Việt Nam siết quản lý dịch vụ tài sản mã hóa
Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội diễn ra sáng 14/7, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng đã được đưa ra thảo luận. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo theo quy định về phòng, chống rửa tiền.
Theo dự thảo, Bộ Tài chính sẽ giữ vai trò chủ trì trong công tác thanh tra, giám sát và triển khai các biện pháp phòng, chống rửa tiền đối với lĩnh vực chứng khoán cũng như tài sản mã hóa, đồng thời phối hợp với các cơ quan liên quan để quản lý hoạt động này.
Song song với việc mở rộng phạm vi quản lý, dự thảo cũng yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải đánh giá rủi ro rửa tiền trước khi triển khai sản phẩm hoặc dịch vụ mới. Quy định này tương đồng với các yêu cầu đang áp dụng đối với nhiều tổ chức tài chính truyền thống, qua đó hướng tới việc kiểm soát rủi ro ngay từ giai đoạn đầu.
Bổ sung hàng loạt dấu hiệu giao dịch đáng ngờ
Một điểm mới khác của dự thảo là việc xây dựng bộ tiêu chí nhận diện các giao dịch có dấu hiệu bất thường trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Theo đó, cơ quan soạn thảo đề xuất 15 dấu hiệu để các tổ chức cung cấp dịch vụ theo dõi và báo cáo.
Các trường hợp được đưa vào diện giám sát bao gồm hành vi chia nhỏ giao dịch nhằm tránh ngưỡng nhận biết khách hàng hoặc ngưỡng báo cáo theo quy định, liên tục nạp và rút tài sản mã hóa ngay sau khi mở tài khoản, chuyển tài sản đến các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ có nguy cơ cao về rửa tiền và tài trợ khủng bố mà không có cơ sở hợp lý.
Ngoài ra, cơ quan quản lý cũng đặc biệt lưu ý tới những giao dịch sử dụng dịch vụ trộn tài sản, các đồng tiền mã hóa có tính năng tăng cường ẩn danh hoặc các công cụ che giấu danh tính người dùng. Những hành vi như chuyển đổi tài sản mã hóa liên tục sang tiền pháp định trong điều kiện bất lợi về giá, phân tán tài sản qua nhiều ví trong thời gian ngắn hoặc tập trung tài sản từ nhiều ví về một địa chỉ cũng được xem là dấu hiệu cần theo dõi.
Dự thảo còn mở rộng phạm vi giám sát đối với các giao dịch liên quan đến ví điện tử hoặc nhà cung cấp dịch vụ từng bị cảnh báo có liên quan đến lừa đảo, cờ bạc trực tuyến, tống tiền hay tài sản bị đánh cắp. Bên cạnh đó, việc giao dịch thông qua các nền tảng chưa được cấp phép, sử dụng công cụ ẩn danh để truy cập hoặc không hợp tác trong quá trình xác minh thông tin khách hàng cũng có thể bị đưa vào diện báo cáo.
Việc siết chặt các tiêu chí giám sát được đánh giá là phù hợp với xu hướng quản lý tài sản số trên thế giới, trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tăng cường kiểm soát dòng tiền trên môi trường blockchain.
Hoàn thiện khung pháp lý theo chuẩn quốc tế
Theo cơ quan soạn thảo, những thay đổi lần này nhằm từng bước khắc phục các khoảng trống pháp lý, đồng thời đáp ứng các khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF) và Nhóm châu Á - Thái Bình Dương về chống rửa tiền. Đây cũng được xem là bước chuẩn bị cho quá trình đánh giá mức độ tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế của Việt Nam trong thời gian tới.
Bên cạnh quy định liên quan đến tài sản mã hóa, dự thảo còn sửa đổi khái niệm "chủ sở hữu hưởng lợi" theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế, đồng thời bổ sung cơ chế bảo vệ người tố giác và người cung cấp thông tin liên quan đến các hành vi rửa tiền.
Trong quá trình thẩm tra, nhiều ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục làm rõ phạm vi của khái niệm "dịch vụ tài sản mã hóa", xác định cụ thể những đơn vị thuộc diện phải báo cáo cũng như hoàn thiện các tiêu chí nhận diện giao dịch đáng ngờ để bảo đảm tính khả thi khi áp dụng trên thực tế.
Hiện Việt Nam đang triển khai cơ chế thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong thời hạn 5 năm kể từ tháng 9/2025. Theo định hướng của Chính phủ, số lượng doanh nghiệp được phép vận hành sàn giao dịch trong giai đoạn đầu sẽ được giới hạn nhằm kiểm soát rủi ro, đánh giá hiệu quả trước khi xem xét mở rộng thị trường. Dự án luật dự kiến sẽ được Quốc hội xem xét theo trình tự rút gọn tại kỳ họp không thường lệ vào đầu tháng 8 hoặc kỳ họp diễn ra vào tháng 10/2026.
