Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, thu hút hàng triệu người tham gia. Tuy nhiên, khi hoạt động giao dịch chưa được triển khai thông qua các nền tảng được cấp phép trong nước, nhiều nhà đầu tư vẫn phải sử dụng các kênh trung gian như giao dịch ngang hàng (P2P) hoặc OTC. Đây là những phương thức có thể phát sinh rủi ro do dòng tiền không được kiểm soát đầy đủ bởi hệ thống ngân hàng.
Tại Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 diễn ra ngày 6/11, ông Chris Chiew, Giám đốc điều hành CAEX, cho biết Việt Nam hiện nằm trong nhóm 7 quốc gia có số lượng người sở hữu tài sản mã hóa lớn nhất thế giới. Ước tính có khoảng 17 triệu người Việt Nam nắm giữ loại tài sản này, tương đương 17% dân số. Tổng giá trị giao dịch liên quan đến thị trường Việt Nam trong năm 2025 vượt 220 tỷ USD.
Quy mô thị trường ngày càng mở rộng nhưng hạ tầng giao dịch trong nước vẫn chưa theo kịp nhu cầu. Một bộ phận lớn nhà đầu tư tiếp tục sử dụng các sàn giao dịch quốc tế, trong khi việc chuyển đổi giữa tiền đồng và tài sản mã hóa thường được thực hiện thông qua các giao dịch P2P hoặc OTC.
Theo ông Chris Chiew, việc thiếu cơ chế kết nối trực tiếp giữa ngân hàng và các nền tảng giao dịch khiến dòng tiền của nhà đầu tư phải đi qua nhiều bên trung gian. Điều này không chỉ làm gia tăng nguy cơ tranh chấp mà còn khiến người dùng đối mặt với những vấn đề pháp lý ngoài dự kiến.
Chẳng hạn, nhà đầu tư có thể nhận tiền từ một tài khoản ngân hàng liên quan đến hoạt động lừa đảo hoặc rửa tiền mà không biết nguồn gốc thực sự. Khi cơ quan chức năng tiến hành xác minh, tài khoản nhận tiền có nguy cơ bị phong tỏa, khiến người giao dịch gặp khó khăn trong việc chứng minh tính hợp pháp của khoản tiền.
Một số trường hợp khác có thể phát sinh tranh chấp khi người mua đã chuyển khoản nhưng không nhận được tài sản mã hóa như thỏa thuận. Trong khi đó, việc thiếu thông tin xác thực về các bên tham gia khiến quá trình xử lý sự cố trở nên phức tạp.
Những nguy cơ này càng đáng chú ý trong bối cảnh các giao dịch tài sản mã hóa có thể bị lợi dụng để che giấu nguồn tiền bất hợp pháp. Vụ án tại Đà Nẵng được công bố ngày 29/10, liên quan đến dòng tiền khoảng 700 tỷ đồng và nghi vấn rửa tiền thông qua đồng USD T, là một trong những trường hợp cho thấy những thách thức trong công tác kiểm soát dòng tiền liên quan đến tài sản số.
Để hạn chế những rủi ro trên, lãnh đạo CAEX cho rằng cần xây dựng hệ thống giao dịch tài sản mã hóa có khả năng kết nối trực tiếp với ngân hàng. Theo mô hình được đề xuất, nhà đầu tư sử dụng tài khoản ngân hàng chính chủ để nạp tiền đồng vào sàn thông qua mã QR, sau đó thực hiện mua bán trên hệ thống khớp lệnh tập trung.
Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp loại bỏ sự phụ thuộc vào các giao dịch trung gian không chính thức, đồng thời tạo điều kiện để ngân hàng và đơn vị vận hành sàn theo dõi, xác minh nguồn tiền. Khi dòng tiền được định danh rõ ràng, khả năng phát hiện giao dịch bất thường cũng được cải thiện.
Bên cạnh hạ tầng thanh toán, ông Chris Chiew nhấn mạnh thị trường cần được xây dựng dựa trên nhiều yếu tố đồng bộ, bao gồm kết nối ngân hàng, cơ chế lưu ký và bảo vệ tài sản khách hàng, hệ thống giám sát giao dịch theo thời gian thực, chính sách bảo vệ nhà đầu tư và khung pháp lý phù hợp cho các hoạt động liên quan đến tài sản mã hóa.
Trong đó, việc phát triển các sản phẩm tài sản thực được mã hóa (RWA) cũng được xem là một hướng đi đáng chú ý, giúp mở rộng khả năng ứng dụng công nghệ blockchain vào lĩnh vực tài chính truyền thống.
Khi thị trường bước vào giai đoạn phát triển có kiểm soát, việc hình thành các nền tảng giao dịch được cấp phép, kết nối với hệ thống ngân hàng và đáp ứng yêu cầu an toàn sẽ đóng vai trò quan trọng. Điều này không chỉ góp phần giảm thiểu rủi ro từ giao dịch P2P mà còn tạo nền tảng để bảo vệ nhà đầu tư và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
