Chỉ số giá sản xuất tháng 10 của Nhật Bản vừa ghi nhận mức tăng 7,1% so với cùng kỳ năm trước, vượt xa mức dự báo 6,5% mà các chuyên gia kinh tế đưa ra trước đó. Cùng lúc đó, giá hàng hóa nhập khẩu tính theo đồng yen đã tăng vọt tới 24,8%, phản ánh thực tế rằng việc đồng nội tệ duy trì ở mức yếu đang đẩy chi phí nhiên liệu và nguyên vật liệu nhập khẩu lên cao.
Khi các doanh nghiệp sản xuất không thể tiếp tục tự gánh chịu chi phí đầu vào, họ buộc phải chuyển phần chi phí gia tăng này sang người tiêu dùng. Áp lực lạm phát này đang dồn dập đổ dồn lên Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, khiến thị trường ngày càng tin rằng cơ quan này sẽ phải tiếp tục nâng lãi suất trong cuộc họp chính sách diễn ra vào ngày 17 và ngày 18 tháng 12 tới.
Bước ngoặt thắt chặt tiền tệ mang tính lịch sử sau gần bốn thập kỷ
Trước đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã thực hiện hai đợt điều chỉnh lãi suất vào tháng 6 và tháng 9, đưa mức lãi suất cơ bản hiện tại lên 1,25%. Nếu cơ quan quản lý tiền tệ quyết định tăng thêm lãi suất trong tháng 12, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 1989 quốc gia này chứng kiến ba lần tăng lãi suất trong cùng một năm dương lịch.
Mốc so sánh này gợi lại giai đoạn lịch sử cách đây 37 năm, thời điểm Tokyo tăng lãi suất chiết khấu ba lần liên tiếp trước khi rơi vào thời kỳ giảm phát kéo dài hàng thập kỷ với chính sách lãi suất âm duy trì tới tận tháng 3 năm 2024.
Dù các nhà hoạch định chính sách vẫn còn những bất đồng do chi tiêu tiêu dùng trong nước còn tương đối yếu, kết quả khảo sát của hãng tin Reuters vào tháng 10 cho thấy có tới 54 trong số 78 chuyên gia kinh tế dự báo khả năng tăng lãi suất vào cuối năm nay.
Nguy cơ đảo chiều dòng vốn đè nặng lên Bitcoin và chứng khoán Mỹ
Đối với giới đầu tư tài chính toàn cầu, rủi ro lớn nhất từ các quyết định của Tokyo bắt nguồn từ hiện tượng đảo ngược của các giao dịch chênh lệch lãi suất bằng đồng yen. Suốt nhiều năm qua, nhờ mức lãi suất vay mượn gần như bằng không tại Nhật Bản, nhiều tổ chức tài chính đã vay đồng yen với chi phí rất thấp để đem đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài, tiêu biểu là cổ phiếu công nghệ Mỹ và những tài sản rủi ro như Bitcoin.
Tuy nhiên, khi lãi suất tại Nhật Bản tăng lên, lợi thế chi phí rẻ này sẽ bị thu hẹp đáng kể. Trong trường hợp đồng yen đột ngột tăng giá mạnh so với đồng USD, gánh nặng trả nợ bằng đồng yen sẽ phình to nhanh chóng.
Để phòng ngừa rủi ro và trả bớt các khoản nợ vay bằng đồng yen, nhiều quỹ đầu tư sẽ buộc phải bán tháo các tài sản ở nước ngoài để thu hồi vốn. Một kịch bản tương tự đã từng xảy ra vào đầu tháng 8 năm 2024, khi đà tăng thần tốc của đồng yen đã kích hoạt một làn sóng bán tháo dữ dội trên toàn cầu, khiến cả thị trường tiền mã hóa lẫn Phố Wall chao đảo chỉ trong vài phiên giao dịch.
Áp lực lan rộng đến thị trường trái phiếu và triển vọng tương lai
Thị trường tài chính Mỹ còn có nguy cơ chịu thêm một tác động lan tỏa từ phía thị trường trái phiếu. Số liệu thống kê vào tháng 8 ghi nhận các tổ chức của Nhật Bản đang nắm giữ khoảng 1.070 tỷ USD trái phiếu kho bạc Mỹ.
Khi mức sinh lời tại thị trường nội địa Nhật Bản trở nên hấp dẫn hơn nhờ lãi suất tăng, những nhà đầu tư này có thể sẽ cơ cấu lại danh mục bằng cách giảm tỷ trọng trái phiếu Mỹ để chuyển dòng tiền về nước. Động thái thoái vốn đó sẽ tạo áp lực đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ lên cao hơn, qua đó khiến điều kiện tín dụng toàn cầu tiếp tục bị siết chặt.
Tại thị trường trong nước, chỉ số chứng khoán Nikkei đã sụt giảm 11% chỉ trong vòng một tháng qua. Dẫu vậy, một đợt nâng lãi suất vào tháng 12 chưa chắc đã lập tức tạo ra một cú sốc hoảng loạn mới, bởi vì tỷ giá vẫn đang dao động quanh mức 160 yen đổi một USD và giới đầu tư phần nào đã có sự chuẩn bị từ trước.
Thách thức thực sự đối với Bitcoin và các thị trường cổ phiếu nằm ở lộ trình năm 2027, khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản có thể duy trì tốc độ thắt chặt tiền tệ nhanh hơn dự đoán, dẫn đến một đợt hồi phục quá nhanh của đồng yen và kích hoạt làn sóng rút vốn trên diện rộng.
