Trong bối cảnh nhiều quốc gia từng bước hợp pháp hóa hoặc điều tiết tiền điện tử, Trung Quốc lại đi theo chiều ngược lại. Đến năm 2026, đầu tư crypto tại quốc gia này không chỉ đối mặt với biến động thị trường toàn cầu, mà còn tiềm ẩn rủi ro pháp lý nghiêm trọng, nguy cơ mất trắng tài sản và thậm chí là truy cứu trách nhiệm hình sự. Các dữ liệu từ PBOC, Chainalysis và nhiều vụ án thực tế cho thấy đây là một trong những môi trường rủi ro nhất thế giới đối với nhà đầu tư crypto.
Lệnh cấm tuyệt đối và rủi ro pháp lý ở mức cao nhất
Trung Quốc duy trì quan điểm “không khoan nhượng” với tiền điện tử kể từ năm 2021. Quan điểm này không những không nới lỏng mà còn được tái khẳng định mạnh mẽ trong giai đoạn cuối 2025 – đầu 2026.
Theo Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC), mọi hoạt động liên quan đến tiền điện tử – từ giao dịch, khai thác, cung cấp dịch vụ, phát hành token, ICO cho đến stablecoin – đều bị xếp vào nhóm hoạt động tài chính bất hợp pháp. Đáng chú ý, cuộc họp liên ngành giữa PBOC và 13 cơ quan quản lý vào tháng 11/2025 tập trung đặc biệt vào stablecoin như USDT và USDC, do lo ngại về rửa tiền và dòng vốn chảy ra nước ngoài ngoài tầm kiểm soát.
Năm 2025, Trung Quốc tiếp tục mở rộng phạm vi đàn áp sang các mô hình mới như token hóa tài sản thực (RWA), đánh dấu đợt siết chặt lớn nhất kể từ sau lệnh cấm toàn diện năm 2021. Các hợp đồng liên quan đến crypto bị tuyên vô hiệu, tài sản có thể bị tịch thu, người tham gia đối mặt với án phạt hành chính nặng hoặc truy tố hình sự.
Cụ thể, giai đoạn 2024–2025, vụ điều tra cựu quan chức PBOC Yao Qian gây chú ý đặc biệt khi cơ quan chức năng cáo buộc ông này nhận hối lộ dưới dạng Ether. Vụ việc được xem là minh chứng cho việc crypto ngày càng bị gắn chặt với các tội danh rửa tiền và tham nhũng trong hệ thống pháp luật Trung Quốc. Trước đó, nhiều vụ “挪用公款” (biển thủ công quỹ) để đầu tư crypto cũng đã dẫn đến các bản án tù từ 2–3 năm, thậm chí nặng hơn nếu số tiền lớn.
Dù sở hữu crypto cá nhân về mặt lý thuyết vẫn được xem là “hàng hóa ảo”, nhưng chỉ cần phát sinh giao dịch – kể cả thông qua VPN, OTC hay P2P – nhà đầu tư đã có thể bị truy vết thông qua giám sát ngân hàng và công cụ phân tích blockchain.
Rủi ro tài chính: Biến động, lừa đảo và nguy cơ mất trắng
Ngay cả khi bỏ qua yếu tố pháp lý, môi trường tài chính đối với crypto tại Trung Quốc vẫn cực kỳ bất lợi. Thị trường tiền điện tử toàn cầu giai đoạn 2025–2026 chịu tác động mạnh từ căng thẳng địa chính trị, xung đột khu vực và cạnh tranh Mỹ – Trung. Bitcoin từng ghi nhận nhiều giai đoạn hiệu suất âm trong năm 2025, khiến tâm lý nhà đầu tư càng dễ dao động và FOMO.
Bên cạnh đó, lừa đảo và hack tiếp tục là mối đe dọa lớn. Báo cáo của Chainalysis cho thấy tổng thiệt hại do lừa đảo crypto toàn cầu trong năm 2025 lên tới khoảng 17 tỷ USD – mức cao kỷ lục. Đáng chú ý, các hình thức giả mạo danh tính (impersonation scam) tăng hơn 1.400% so với cùng kỳ, với nhiều mạng lưới nói tiếng Trung sử dụng AI và deepfake để đánh lừa nạn nhân.
Điển hình là các mô hình “pig-butchering” – kết hợp lừa tình và đầu tư giả – đã khiến hàng nghìn nhà đầu tư Trung Quốc mất hàng tỷ nhân dân tệ. Do crypto bị coi là bất hợp pháp, nạn nhân gần như không có cơ chế pháp lý để đòi lại tiền, trong khi ngân hàng trong nước thường lập tức chặn mọi giao dịch có dấu hiệu liên quan đến tiền điện tử.
Đọc thêm: Theo dấu 1 triệu USD qua 15 ví và 11 sàn: “Trò chơi giết lợn” và kỹ nghệ rửa tiền bằng crypto
Những rủi ro khác: Khai thác ngầm, rửa tiền và tác động xã hội
Dù hoạt động khai thác crypto từng có dấu hiệu quay trở lại một cách âm thầm tại một số địa phương, các chiến dịch truy quét vẫn diễn ra thường xuyên. Máy đào bị tịch thu, nguồn điện bị cắt và chủ sở hữu có thể bị xử phạt nặng.
Ở quy mô lớn hơn, crypto còn bị đặt trong bối cảnh tội phạm xuyên biên giới. Nhiều vụ án rửa tiền thông qua Bitcoin với giá trị lên tới hàng tỷ USD đã bị phanh phui trong giai đoạn 2024–2026. Trường hợp Chen Zhi, liên quan đến Prince Group và bị dẫn độ về Trung Quốc năm 2026, cho thấy quyết tâm của Bắc Kinh trong việc truy quét dòng tiền crypto trên phạm vi toàn cầu.
Về mặt xã hội, một bộ phận giới trẻ Trung Quốc tỏ ra bất mãn khi bị “đứng ngoài” làn sóng crypto toàn cầu. Tuy nhiên, ưu tiên của chính phủ vẫn là ổn định tài chính và kiểm soát dòng vốn, thay vì chấp nhận rủi ro từ các tài sản phi tập trung.
Bức tranh tổng thể: Rủi ro ở mọi mặt
Tính đến năm 2026, đầu tư crypto tại Trung Quốc hội tụ gần như đầy đủ các rủi ro nghiêm trọng nhất: cấm đoán pháp lý, nguy cơ lừa đảo cao, biến động giá mạnh và không có bất kỳ cơ chế bảo vệ nhà đầu tư nào. Trong bối cảnh các công cụ truy vết blockchain ngày càng tinh vi, việc tham gia “ngầm” qua VPN hay thị trường OTC không còn là vùng xám an toàn như trước.
Tại Trung Quốc, đầu tư tiền điện tử không đơn thuần là câu chuyện lời – lỗ, mà là bài toán pháp lý và an ninh cá nhân. Những vụ án thực tế trong giai đoạn 2025–2026 cho thấy ranh giới giữa đầu tư, rửa tiền và tội phạm tài chính ngày càng bị thu hẹp. Với môi trường như vậy, crypto gần như là lĩnh vực “cấm địa” đối với nhà đầu tư trong nước.
Nhiều người vẫn tìm cách tiếp cận thị trường thông qua Hong Kong hoặc các cấu trúc offshore, nhưng rủi ro bị phát hiện, mất tiền hoặc thậm chí chịu án tù vẫn hiện hữu. Trong bối cảnh này, lời khuyên phổ biến từ giới luật sư và chuyên gia tài chính là tránh hoàn toàn việc đầu tư crypto tại Trung Quốc để không lặp lại những cái kết đắt giá đã xảy ra.
