Sự phát triển mạnh mẽ của phương thức thanh toán trực tuyến qua mã QR hay ứng dụng ngân hàng đã làm thay đổi hoàn toàn thói quen tiêu dùng hàng ngày. Tuy nhiên, sự tiện lợi này lại mở ra một thách thức lớn đối với công tác quản lý khi các đối tượng xấu liên tục lợi dụng công nghệ để che đậy các dòng tiền bất hợp pháp.
Ma trận lừa đảo trực tuyến cướp đi hàng tỷ USD
Theo báo cáo từ công ty phân tích dữ liệu Chainalysis có trụ sở tại Mỹ, khoảng 17 tỷ USD đã bị chiếm đoạt qua các vụ lừa đảo số trong năm 2025. Quy mô tổng số tiền thiệt hại đã tăng hơn 14 lần so với thời điểm một năm trước đó. Giá trị thiệt hại trung bình của mỗi vụ việc cũng tăng mạnh từ 782 USD trong năm 2024 lên mức 2.764 USD vào năm 2025.
Đáng lo ngại hơn, công cụ phục vụ cho các hành vi bất hợp pháp này hiện được mua bán khá dễ dàng trên mạng xã hội Telegram chỉ với chi phí khoảng 500 USD. Nhóm tội phạm Darcula từng tạo ra chiến dịch lừa đảo E-Zpass bằng cách phát tán tin nhắn giả mạo thông báo nợ phí cầu đường kèm lời đe dọa truy tố. Khi nạn nhân vì hoảng sợ mà truy cập đường dẫn để thanh toán các khoản phí nhỏ, kẻ xấu lập tức thu thập thông tin tài khoản ngân hàng nhằm rút sạch tiền. Đường dây này đã gửi hàng chục tỷ tin nhắn rác và chiếm đoạt 1 tỷ USD từ hơn 1 triệu người.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ giả dạng khuôn mặt và giọng nói đã giúp kẻ gian vượt qua các bước xác thực danh tính qua video. Điều này làm cho nạn nhân đặt niềm tin sai chỗ và tự nguyện chuyển tiền cho kẻ xấu mà không chút nghi ngờ.
Những công xưởng tội phạm xuyên quốc gia
Sự phát triển của tội phạm công nghệ cao còn thể hiện qua mô hình vận hành quy mô lớn của các tập đoàn bất chính. Điển hình như tổ chức Prince Group do Trần Chí kiểm soát, hoạt động rộng khắp trên 30 quốc gia. Tập đoàn này vận hành ít nhất 10 khu phức hợp tại Campuchia với sự xuất hiện của hàng nghìn thiết bị điện thoại hoạt động liên tục.
Hàng trăm lao động là nạn nhân của nạn buôn người từ nhiều quốc gia phải làm việc từ 16 đến 18 giờ mỗi ngày trong những khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt bằng tường cao và dây thép gai. Bằng các thủ đoạn lừa đảo đầu tư, tống tiền và cờ bạc gian lận, tổ chức này thu về tới 30 triệu USD mỗi ngày. Nguồn tiền thu bất chính sau đó được làm sạch bằng cách chuyển qua hệ thống hơn 100 công ty bình phong đặt tại Palau, Lào, Campuchia cũng như các hệ thống đào tiền mã hóa phân tán trên toàn thế giới.
Tiền mã hóa trở thành công cụ làm sạch tiền bẩn
Mặc dù công nghệ chuỗi khối được thiết kế nhằm hướng tới tính minh bạch, nhưng giới tội phạm đã tận dụng những đặc tính riêng biệt của tiền mã hóa để thực hiện hành vi rửa tiền. Trong năm 2025, hơn 63% số giao dịch bất hợp pháp với tổng giá trị vượt quá 25 tỷ USD có liên quan đến các đồng tiền mã hóa ổn định.
Lý do các đồng tiền này được ưa chuộng là vì chúng được neo giá trị theo tỷ lệ một đổi một với đồng đô la Mỹ, giúp tài sản không bị mất giá trong quá trình di chuyển. Thời gian xử lý giao dịch chỉ mất vài giây khiến các cơ quan chức năng gặp rất nhiều khó khăn trong việc ngăn chặn kịp thời. Tội phạm cũng dễ dàng đổi sang tiền mặt thông qua các sàn giao dịch ngang hàng hoặc thị trường tự do.
Ngoài ra, các sàn giao dịch phi tập trung và dịch vụ trộn tiền ảo cho phép người dùng xáo trộn nhiều giao dịch khác nhau để xóa sạch dấu vết nguồn gốc ban đầu. Lực lượng chức năng còn phát hiện nhiều nền tảng trò chơi điện tử ứng dụng công nghệ chuỗi khối tại Đông Nam Á bị biến thành nơi chuyển tiền bất chính. Theo Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm, hai quốc gia Philippines và Campuchia chiếm hơn 40% tổng số giao dịch tiền mã hóa có dấu hiệu đáng ngờ.
Siết chặt quản lý và truy vết dòng tiền số
Trước những nguy cơ gia tăng, Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế đã đưa ra nhiều tiêu chuẩn bắt buộc các sàn giao dịch tiền mã hóa phải xác minh danh tính người gửi và người nhận. Nhiều quốc gia như Mỹ, Singapore, Hàn Quốc cùng các nước Liên minh châu Âu đã thành lập những trung tâm phân tích chuyên biệt để theo dõi các địa chỉ ví khả nghi.
Nhờ sự phối hợp quốc tế và việc ứng dụng các công cụ phân tích hiện đại, cơ quan điều tra đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Trong giai đoạn năm 2024 và 2025, Bộ Tư pháp Mỹ đã tịch thu lượng tiền mã hóa trị giá 225 triệu USD liên quan đến các vụ lừa đảo đầu tư.
Tại châu Âu, cảnh sát cũng triệt phá thành công đường dây rửa tiền của băng nhóm ma túy Kinahan, thu hồi hàng triệu USD được chuyển lòng vòng qua nhiều địa chỉ ví không chính chủ. Những kết quả này chứng minh rằng các giao dịch trên không gian mạng hoàn toàn có thể bị đưa ra ánh sáng nếu có sự hợp tác chặt chẽ từ các cơ quan quản lý.
