Trung Quốc vừa mở một mặt trận kiểm soát mới đối với tài sản số, khi bảy hiệp hội tài chính lớn đồng loạt phát đi cảnh báo rủi ro, khẳng định quốc gia này chưa phê duyệt bất kỳ hoạt động token hóa tài sản thực (RWA) nào. Động thái này được xem là lệnh cấm chính thức đầu tiên nhắm vào lĩnh vực RWA, đồng thời đánh dấu đợt trấn áp mạnh nhất từ sau chiến dịch năm 2021 khiến toàn bộ sàn giao dịch và hoạt động khai thác tiền mã hóa buộc phải rời khỏi Trung Quốc.
Bản tuyên bố, công bố ngày 5/12, quy tụ các hiệp hội trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, quỹ đầu tư, tương lai, thanh toán bù trừ, công ty niêm yết và tài chính internet. Cơ quan quản lý nhấn mạnh mọi hoạt động liên quan tiền mã hóa - từ stablecoin, airdrop, khai thác cho tới phát hành RWA - đều bị coi là bất hợp pháp. Lần gần nhất các tổ chức này cùng phối hợp là vào tháng 9/2021, thời điểm 10 phòng ban chính phủ đặt dấu chấm hết cho ngành công nghiệp crypto trong nước, khiến tỷ trọng hashrate Bitcoin toàn cầu của Trung Quốc giảm từ 75% về gần 0.
Lệnh cấm mới xuất hiện trong bối cảnh thị trường RWA toàn cầu vượt mốc 30 tỷ USD, với những mô hình điển hình như quỹ BUIDL trị giá 2 tỷ USD của BlackRock — được token hóa bởi Securitize — hiện đã được chấp nhận làm tài sản thế chấp trên Binance, Crypto.com và Deribit. Điều này dường như thổi bùng lo ngại tại Bắc Kinh rằng việc mã hóa tài sản có thể trở thành kênh tinh vi để chuyển vốn ra nước ngoài, vượt khỏi tầm kiểm soát của hệ thống ngân hàng truyền thống.
Song song đó, Trung Quốc tiếp tục củng cố bộ khung thực thi. Một cuộc họp ngày 28/11 giữa PBoC và nhiều cơ quan cấp cao đã tái khẳng định stablecoin là “tiền tệ ảo bị truy tố”. Một báo cáo tháng 12 cho thấy hoạt động rửa tiền liên quan tài sản số tăng 37% trong năm, tạo thêm cơ sở để giới chức siết chặt. Các nhà phân tích mô tả nỗ lực lần này như “tứ tuyến phòng thủ”: triệt phá hạ tầng khai thác, chặn đường thanh toán bằng stablecoin, khóa chặt hướng RWA và loại bỏ các mô hình lừa đảo như Pi Network. Thậm chí, nhân sự của các công ty tiền mã hóa nước ngoài nếu làm việc tại đại lục cũng có thể đối diện hậu quả pháp lý.
Động thái này cũng vô tình khắc họa sự đối nghịch với Hong Kong — nơi đã triển khai chế độ cấp phép stablecoin từ 1/8/2024, thu hút 80 ứng viên và dự kiến cấp giấy phép đầu tiên vào đầu 2026. Hong Kong tiếp tục cho phép giao dịch tài sản ảo qua các nền tảng như HashKey, OSL và triển khai thí điểm RWA, miễn là không phục vụ người dùng đại lục.
Bên dưới bức tranh cứng rắn về pháp lý là tâm lý bất mãn ngày càng lớn trong giới trẻ Trung Quốc. Phân tích từ BigNews cho thấy nhiều nhà đầu tư trẻ cảm thấy bị bỏ lại phía sau, đặc biệt khi Bitcoin tiếp tục tăng giá và Mỹ ngày càng cởi mở với tài sản số. Trên các diễn đàn, tranh luận xoay quanh câu hỏi liệu những lệnh cấm triệt để này có đang làm chậm tiến trình đổi mới, đồng thời tước đi cơ hội tiếp cận một thị trường hàng nghìn tỷ USD đang định hình lại tài chính toàn cầu.
