4 lần thị trường tiền số rơi vào trạng thái sợ hãi cực đại

Chỉ số Fear & Greed của Bitcoin vừa rơi thẳng xuống mức 5 điểm trong khi giá vẫn neo quanh 67.000 USD. Con số này không chỉ đơn thuần là một thước đo tâm lý, mà phản ánh trạng thái hoang mang bao trùm thị trường. Điều đáng nói là mức độ sợ hãi hiện tại còn sâu hơn cả nhiều thời điểm từng được xem là “ác mộng” của giới đầu tư, từ cú sốc đại dịch cho tới sự sụp đổ của FTX.

Fear & Greed Index vốn được xây dựng dựa trên nhiều yếu tố như biến động giá, khối lượng giao dịch, xu hướng tìm kiếm và mức độ thống trị của Bitcoin. Khi chỉ số rơi xuống vùng 0–10 điểm, điều đó đồng nghĩa với việc phần đông nhà đầu tư đang hành động theo bản năng phòng thủ. Họ bán ra vì sợ hãi, thu hẹp vị thế vì lo rủi ro và chờ đợi trong tâm trạng bất an.

Mức sợ hãi này cũng rất ít khi xuất hiện và chỉ thường tới khi thị trường rơi vào trạng thái bi quan. Lịch sử cho thấy, những lần chỉ số chạm đáy sâu như vậy thường đi kèm với các giai đoạn thị trường biến động dữ dội.

Tháng 8/2019, chỉ số rơi xuống 5 điểm khi Bitcoin giao dịch quanh 10.000 USD. Tại thời điểm đó đà tăng đầu năm bị chặn lại, thị trường hụt hơi sau nỗ lực bứt phá bất thành. Không có một cú sập chấn động nào, nhưng sự thất vọng lan rộng đủ để đẩy tâm lý xuống đáy.

Đến tháng 3/2020, bức tranh hoàn toàn khác. Đại dịch COVID-19 khiến toàn bộ thị trường tài chính toàn cầu rung chuyển. Bitcoin lao dốc về vùng 5.000 USD, còn chỉ số Fear & Greed chạm 6 điểm. Đây là thời điểm nhiều người nghi ngờ cả tương lai của tài sản số. Thế nhưng chỉ vài tháng sau, thị trường lại bước vào một trong những chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ nhất lịch sử.

Tháng 1/2022, chỉ số một lần nữa rơi về 6 điểm khi Bitcoin lùi xuống 38.500 USD. Áp lực đến từ việc các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Mỹ, bắt đầu thắt chặt chính sách tiền tệ. Dòng tiền rời bỏ tài sản rủi ro, thị trường dần chuyển từ hưng phấn sang phòng thủ.

Tháng 6/2022, mức 5 điểm quay trở lại khi Bitcoin giảm còn khoảng 17.000 USD. Hàng loạt tổ chức tiền số đối mặt khủng hoảng thanh khoản, và niềm tin thị trường bị bào mòn nghiêm trọng trước khi cú sập của FTX xảy ra vào cuối năm. Khi đó, sự sợ hãi không chỉ nằm trên biểu đồ, mà thể hiện rõ trong cách nhà đầu tư rút vốn và đứng ngoài quan sát.

Điều khiến tình hình hiện tại trở nên đặc biệt là Bitcoin vẫn ở vùng giá cao so với các chu kỳ trước, nhưng tâm lý lại rơi xuống đáy sâu tương tự. Điều này cho thấy nỗi lo không chỉ đến từ mức giá, mà còn từ kỳ vọng bị tổn thương, những cú điều chỉnh mạnh, áp lực thanh lý trên thị trường phái sinh và sự nhạy cảm của dòng tiền trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến số.

Trong quá khứ, những vùng “sợ hãi cực đại” thường xuất hiện gần đáy của các nhịp điều chỉnh lớn. Tuy nhiên, không có gì đảm bảo thị trường sẽ lập tức quay đầu. Sợ hãi có thể kéo dài, nhất là khi niềm tin chưa được củng cố. Dù vậy, một điều gần như luôn đúng trong thị trường tiền số là khi những thời điểm khiến nhà đầu tư bất an nhất thường là lúc thị trường đang bước vào giai đoạn bản lề quan trọng.