Theo thông tin được công bố, Turkmenistan sẽ chính thức hợp pháp hóa hoạt động đào tiền mã hóa từ ngày 01/01/2026, đặt toàn bộ lĩnh vực này dưới cơ chế cấp phép và giám sát trực tiếp của nhà nước. Luật điều chỉnh tài sản ảo đã được Tổng thống Serdar Berdimuhamedov ký ban hành, lần đầu tiên đưa các hoạt động liên quan đến crypto vào một khuôn khổ pháp lý rõ ràng tại quốc gia Trung Á này.
Giới quan sát nhận định đây là bước chuyển đáng chú ý đối với Turkmenistan, vốn lâu nay được biết đến với mô hình quản lý kinh tế và tài chính mang tính kiểm soát cao. Việc cho phép khai thác và giao dịch tiền điện tử không chỉ mở ra một lĩnh vực mới, mà còn phản ánh sự điều chỉnh có tính toán trong tư duy chính sách của chính quyền.
Khung pháp lý mới xác định tiền điện tử là một dạng “tài sản ảo” theo luật dân sự, đồng thời thiết lập cơ chế cấp phép cho các sàn giao dịch tiền mã hóa. Thay vì để thị trường tự vận hành, toàn bộ hoạt động sẽ chịu sự giám sát của ngân hàng trung ương. Cách tiếp cận này khá quen thuộc với những quốc gia ưu tiên ổn định tài chính, khi mở cửa các lĩnh vực mới nhưng vẫn giữ vai trò điều tiết trung tâm của nhà nước.
Tuy nhiên, hợp pháp hóa không đồng nghĩa với tự do hóa toàn diện. Luật mới không công nhận tiền điện tử là phương tiện thanh toán hợp pháp, tiền tệ hay chứng khoán. Điều đó đồng nghĩa crypto không được sử dụng trong các giao dịch chính thức và không có vị trí trong hệ thống tài chính truyền thống. Cách tiếp cận thận trọng này giúp chính quyền tránh nguy cơ làm suy yếu đồng nội tệ, đồng thời hạn chế rủi ro đầu cơ, rửa tiền và dòng vốn vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong bối cảnh hạ tầng số của Turkmenistan vẫn chịu sự quản lý nghiêm ngặt, dư địa phát triển của thị trường tiền điện tử trên thực tế còn khá hạn chế. Internet tại quốc gia này bị kiểm soát chặt về truy cập và tốc độ, khiến các hoạt động crypto, dù đã được hợp pháp hóa, khó có thể mở rộng nhanh như tại các thị trường cởi mở hơn. Điều này cho thấy mục tiêu của Turkmenistan không phải là xây dựng một trung tâm tiền mã hóa toàn cầu, mà là thử nghiệm một lĩnh vực mới trong phạm vi có thể kiểm soát.
Động thái này cần được đặt trong bức tranh kinh tế rộng hơn. Là một quốc gia Trung Á thuộc Liên Xô cũ, Turkmenistan phụ thuộc lớn vào xuất khẩu khí đốt tự nhiên để duy trì tăng trưởng.
Trung Quốc hiện là thị trường nhập khẩu khí đốt lớn nhất, trong khi các dự án đường ống mới đang được triển khai nhằm kết nối với Afghanistan, Pakistan và Ấn Độ. Sự lệ thuộc vào một ngành chủ lực và một số ít đối tác khiến nền kinh tế dễ tổn thương trước biến động giá năng lượng, thay đổi nhu cầu toàn cầu và rủi ro địa chính trị.
Trong bối cảnh đó, việc mở cửa cho hoạt động đào tiền mã hóa có thể được xem là nỗ lực tận dụng lợi thế về năng lượng. Với trữ lượng khí đốt lớn và chi phí điện tương đối thấp, Turkmenistan có điều kiện phát triển các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng như khai thác crypto, tương tự chiến lược mà một số quốc gia giàu tài nguyên từng theo đuổi.
Bên cạnh yếu tố kinh tế, quyết định này còn phản ánh chiến lược mở cửa thận trọng của chính quyền. Những năm gần đây, Turkmenistan đã bắt đầu nới lỏng một số rào cản truyền thống, đáng chú ý là việc thông qua luật thị thực điện tử vào tháng 4/2025 nhằm đơn giản hóa thủ tục nhập cảnh cho người nước ngoài. Trước đó, quốc gia này nổi tiếng với chính sách thị thực nghiêm ngặt và tỷ lệ từ chối cao mà không có giải thích rõ ràng.
Việc hợp pháp hóa tiền mã hóa song hành với nới lỏng có chọn lọc chính sách nhập cảnh cho thấy Turkmenistan đang tìm cách thu hút nguồn lực bên ngoài như vốn, công nghệ và nhân lực chất lượng cao, trong khi vẫn giữ quyền kiểm soát đối với các lĩnh vực nhạy cảm. Đây là cách tiếp cận cho phép thử nghiệm các mô hình phát triển mới mà không làm xáo trộn cấu trúc kinh tế và chính trị hiện hữu.
Việc Turkmenistan gia nhập nhóm quốc gia hợp pháp hóa khai thác và giao dịch tiền mã hóa đánh dấu một thay đổi đáng chú ý trong tư duy chính sách. Dù mức độ mở cửa còn hạn chế và tác động ngắn hạn có thể chưa rõ rệt, động thái này phản ánh nỗ lực đa dạng hóa tăng trưởng và thích ứng với xu hướng tài chính số toàn cầu. Về dài hạn, đây là tín hiệu cho thấy ngay cả những nền kinh tế khép kín nhất cũng đang tìm cách điều chỉnh để không đứng ngoài các dòng chảy kinh tế mới.
Theo ABCNews
