Sàn tài sản số Việt Nam trước áp lực bảo vệ “chìa khóa triệu đô”

Bảo mật trong lĩnh vực tài sản số đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với các sàn giao dịch, khi mọi sai sót đều có thể phải trả giá bằng những tổn thất không thể khắc phục. Nhận định tại đối thoại “Thí điểm sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, Năng lực vận hành và Chuẩn mực đầu tư”, ông Nguyễn Lê Thành, nhà sáng lập Verichains, cho rằng việc bảo vệ tài sản trên blockchain khó hơn rất nhiều so với hệ thống ngân hàng truyền thống.

Theo ông Thành, sự khác biệt cốt lõi nằm ở cách vận hành. Nếu như ngân hàng đã có hàng trăm năm để xây dựng các lớp kiểm soát, phê duyệt và cơ chế xử lý sai sót, thì trong thế giới blockchain, mọi giao dịch diễn ra gần như tức thì, không thể đảo ngược và không có bên trung gian can thiệp. Bản chất của tài sản số là “ai giữ khóa, người đó giữ tiền”. Một khi chữ ký số đã được xác nhận trên mạng lưới, tài sản có thể bị chuyển đi vĩnh viễn nếu rơi vào tay kẻ xấu, mà không có cơ hội tra soát hay thu hồi. Đại diện Verichains cho rằng việc bảo vệ tài sản số còn khó hơn bảo vệ tài sản ở ngân hàng.

Thực tế này buộc các sàn giao dịch phải đối mặt với áp lực bảo vệ khóa riêng tư của hàng triệu người dùng trước các cuộc tấn công diễn ra liên tục trên toàn cầu. Ngay cả những công nghệ tiên tiến như MPC cũng không thể đảm bảo an toàn tuyệt đối nếu việc triển khai tồn tại lỗ hổng. Ông Thành nhấn mạnh, an ninh hệ thống không phải là trạng thái đạt được một lần, mà là quá trình vận hành liên tục, đòi hỏi giám sát theo thời gian thực, kiểm thử định kỳ và khả năng phản ứng nhanh với sự cố.

Đáng chú ý, rủi ro không chỉ đến từ bên ngoài mà còn nằm ngay trong hệ thống nội bộ và các điểm giao thoa giữa blockchain với hạ tầng vận hành của sàn. Đây là những khu vực nhạy cảm, nơi tài sản dịch chuyển và thường trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công tinh vi.

Cùng quan điểm, ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho rằng các doanh nghiệp không thể chỉ tập trung vào việc đáp ứng yêu cầu hành chính hay vốn điều lệ. Trong quá trình thí điểm theo Nghị quyết 05, yếu tố công nghệ phải được đặt làm trọng tâm ngay từ đầu. Theo ông, việc chủ động rà soát, hoàn thiện toàn bộ quy trình vận hành và hệ thống công nghệ thông tin là điều kiện tiên quyết để đảm bảo an toàn và duy trì hoạt động ổn định.

Ở góc độ doanh nghiệp trong nước, bà Đoàn Mai Hạnh, CEO CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom, cho rằng trách nhiệm của các sàn tài sản số hiện nay lớn hơn nhiều so với thị trường chứng khoán truyền thống, khi cùng lúc đảm nhiệm vai trò tổ chức thị trường, lưu ký và thanh toán. Theo bà, việc xây dựng niềm tin với nhà đầu tư phải bắt đầu từ năng lực công nghệ và quản trị rủi ro.

TCEX lựa chọn hướng đi làm chủ công nghệ lõi để có thể mở rộng linh hoạt theo quy mô thị trường. Trong hoạt động lưu ký, doanh nghiệp áp dụng cơ chế tách bạch tài sản khách hàng và tài sản của sàn, đồng thời đưa phần lớn tài sản vào ví lạnh nhằm cách ly với môi trường mạng. Với các ví nóng phục vụ giao dịch, sàn kết hợp triển khai công nghệ MPC cùng hệ thống truy vết nhằm hạn chế rủi ro và ngăn chặn các hành vi rửa tiền.

Theo bà Hạnh, việc bảo vệ nhà đầu tư cần được thực hiện xuyên suốt trước, trong và sau giao dịch, thông qua các hệ thống cảnh báo sớm về biến động giá và dấu hiệu bất thường trên tài khoản. Tuy nhiên, điều này chỉ có thể đạt được khi các sàn thực sự nghiêm túc đầu tư vào hạ tầng công nghệ, thay vì chạy theo hình thức.

Trong bối cảnh thị trường tài sản số còn nhiều biến động và rủi ro, bài toán bảo mật không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà đã trở thành yếu tố sống còn. Khi mọi giao dịch trên blockchain đều không thể đảo ngược, bất kỳ sai lầm nào cũng có thể đồng nghĩa với việc tài sản “một đi không trở lại”.