Hệ thống công nghệ mới bao quét toàn bộ dòng tiền ngân hàng
Tại hội thảo diễn ra vào ngày 20 tháng 5 năm 2026 về chủ đề quản lý thuế theo dòng tiền, đại diện lãnh đạo Cục Thuế cho biết cơ quan chức năng đã nắm giữ thông tin của 250 triệu tài khoản ngân hàng. Với việc đưa dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo vào vận hành, các giao dịch có dấu hiệu bất thường hoặc nghi vấn trốn thuế sẽ bị rà soát ngay lập tức.
Dù chương trình tập trung chủ yếu vào lĩnh vực thương mại điện tử và các hộ kinh doanh cá thể, cơ chế tự động của hệ thống mới này sẽ bao quét toàn bộ các luồng tiền luân chuyển, bao gồm cả những hoạt động mua bán tiền mã hóa của các cá nhân.
Những thách thức đối với hình thức giao dịch ngang hàng P2P
Hiện nay do các sàn giao dịch tài sản số quốc tế chưa thiết lập cổng thanh toán trực tiếp bằng đồng Việt Nam, phần lớn cộng đồng người tham gia thị trường đều lựa chọn hình thức giao dịch ngang hàng (P2P) để mua bán các đồng tiền ổn định như USDT.
Phương thức này khiến tài khoản ngân hàng của những người giao dịch thường xuyên hoặc các thương nhân trung gian phát sinh lượng lệnh chuyển và nhận tiền rất lớn mỗi ngày từ nhiều nguồn khác nhau.
Khi hệ thống phân tích dữ liệu tự động nhận diện những biến động số dư liên tục từ các tài khoản xa lạ, các tài khoản này sẽ ngay lập tức bị đưa vào danh sách cảnh báo giao dịch bất thường để cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra sâu hơn.
Xu hướng dịch chuyển phương thức quản lý theo dòng tiền thực tế
Một điểm đáng lưu ý trước đây là việc tiền mã hóa chưa được định danh là tài sản hợp pháp tại Việt Nam khiến công tác áp thuế trực tiếp gặp khó khăn. Tuy nhiên phương pháp tiếp cận hiện tại của ngành thuế đã thay đổi khi tập trung quản lý chặt chẽ theo dòng tiền thực tế phát sinh trên tài khoản ngân hàng.
Nếu một cá nhân nhận được dòng tiền lớn và đều đặn từ các hoạt động có tính chất thương mại nhằm kiếm lời, cơ quan thuế hoàn toàn có quyền yêu cầu chủ tài khoản đến giải trình nguồn gốc.
Trong trường hợp người dân không thể chứng minh đó là tiền lương hoặc tiền quà tặng hay các khoản thu nhập đã được khấu trừ tại nguồn, dòng tiền này có khả năng bị phân loại vào nhóm thu nhập từ hoạt động kinh doanh để thực hiện truy thu thuế thu nhập cá nhân theo quy định.
Rủi ro pháp lý liên đới từ các hoạt động phòng chống rửa tiền
Cơ quan quản lý thuế cũng nhấn mạnh việc phối hợp chặt chẽ với hệ thống ngân hàng thương mại để xử lý nhanh chóng các trường hợp có dấu hiệu trốn thuế hoặc rửa tiền. Trong môi trường giao dịch tài sản số, rủi ro người dùng vô tình nhận phải nguồn tiền không sạch từ các hoạt động lừa đảo hay đánh bạc trực tuyến thông qua hình thức ngang hàng là rất lớn.
Khi một tài khoản ở đầu chuỗi giao dịch bị cơ quan công an hoặc cơ quan thuế điều tra, hệ thống dữ liệu liên thông sẽ tự động truy vết toàn bộ các tài khoản nhận tiền tiếp theo ở các bước sau. Do đó những người tham gia đầu tư dù không cố ý nhưng nếu giao dịch trúng luồng tiền này cũng phải đối mặt với nguy cơ bị phong tỏa tài khoản ngân hàng để phục vụ công tác rà soát.
Khép lại kỷ nguyên ẩn danh và giải pháp thích ứng cho người dùng
Mặc dù khung pháp lý dành cho các loại tài sản ảo vẫn đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện, việc siết chặt quản lý thông qua dòng tiền ngân hàng cho thấy giai đoạn giao dịch ẩn danh đang dần kết thúc.
Để bảo vệ quyền lợi cá nhân và giảm thiểu rủi ro pháp lý, người tham gia thị trường cần chủ động thực hiện việc sao lưu đầy đủ lịch sử giao dịch trên sàn cũng như đối chiếu chi tiết các lệnh mua bán ngang hàng. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng các chứng từ này sẽ giúp người dân dễ dàng chứng minh nguồn gốc dòng vốn hợp pháp của mình khi có yêu cầu giải trình từ cơ quan quản lý.
