Trung Quốc đặt cược lớn vào nhân dân tệ kỹ thuật số trong bối cảnh bất ổn chính sách Mỹ
Những năm gần đây, rủi ro lớn nhất đối với đồng USD không đến từ sự suy yếu kinh tế, mà từ tính khó dự báo trong chính sách. Dưới nhiệm kỳ mới của Tổng thống Donald Trump, các cú đảo chiều nhanh trong thuế quan, trừng phạt và lập trường địa chính trị đã nhiều lần làm rung chuyển kỳ vọng của thị trường, qua đó bào mòn niềm tin vào tính ổn định dài hạn của hệ thống tài chính Mỹ.
Trong bối cảnh này, Bắc Kinh nhìn thấy một khoảng trống chiến lược: Không phải để thách thức trực diện vị thế của USD, mà để giảm mức độ phụ thuộc bắt buộc vào đồng tiền này trong thanh toán và dự trữ quốc tế. Đồng nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY) vì vậy được định vị như một công cụ hạ tầng, phục vụ mục tiêu dài hạn là đa dạng hóa rủi ro tiền tệ.
Khác với các chiến lược mang tính đối đầu, Trung Quốc lựa chọn cách tiếp cận thận trọng và bền bỉ. Theo kế hoạch năm 2026, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) sẽ đẩy mạnh quốc tế hóa đồng nhân dân tệ kỹ thuật số số như một trụ cột trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15.
Việc đưa e-CNY vào kế hoạch 5 năm, mở trung tâm vận hành quốc tế và thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới cho thấy đây không phải thử nghiệm công nghệ, mà là chiến lược tài chính gắn với quyền lực quốc gia.
Như nhiều chuyên gia nhận định, đây là một “tuyên bố ý đồ” hơn là một cuộc cách mạng tức thời. Trung Quốc đang chuẩn bị cho kịch bản dài hạn, nơi vai trò thống trị của USD không còn là điều hiển nhiên tuyệt đối.
BingX: nền tảng giao dịch đáng tin cậy với hàng loạt quyền lợi dành cho người dùng ở mọi cấp độ.
Thách thức cấu trúc của đồng đô la Mỹ và giới hạn của nhân dân tệ
Việc thách thức vị thế của đồng USD vẫn là một bài toán cực khó. Tính đến năm 2025, USD vẫn chiếm gần 90% trong tổng giá trị giao dịch thương mại toàn cầu, theo số liệu của BIS. Trong khi đó, nhân dân tệ, dù đã mở rộng đáng kể, mới chỉ chiếm khoảng 8–9%. Khoảng cách này phản ánh không chỉ quy mô kinh tế, mà còn là niềm tin, thanh khoản và chiều sâu thị trường tài chính.
Do đó, “phi đô la hóa” (de-dollarisation) cần được đặt trong giới hạn thực tế. Lợi thế lớn nhất của USD không nằm ở sức mạnh chính trị nhất thời, mà ở hạ tầng tài chính toàn cầu: Từ thị trường trái phiếu, hệ thống thanh toán, khuôn khổ pháp lý cho đến mạng lưới trung gian tài chính.
Theo BingX, ngay cả trong không gian số, USD vẫn đang củng cố vị thế thông qua stablecoin neo theo đô la. Các stablecoin này hiện chiếm gần như toàn bộ thị trường tài sản số thanh toán, với quy mô hơn 300 tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng. Trên thực tế, quá trình số hóa tiền tệ trong thập kỷ qua lại vô tình củng cố “USD phiên bản kỹ thuật số”, thay vì làm suy yếu nó.
Điều này cho thấy “phi đô la hoá” không diễn ra theo đường thẳng. Ngay cả khi các quốc gia tìm cách giảm phụ thuộc vào USD, hệ sinh thái tài chính xoay quanh đồng bạc xanh vẫn liên tục thích nghi và mở rộng. Trong bối cảnh đó, e-CNY không phải đối thủ trực diện của USD, mà là công cụ giúp Trung Quốc giảm rủi ro bị “vũ khí hóa tài chính” trong các kịch bản căng thẳng địa chính trị.
Nhân dân tệ kỹ thuật số trong trật tự tiền tệ đa cực đang hình thành
Thay vì một thế giới “hậu USD”, trật tự tiền tệ đang dịch chuyển theo hướng đa cực hơn: USD vẫn giữ vai trò trung tâm, nhưng không còn là lựa chọn duy nhất. Trong cấu trúc đó, nhân dân tệ kỹ thuật số đóng vai trò như một mảnh ghép hạ tầng, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi, các quốc gia có quan hệ thương mại sâu với Trung Quốc hoặc muốn giảm phụ thuộc vào hệ thống thanh toán phương Tây.
Đáng chú ý hơn là các sáng kiến hợp tác đa phương như mBridge, nền tảng kết nối CBDC giữa nhiều quốc gia. Tính đến nay, hệ thống này đã xử lý hàng chục tỷ USD giao dịch thương mại quốc tế. Với các quốc gia chịu sức ép từ hệ thống tài chính phương Tây, đây có thể là một lựa chọn thay thế hấp dẫn về lâu dài.
Từ các chương trình thử nghiệm nội địa từ năm 2019, Trung Quốc đã âm thầm mở rộng phạm vi ứng dụng e-CNY ra ngoài biên giới. Việc thành lập trung tâm vận hành quốc tế tại Thượng Hải, cùng các thử nghiệm thanh toán với Lào và một số quốc gia Đông Nam Á, cho thấy tham vọng đã vượt khỏi khuôn khổ thử nghiệm.
Trong bối cảnh đó, nhân dân tệ kỹ thuật số không đơn thuần là phương tiện thanh toán. Nó là đòn bẩy chiến lược giúp Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng tài chính, giảm rủi ro bị “vũ khí hóa” dự trữ ngoại hối và từng bước thích nghi với một trật tự tiền tệ toàn cầu phân tán hơn. Không phải để thay thế USD trong ngắn hạn, mà để chuẩn bị cho một thế giới nơi quyền lực tiền tệ được phân bổ lại theo thời gian.
