“Tiền ít, tiền nhiều, đủ tiêu là được” – câu hát đang lan truyền trên mạng xã hội lại phản ánh đúng một thực tế nhiều người trẻ ở đô thị lớn đang đối mặt: thu nhập không theo kịp chi phí sống, trong khi áp lực tài chính ngày càng âm thầm bào mòn sức khỏe tinh thần và lựa chọn tương lai.
Sống tối giản để… tồn tại ở thành phố lớn
Tại Hà Nội, việc “thắt chặt chi tiêu” đã trở thành kỹ năng sinh tồn của không ít người trẻ. Một bạn trẻ làm chuyên viên trang điểm chia sẻ, chi phí ăn uống mỗi tháng chỉ khoảng 1 triệu đồng nhờ phần lớn thực phẩm được gia đình gửi từ quê. Đây là cách để tiết kiệm tối đa khi giá sinh hoạt tại Thủ đô vượt xa tưởng tượng ban đầu.
Không chỉ ăn uống, chỗ ở cũng là bài toán nan giải. Nhiều người chọn ở ghép trong những căn phòng chưa đầy 10m² để giảm chi phí. Tuy vậy, tiền thuê nhà thường phải đóng theo quý, đồng nghĩa mỗi lần thanh toán có thể “bốc hơi” hơn 10 triệu đồng – con số không nhỏ với người mới đi làm.
Lương khởi điểm thấp, làm thêm là lựa chọn bắt buộc
Với nhiều sinh viên mới ra trường, mức lương phổ biến chỉ dao động 5–7 triệu đồng mỗi tháng. Một nhân viên văn phòng thừa nhận, với thu nhập này, việc sinh sống tại Hà Nội gần như bất khả thi nếu không có nghề tay trái.
“Đi làm chỉ là quá trình sinh tồn. Muốn trụ lại thành phố, tôi buộc phải tìm thêm công việc thứ hai”, bạn trẻ này nói, cho biết hiện làm thêm nghề MC để bù đắp chi phí sinh hoạt.
Ngay cả những người đã đi làm nhiều năm cũng không thoát khỏi vòng xoáy tài chính. Không ít người muốn nhảy việc, tìm cơ hội phát triển mới nhưng lại chùn bước vì áp lực phải tự trang trải cuộc sống. Những giấc mơ dài hạn như mua nhà, mua xe hay tích lũy cho tương lai vì thế ngày càng xa vời.
Chi phí sống vượt thu nhập: Bài toán không cân bằng
Theo dữ liệu từ nền tảng so sánh chi phí sinh hoạt toàn cầu The Living Cost, chi phí trung bình để một người sinh sống tại Hà Nội vào khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. Trong khi đó, thu nhập bình quân của người lao động tại Hà Nội hiện chỉ khoảng 10–11 triệu đồng.
Khoảng chênh lệch 4–5 triệu đồng buộc người trẻ phải lựa chọn: làm thêm nhiều hơn hoặc cắt giảm những nhu cầu cơ bản. Áp lực không chỉ đến từ chi phí cố định như ăn ở, đi lại, mà còn từ các khoản “chi phí ẩn” như mua sắm online, trả góp nhà, xe, điện thoại.
Mạng xã hội cũng góp phần khuếch đại áp lực. Khi liên tục chứng kiến bạn bè khoe điện thoại mới, quán ăn sang trọng hay những chuyến du lịch đắt đỏ, không ít người rơi vào so sánh, tự hoài nghi năng lực bản thân và cảm thấy tụt lại phía sau.
Áp lực tiền bạc và những hệ lụy sức khỏe tâm thần
Tại Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ ghi nhận ngày càng nhiều người trẻ đến khám trong tình trạng mất ngủ, lo âu kéo dài, đau đầu, tim đập nhanh nhưng không phát hiện bệnh lý thực thể. Một bệnh nhân 24 tuổi được chẩn đoán rối loạn lo âu do stress tài chính kéo dài.
Tương tự, một trường hợp 29 tuổi khác nhập viện vì mất ngủ triền miên, đánh trống ngực và đau dạ dày, trong bối cảnh thu nhập giảm sút nhưng vẫn phải gánh các khoản trả góp mua nhà.
Theo các chuyên gia, nhiều người trẻ không nhận ra căng thẳng tài chính đã trở thành vấn đề bệnh lý, dẫn đến chậm trễ trong việc tìm kiếm hỗ trợ y tế và tâm lý.
Khi hiểu biết tài chính còn là “điểm mù”
Một con số đáng chú ý: chỉ 24% người trưởng thành tại Việt Nam có hiểu biết tài chính cơ bản. Điều này đồng nghĩa phần lớn người trẻ bước vào đời với hành trang tài chính sơ sài, trong khi lại ngại nói về tiền vì sợ bị đánh giá thực dụng.
Các chuyên gia cho rằng, giáo dục tài chính cần được đưa vào chương trình học từ sớm – không mang tính học thuật, mà hướng đến những kỹ năng thiết thực như chi tiêu, tiết kiệm và quản lý rủi ro, để tiền bạc không trở thành nguồn cơn của căng thẳng kéo dài.
Thoát áp lực bằng cách nâng giá trị bản thân
Trong căn phòng trọ nhỏ, vừa là nơi ngủ vừa là nơi làm việc, Thúy Dương – một MC song ngữ – từng trải qua giai đoạn căng thẳng vì thu nhập bấp bênh. Thay vì chạy theo áp lực, cô chọn đầu tư vào kỹ năng: học thêm MC, tận dụng khả năng tiếng Hàn để làm dẫn chương trình kiêm phiên dịch.
Hiện tại, Dương có thể tự lo cuộc sống và hỗ trợ em gái ăn học. Mục tiêu của cô không phải nhà lớn hay xe sang, mà là duy trì thu nhập ổn định và có khoản tích lũy đều đặn mỗi năm.
Các chuyên gia tài chính cũng khuyến nghị người trẻ nên đặt mục tiêu vừa sức, lượng hóa mong muốn thành những con số cụ thể theo từng giai đoạn, đồng thời học cách cân bằng cuộc sống thay vì chỉ tập trung kiếm tiền.
Tài chính không phải nỗi ám ảnh, nếu biết mình đang đi đâu
Áp lực tài chính là điều khó tránh trong một xã hội nhiều biến động. Tuy nhiên, với người trẻ, điều quan trọng không chỉ là kiếm được bao nhiêu tiền, mà là hiểu rõ vị trí của mình, con đường đang đi và thời gian cần thiết để đạt mục tiêu.
Khi biết quản lý tiền bạc tỉnh táo, phân biệt giữa nhu cầu và sự cần thiết, tài chính có thể trở thành công cụ giúp người trẻ sống chủ động hơn – thay vì là nỗi ám ảnh âm thầm đè nặng lên tương lai.
