Việt Nam liệu có bùng nổ với cơn sóng "sàn tiền số quốc nội" giống Thái Lan?

Từ hành lang pháp lý đến làn sóng bùng nổ sàn nội địa

Việc Thái Lan sớm hợp pháp hóa tài sản số được xem là bước ngoặt quan trọng định hình toàn bộ thị trường tiền điện tử nước này. Kể từ khi khung pháp lý về kinh doanh tài sản kỹ thuật số được ban hành năm 2018, thị trường crypto Thái Lan chính thức bước ra khỏi “vùng xám” để đi vào quỹ đạo quản lý tập trung dưới sự giám sát của Ủy ban Chứng khoán Thái Lan. Các quy định yêu cầu sàn giao dịch, môi giới và đơn vị lưu ký phải đăng ký, tuân thủ KYC/AML và chịu trách nhiệm pháp lý đã tạo nền tảng cho sự ra đời của các sàn tiền số quốc nội hoạt động hợp pháp.

Trong bối cảnh đó, những cái tên như Bitkub, Orbix hay Bitazza nhanh chóng nổi lên, tận dụng lợi thế giao dịch trực tiếp với đồng baht, kết nối ngân hàng nội địa và sự tin tưởng từ nhà đầu tư trong nước. Giai đoạn 2020–2021, khi thị trường tiền điện tử toàn cầu bước vào chu kỳ tăng mạnh, các sàn này trở thành điểm đến chính của dòng tiền nội địa. 

Đến năm 2023, Thái Lan ghi nhận xấp xỉ 3 triệu tài khoản tiền điện tử được mở trên các sàn được cấp phép, con số từng vượt cả lượng tài khoản chứng khoán cá nhân trong nước. Ước tính từ 4% đến hơn 10% dân số Thái Lan đã từng tham gia giao dịch tiền điện tử, đưa quốc gia này vào nhóm thị trường có mức độ tiếp cận crypto cao nhất Đông Nam Á.

Trong giai đoạn cao điểm 2021–2022, tổng giá trị giao dịch liên quan đến thị trường Thái Lan được ước tính vượt mốc 130 tỷ USD, phản ánh sức nóng của “cơn sóng” sàn tiền số quốc nội khi hành lang pháp lý được mở ra đúng thời điểm chu kỳ tăng giá toàn cầu.

Thanh lọc và xu hướng trưởng thành của thị trường

Tuy nhiên, cũng như nhiều thị trường khác, sự bùng nổ nhanh chóng đã kéo theo một giai đoạn điều chỉnh mạnh. Từ năm 2022, khi thị trường crypto toàn cầu bước vào chu kỳ giảm, khối lượng giao dịch và mức độ tham gia của nhà đầu tư cá nhân tại Thái Lan suy giảm rõ rệt. Dù tổng số tài khoản vẫn ở mức cao, nhưng lượng người dùng hoạt động thường xuyên đã suy giảm, cho thấy phần lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ đã rút lui hoặc tạm thời đứng ngoài sau giai đoạn đầu cơ sôi động. 

Dẫu vậy, điểm khác biệt của Thái Lan nằm ở chỗ thị trường không rơi vào trạng thái hỗn loạn. Việc giao dịch tập trung trên các sàn được cấp phép giúp hạn chế rủi ro hệ thống, giảm các vụ lừa đảo quy mô lớn và giữ lại một lớp nhà đầu tư có kinh nghiệm hơn.

Song song với quá trình thanh lọc đó, cơ quan quản lý Thái Lan cũng siết chặt hoạt động của các sàn nước ngoài không có giấy phép, buộc các nền tảng quốc tế phải lựa chọn giữa rút lui hoặc nội địa hóa. Sự xuất hiện của Binance Thái Lan thông qua liên doanh với đối tác trong nước là minh chứng rõ ràng cho xu hướng này, cho thấy Thái Lan không đóng cửa với crypto toàn cầu mà chủ động định hình “luật chơi” riêng.

Sau cơn sóng sàn tiền số quốc nội, thị trường crypto Thái Lan đang chuyển sang giai đoạn trưởng thành hơn khi tăng trưởng chậm lại nhưng ổn định, nhà đầu tư thận trọng hơn và trọng tâm dịch chuyển từ đầu cơ sang tuân thủ, hạ tầng và quản trị rủi ro. Cách tiếp cận hợp pháp hóa có kiểm soát này đang khiến Thái Lan trở thành một trường hợp tham chiếu đáng chú ý cho các quốc gia mới nổi muốn phát triển thị trường tài sản số mà không đánh đổi sự ổn định tài chính.

Đọc thêm: Nhà đầu tư Việt Nam cần chuẩn bị gì khi luật hóa crypto?

Việt Nam liệu có tương tự?

So với Thái Lan, Việt Nam đang đứng ở một vị thế “chuẩn bị cất cánh” thay vì đã đi qua chu kỳ bùng nổ và điều chỉnh. Nếu Thái Lan chọn cách ban hành khung pháp lý sớm (từ 2018), cấp phép cho sàn quốc nội và chấp nhận để thị trường vận hành trong khuôn khổ quản lý, thì Việt Nam đến nay vẫn thận trọng hơn, ưu tiên giai đoạn rà soát và thiết kế chính sách trước khi mở cửa chính thức. 

Dù vậy, những tín hiệu gần đây cho thấy thị trường trong nước đã sẵn sàng cho một bước chuyển tương tự: hiện có 11 đơn vị tại Việt Nam đã và đang hoàn tất chuẩn bị về hạ tầng, nhân sự và mô hình vận hành, đang chờ được cấp phép sàn giao dịch tài sản số. Điều này phản ánh nhu cầu thị trường đã hình thành tương đối rõ ràng, tương tự bối cảnh Thái Lan trước thời điểm các sàn như Bitkub được cấp phép và bùng nổ người dùng.

Điểm khác biệt then chốt nằm ở cách tiếp cận chính sách và thời điểm mở cửa. Thái Lan cho phép thị trường “vận hành thật” sớm, chấp nhận biến động mạnh trong giai đoạn đầu rồi điều chỉnh dần bằng các biện pháp quản lý bổ sung. Kết quả là thị trường có quy mô lớn, nhưng cũng trải qua một chu kỳ thanh lọc rõ rệt.

Đọc thêm: Sinh viên trải nghiệm nhận USDT và đổi sang tiền đồng trong sandbox tài sản số tại Đà Nẵng

Việt Nam, ngược lại đang đi sau để quan sát kinh nghiệm của các nước đi trước nhằm giảm rủi ro đầu cơ, gian lận và cú sốc hệ thống ngay từ đầu. Nếu các sàn nội địa chính thức hoạt động, Việt Nam có thể chứng kiến một “cơn sóng” tương tự Thái Lan về số lượng tài khoản và dòng tiền trong ngắn hạn. Tuy nhiên, với lợi thế là người đi sau, khả năng cao nước ta sẽ lựa chọn mô hình hợp pháp hóa có kiểm soát chặt hơn ngay từ đầu, từ đó hướng thị trường tài sản số phát triển theo quỹ đạo ổn định hơn, thay vì bùng nổ mạnh rồi phải điều chỉnh sâu như trường hợp Thái Lan.