấy một thực tế rõ ràng: khi nguồn cung kim loại chiến lược bị siết lại, tác động của nó có thể lan xa hơn rất nhiều so với những gì thị trường đang định giá.
Tham khảo Yahoo Finance, MSN
