Được đánh giá là lĩnh vực giàu tiềm năng, tài sản mã hóa có thể trở thành động lực mới cho tăng trưởng nếu được quản lý đúng hướng.
Theo một số ước tính quốc tế, quy mô dòng tiền crypto liên quan đến người dùng Việt Nam có thể đã vượt 200–220 tỷ USD trong giai đoạn 2024–2025, trong khi tỷ lệ sở hữu tài sản số nằm trong nhóm cao nhất toàn cầu.
Tuy nhiên, để biến cơ hội thành hiện thực, việc thiết lập hành lang pháp lý minh bạch, kiểm soát rủi ro và củng cố niềm tin thị trường là yêu cầu cấp bách đặt ra hiện nay.
Có thể trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
Ngày 25/3, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Bộ Tài chính) phối hợp với Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VAB) tổ chức Đối thoại “Thí điểm tài sản mã hóa: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư”.
Phát biểu tại sự kiện, ông Phan Đức Trung - Chủ tịch Hiệp Hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VAB) cho biết, thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang nằm trong xu thế chung của thế giới, chịu tác động mạnh từ những biến động phức tạp của kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh đó, tâm lý nhà đầu tư vẫn còn nhiều lo ngại, đặc biệt liên quan đến tính minh bạch và mức độ an toàn của các sàn giao dịch đang hoạt động trong giai đoạn “quá độ”.
Thực tế, hơn 80% khối lượng giao dịch của người dùng Việt hiện vẫn diễn ra trên các sàn quốc tế chưa được cấp phép trong nước, khiến niềm tin thị trường phụ thuộc lớn vào các nền tảng ngoài phạm vi quản lý.
Theo ông Trung, việc tổ chức các phiên đối thoại giữa cơ quan quản lý và thị trường có ý nghĩa quan trọng, không chỉ giúp cơ quan quản lý lắng nghe thực tiễn, mà còn tạo không gian để các doanh nghiệp, sàn giao dịch đặc biệt là những đơn vị đang mong muốn được cấp phép tìm kiếm cơ hội phát triển và tiếp cận khách hàng.
Ở góc độ thị trường, đây cũng là bước “test” quan trọng để xác định doanh nghiệp nào đủ năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn sandbox, vốn thường yêu cầu cao về vốn, hệ thống công nghệ và kiểm soát nội bộ.
“Hiệp hội mong muốn đóng vai trò cầu nối, tập hợp ý kiến từ nhà đầu tư, các sàn giao dịch quốc tế và các tổ chức phát triển thị trường, qua đó truyền tải tới cơ quan quản lý nhằm góp phần xây dựng một thị trường minh bạch, an toàn và hiệu quả hơn” - ông Trung nhấn mạnh.
Đại diện VAB cũng cho rằng, phát triển thị trường tài sản số không chỉ là cơ hội mà còn là thách thức lớn đối với cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Tuy nhiên, nếu xây dựng được một khuôn khổ phù hợp, đây sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời củng cố niềm tin của thị trường và định hướng phát triển của đất nước.
Rủi ro pháp lý và dòng tiền xuyên biên giới
Tham luận về tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao liên quan tới tài sản mã hóa, Đại tá Hoàng Ngọc Bách - Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cảnh báo nhiều rủi ro đáng lo ngại khi thị trường tài sản mã hóa chưa được quản lý đầy đủ.
Theo ông Bách, hiện nay số lượng quy định liên quan đến tài sản số còn rất hạn chế, dù nội hàm lại phức tạp, đòi hỏi phải có sự nghiên cứu, phân loại và xây dựng khung quản lý phù hợp. Việc thiếu hành lang pháp lý đã tạo ra “khoảng trống” để các loại tội phạm lợi dụng, đặc biệt là các hành vi rửa tiền, chuyển tiền xuyên biên giới.
Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản hiện nay đều có yếu tố liên quan đến dòng tiền được chuyển ra nước ngoài thông qua các nền tảng giao dịch tài sản mã hóa. Tuy nhiên, do chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng, cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn trong việc thu giữ, truy vết và xử lý các dòng tiền này.
Rủi ro về dữ liệu và bảo vệ nhà đầu tư
Một vấn đề đáng chú ý khác là nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân. Khi tham gia các nền tảng giao dịch, người dùng thường phải cung cấp nhiều thông tin nhạy cảm như số điện thoại, email, tài khoản ngân hàng… Nếu không có cơ chế quản lý chặt chẽ, dữ liệu này có thể bị lợi dụng để thực hiện các hành vi gian lận, giả mạo danh tính.
Theo đại diện A05, nhiều đối tượng đã sử dụng thông tin cá nhân bị lộ để lập tài khoản ngân hàng hoặc tài khoản giao dịch giả mạo, phục vụ các hoạt động phạm tội. Bên cạnh đó, nhận thức và kiến thức của nhà đầu tư cũng là điểm yếu. Dù số lượng người tham gia thị trường ngày càng lớn, nhưng phần lớn chưa được trang bị đầy đủ kiến thức, dễ trở thành mục tiêu của các hoạt động lừa đảo.
Trước những rủi ro nêu trên, đại diện Bộ Công an nhấn mạnh sự cần thiết phải sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến tài sản mã hóa, bao gồm cả các quy định xử phạt vi phạm hành chính.
Đồng thời, các tổ chức được cấp phép cần xây dựng hệ thống công nghệ đủ mạnh để phòng chống tấn công mạng, bảo vệ tài sản và dữ liệu khách hàng. Việc kiểm soát nguồn tiền đầu tư cũng cần được chú trọng nhằm ngăn chặn các dòng tiền bất hợp pháp.
“Hoạt động của các tổ chức tài chính luôn là mục tiêu của tội phạm mạng. Nếu hệ thống bị tấn công, thiệt hại không chỉ là tài sản mà còn là uy tín, rất khó khắc phục” - ông Bách cảnh báo.
Ngoài ra, cơ quan quản lý cũng cần có cơ chế giám sát chặt chẽ, khuyến khích nhà đầu tư tham gia các kênh hợp pháp, đồng thời áp dụng các chế tài đủ mạnh để xử lý các hành vi vi phạm, tránh tình trạng giao dịch “ngoài luồng”.
