Mới đây, Bộ Công an đã tổ chức một hội nghị quan trọng tại Hà Nội để tham vấn ý kiến về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. Sự kiện này thu hút đông đảo sự tham gia của các đại biểu đến từ các cơ quan thuộc Quốc hội, Chính phủ, các bộ ngành cùng nhiều chuyên gia và doanh nghiệp. Đây được xem là một bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, phục vụ cho mục tiêu phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số tại Việt Nam trong giai đoạn mới.
Những thành tựu ấn tượng từ thực tiễn
Nhìn lại chặng đường triển khai vừa qua, Việt Nam đã đạt được những bước tiến vượt bậc trong việc áp dụng công nghệ vào quản lý dân cư và chuyển đổi số quốc gia. Theo báo cáo từ Bộ Công an, cơ quan chức năng đã cấp hơn 71 triệu tài khoản định danh điện tử cho cá nhân. Bên cạnh đó, hệ thống cũng đã ghi nhận hơn 860 nghìn tài khoản của các cơ quan, tổ chức cùng hơn 90 nghìn tài khoản dành cho người nước ngoài đến từ 148 quốc gia, đạt tỷ lệ hoàn thành kế hoạch lên tới 98%.
Hệ thống định danh điện tử không chỉ giúp giảm thiểu chi phí giao dịch mà còn mở ra cơ hội tiếp cận dịch vụ công trực tuyến một cách dễ dàng và bình đẳng. Thay vì phải xếp hàng chờ đợi trực tiếp như trước đây, người dân và doanh nghiệp giờ đây có thể thực hiện phần lớn các thủ tục hành chính ngay tại nhà.
Đến nay, ứng dụng VNeID đã cung cấp hàng chục tiện ích phong phú, tích hợp thành công hơn 20 triệu giấy phép lái xe, hơn 7 triệu đăng ký xe, hơn 26 triệu thẻ bảo hiểm y tế cùng hàng trăm ngàn giấy xác nhận tình trạng hôn nhân và phiếu lý lịch tư pháp điện tử. Song song với đó, Cổng Dịch vụ công quốc gia cũng ghi nhận hơn 16 triệu tài khoản hoạt động ổn định, giải quyết hiệu quả phần lớn các thủ tục hành chính thiết yếu cho cộng đồng.
Yêu cầu cấp thiết từ những thách thức mới
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, không gian mạng hiện nay vẫn đang đối mặt với nhiều nguy cơ phức tạp. Tình trạng giả mạo danh tính, tội phạm lừa đảo công nghệ cao và việc xâm phạm dữ liệu cá nhân đang diễn ra ngày càng tinh vi, đe dọa trực tiếp đến an ninh và trật tự an toàn xã hội.
Số liệu thống kê cho thấy từng xảy ra hơn 659 ngàn vụ tấn công mạng trong năm, khiến hơn 46% cơ quan và doanh nghiệp bị ảnh hưởng, đồng thời làm rò rỉ khoảng 14,5 triệu tài khoản. Việc áp dụng các biện pháp xác thực sinh trắc học bắt buộc thông qua ứng dụng thời gian qua đã phần nào ngăn chặn được tội phạm tài chính, nhưng điều đó vẫn chưa thể triệt để nếu thiếu một khung pháp lý đủ mạnh mẽ.
Hiện tại, các văn bản pháp luật về định danh vẫn đang được xây dựng riêng lẻ cho từng ngành nghề và lĩnh vực riêng biệt. Hệ quả của việc này là mỗi nơi phát triển theo một hướng khác nhau, sử dụng tiêu chuẩn kỹ thuật riêng, gây ra sự lãng phí nguồn lực của nhà nước và tạo ra sự phiền hà khi người dân phải sở hữu quá nhiều loại hình định danh mà không thể sử dụng liên thông. Do đó, việc ban hành một đạo luật thống nhất mang tính bao quát là điều vô cùng cần thiết để vận hành một xã hội số đồng bộ, minh bạch và an toàn.
Mở rộng tầm nhìn quản lý bằng dữ liệu số
Trong tương lai gần, định danh điện tử sẽ không chỉ dừng lại ở việc xác định danh tính của con người mà còn mở rộng sang các loại tài sản, hàng hóa, địa điểm và các thực thể số khác. Quá trình xác thực cũng cần bao quát toàn diện các yếu tố của một giao dịch, bao gồm từ hành vi, thời điểm cho đến kết quả thực hiện cuối cùng nhằm đảm bảo tính minh bạch và xác định rõ trách nhiệm pháp lý của các bên.
Khi Luật Định danh và xác thực điện tử chính thức ra đời, đây sẽ là công cụ cốt lõi để cụ thể hóa chiến lược quản lý xã hội bằng dữ liệu, nơi mọi sự vật và hiện tượng đều có một danh tính số để tương tác an toàn trên không gian mạng.
Cơ quan soạn thảo hiện đang tập trung nghiên cứu sâu hơn về các cơ chế quản lý dữ liệu xuyên biên giới, chính sách bảo vệ người yếu thế trong xã hội cũng như các chế tài xử phạt vi phạm nghiêm minh. Sự thay đổi mang tính nền tảng này hứa hẹn sẽ thúc đẩy các công nghệ xác thực tiên tiến phát triển, giúp Việt Nam vững bước hội nhập với tiến trình chuyển đổi số toàn cầu.
