
Ngày 13/11, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an tổ chức hội nghị tập huấn về kỹ năng điều tra, phân tích blockchain, truy vết và thu hồi tài sản mã hóa. Chương trình được triển khai trực tiếp tại Hà Nội, kết hợp trực tuyến đến Công an các tỉnh, thành phố và cấp xã, với sự tham dự của hơn 27.300 cán bộ, chiến sĩ.
Hội nghị có sự tham gia của các chuyên gia đến từ INTERPOL, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực blockchain, an ninh mạng và điều tra tài sản số tại Mỹ, Hàn Quốc, Thụy Sĩ và Singapore. Đáng chú ý, Ngô Minh Hiếu, thường được biết đến với tên gọi Hiếu PC, hiện là chuyên gia cấp cao tại TRM Labs, cũng tham gia chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn.
Chương trình tập trung vào các phương pháp nhận diện, phân tích giao dịch trên blockchain và lần theo dòng tiền có dấu hiệu liên quan đến hoạt động phạm pháp. Đây được xem là kỹ năng ngày càng quan trọng trong bối cảnh các đối tượng lừa đảo, tham nhũng và tổ chức đánh bạc có thể sử dụng tiền mã hóa để luân chuyển, che giấu nguồn gốc tài sản bất hợp pháp.
Tại hội nghị, các chuyên gia đã trình bày nhiều nội dung chuyên sâu, từ cấu trúc ví điện tử, cơ chế hoạt động của Bitcoin, Ethereum và các loại stablecoin như USDT đến phương pháp phân tích dữ liệu on-chain. Một số chuyên đề khác tập trung vào việc nhận diện giao dịch đáng ngờ, truy vết tài sản bị đánh cắp, thu thập chứng cứ điện tử và phối hợp với các sàn giao dịch để ngăn chặn việc tẩu tán tài sản.
Đáng chú ý, chương trình cũng đề cập đến những thách thức trong điều tra các giao dịch xuyên biên giới, đặc biệt khi tài sản được luân chuyển qua nhiều blockchain, sàn giao dịch phi tập trung hoặc các công cụ trộn tiền nhằm gây khó khăn cho quá trình truy vết. Các chuyên gia đến từ VerifyVASP giới thiệu cơ chế Travel Rule, cho phép các nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo trao đổi thông tin giao dịch theo quy định áp dụng. Trong khi đó, đại diện zeroShadow và Recoveris chia sẻ kinh nghiệm ứng phó sự cố, xác định điểm đến của dòng tiền và phối hợp phong tỏa, thu hồi tài sản.
Bên cạnh kiến thức công nghệ, công tác bảo đảm giá trị pháp lý của chứng cứ điện tử cũng được đặc biệt chú trọng. Theo đó, dữ liệu trên blockchain có thể giúp cơ quan điều tra xác định lịch sử giao dịch và mối liên hệ giữa các địa chỉ ví, nhưng chưa đủ để kết luận cá nhân nào đang sở hữu hoặc kiểm soát ví đó. Việc xác định chủ thể liên quan cần được đối chiếu với các chứng cứ khác, bao gồm dữ liệu từ sàn giao dịch, thiết bị điện tử và thông tin phục vụ quá trình điều tra.
Lãnh đạo Bộ Công an nhấn mạnh yêu cầu kết hợp hoạt động truy vết với các biện pháp ngăn chặn tẩu tán tài sản ngay trong quá trình điều tra, thay vì chỉ tập trung xử lý sau khi vụ án kết thúc. Việc xác định địa chỉ ví nhận tiền, tài khoản giao dịch và các nền tảng trung gian có ý nghĩa quan trọng trong quá trình tìm kiếm, phong tỏa và thu hồi tài sản cho người bị hại.
Đối với những vụ việc có yếu tố nước ngoài, cơ quan chức năng cần tăng cường phối hợp với các tổ chức quốc tế, sàn giao dịch và đơn vị cung cấp công nghệ phân tích blockchain nhằm xác minh thông tin, bảo toàn chứng cứ và triển khai các thủ tục thu hồi tài sản theo quy định pháp luật.
Việc tổ chức tập huấn với quy mô hơn 27.300 cán bộ cho thấy Bộ Công an đang chú trọng nâng cao năng lực điều tra đối với các loại tội phạm sử dụng tài sản mã hóa. Trong bối cảnh hoạt động lừa đảo và luân chuyển dòng tiền bất hợp pháp ngày càng tận dụng công nghệ blockchain, khả năng truy vết và thu hồi tài sản số được xem là một trong những yêu cầu quan trọng của công tác phòng, chống tội phạm trong môi trường số.
