Trong lộ trình triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, việc lựa chọn doanh nghiệp tham gia sandbox được xem là bước sàng lọc quan trọng nhất. Dù thị trường đặt nhiều kỳ vọng, thực tế cho thấy đây không phải sân chơi đại trà, mà chỉ dành cho số ít tổ chức có nền tảng tài chính, pháp lý và hệ sinh thái đủ mạnh.
Yêu cầu vốn 10.000 tỷ: Chuẩn đầu vào cao nhất từ trước tới nay
Theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, được Chính phủ ban hành ngày 09/09/2025, doanh nghiệp tham gia thí điểm vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa trong giai đoạn sandbox kéo dài 5 năm phải đáp ứng vốn điều lệ đã góp tối thiểu 10.000 tỷ đồng.
So với các lĩnh vực tài chính khác, đây là ngưỡng vốn đầu vào cao nhất từng được áp dụng cho một mô hình kinh doanh mới tại Việt Nam. Ngay cả ngân hàng thương mại hoặc công ty chứng khoán khi thành lập cũng không chịu yêu cầu vốn pháp định ở mức tương đương.
Đi kèm con số 10.000 tỷ là hệ thống tiêu chí chặt chẽ về cơ cấu cổ đông và năng lực tài chính:
-
Tối thiểu 65% vốn điều lệ phải do các tổ chức trong nước nắm giữ;
-
Trong đó, trên 35% vốn điều lệ phải đến từ ít nhất 2 tổ chức thuộc nhóm: ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, công ty bảo hiểm hoặc doanh nghiệp công nghệ
-
Giới hạn sở hữu nước ngoài không quá 49%;
-
Cổ đông phải có lãi hai năm liên tiếp, báo cáo tài chính được kiểm toán với ý kiến chấp nhận toàn phần.
Những điều kiện này cho thấy sandbox tài sản mã hóa không được thiết kế như một không gian thử nghiệm mở, mà là bộ lọc thị trường có chủ đích, đặt ưu tiên cao cho an toàn hệ thống và kỷ luật tài chính ngay từ giai đoạn đầu.
Đọc thêm: TCEX là gì? Sàn CEX đầu tiên của Việt Nam bước vào sandbox
Vốn hiện tại và khoảng cách thực tế của các sàn thí điểm
Dù khung pháp lý đã được xác lập từ tháng 9/2025, đến đầu năm 2026, vốn điều lệ thực tế của các doanh nghiệp được xem là ứng viên sandbox vẫn còn khoảng cách lớn so với mốc 10.000 tỷ đồng.
Theo thông tin từ Bộ Tài chính, dự kiến trong quý I/2026, sẽ có 5 doanh nghiệp đầu tiên được cấp phép thí điểm vận hành thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Tuy nhiên, một thực tế đáng chú ý là tính đến thời điểm hiện tại, chưa có bất kỳ doanh nghiệp nào trong danh sách ứng viên đạt đủ ngưỡng vốn 10.000 tỷ đồng.
Cách tiếp cận này cho thấy sandbox không hoàn toàn là “cánh cửa đóng”, song ngưỡng 10.000 tỷ đồng vẫn là trục chuẩn để đánh giá năng lực tài chính và mức độ sẵn sàng vận hành sàn.
Trong số đó, 4/5 doanh nghiệp đã lộ diện với tiềm năng tài chính mạnh mẽ từ các hệ sinh thái lớn nhưng vẫn đang trong trạng thái “chạy lộ trình” tăng vốn:
-
VIXEX (Chứng khoán VIX): Dẫn đầu nhóm về vốn điều lệ thực tế với 1.000 tỷ đồng, nhưng con số vẫn chỉ bằng 10% yêu cầu theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP.
-
HDEX (thuộc hệ sinh thái HDBank): Được thành lập tháng 9/2025 với vốn điều lệ ban đầu 200 tỷ đồng. Công ty Chứng khoán HD (HDBS), cổ đông liên quan, từng xây dựng phương án tăng vốn quy mô lớn nhằm hỗ trợ HDEX, song hiện tạm dừng để trình Đại hội đồng cổ đông vào tháng 2/2026.
-
TCEX (hệ sinh thái Techcombank): Ghi nhận tốc độ tăng trưởng vốn "thần tốc" (từ 3 tỷ lên hơn 100 tỷ đồng trong 100 ngày), nhưng vẫn cần một lộ trình bơm vốn khổng lồ từ các cổ đông định chế để đạt chuẩn. Song song đó, hệ sinh thái này có thêm 1Matrix với vốn 200 tỷ đồng, đóng vai trò hỗ trợ hạ tầng blockchain.
-
CAEX (sàn tài sản mã hóa của VPBank): Dù có sự hậu thuẫn từ VPBank và VPBankS, đơn vị này vẫn đang khẩn trương hoàn tất các thủ tục cấu trúc vốn để kịp thích nghi với rào cản 10.000 tỷ.
Khoảng cách giữa vốn hiện hữu và mốc 10.000 tỷ cho thấy: Sandbox không phải cuộc chơi của những doanh nghiệp “đã xong”, mà là của những doanh nghiệp có khả năng hoàn thành trong khung thời gian cho phép.
Đọc thêm: VPBank hoàn thiện hạ tầng cho tài sản số và sàn vàng quốc gia
Ngân hàng và công ty chứng khoán: Trụ cột của các sàn nội
Điểm chung lớn nhất của các doanh nghiệp tham gia sandbox không nằm ở con số vốn hiện tại, mà ở cấu trúc sở hữu và năng lực huy động vốn phía sau.
Ngân hàng thương mại và công ty chứng khoán giữ vai trò trung tâm trên ba phương diện:
-
Năng lực huy động vốn quy mô lớn, thông qua phát hành cổ phiếu, tái cấu trúc vốn hoặc điều phối nguồn lực trong hệ sinh thái;
-
Kinh nghiệm tuân thủ và quản trị rủi ro, đặc biệt trong các yêu cầu về AML, KYC, báo cáo giám sát và an toàn hệ thống;
-
Uy tín thể chế, đóng vai trò “bảo chứng mềm” trong giai đoạn thị trường còn mới và nhạy cảm về niềm tin.
Việc Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ưu tiên rõ ràng sự tham gia của các định chế tài chính truyền thống cho thấy định hướng nhất quán của Chính phủ: thị trường tài sản mã hóa được đặt trong hệ sinh thái tài chính hiện hữu, thay vì phát triển tách biệt.
Sandbox không dành cho startup độc lập
Từ các điều kiện về vốn, cổ đông, hạ tầng công nghệ (yêu cầu đạt chuẩn an toàn cấp độ 4), nhân sự điều hành và nghĩa vụ tuân thủ, có thể thấy rõ sandbox tài sản mã hóa tại Việt Nam không được thiết kế cho startup độc lập hoặc doanh nghiệp nhỏ.
Sandbox trong trường hợp này không mang nghĩa “thử nghiệm tự do”, mà là thử nghiệm có kiểm soát cao, nhằm: Hạn chế rủi ro hệ thống trong giai đoạn đầu; Tránh kịch bản mở cửa quá nhanh khi năng lực quản lý và hiểu biết thị trường còn hạn chế; Tạo nền móng pháp lý và vận hành trước khi mở rộng đối tượng tham gia.
Cách tiếp cận này tương đồng với mô hình của Thái Lan, nơi thị trường tài sản mã hóa cũng trải qua nhiều năm thí điểm trước khi được luật hóa và mở rộng sản phẩm.
BingX: nền tảng giao dịch đáng tin cậy với hàng loạt quyền lợi dành cho người dùng ở mọi cấp độ.
Lộ trình tăng vốn: Bài toán thời gian hay bài toán năng lực?
Về hình thức, yêu cầu vốn 10.000 tỷ đồng là bài toán thời gian. Theo Quyết định 96/QĐ-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 20/01/2026, sau khi nộp hồ sơ và được chấp thuận về nguyên tắc, doanh nghiệp có tối đa 12 tháng để hoàn thiện đầy đủ các điều kiện, bao gồm góp đủ vốn điều lệ, trước khi được xem xét cấp phép chính thức.
Tuy nhiên, về bản chất, đây là bài toán năng lực: Năng lực huy động vốn thực chất, năng lực quản trị khi quy mô vốn tăng nhanh và năng lực chịu trách nhiệm tài chính khi rủi ro công nghệ hoặc thị trường phát sinh.
Trong bối cảnh đó, 10.000 tỷ đồng không phải đích đến, mà là phép thử đầu tiên về năng lực tài chính, kỷ luật thị trường và khả năng chịu trách nhiệm hệ thống của các sàn giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam.
