Phát biểu tại tọa đàm “Điểm tựa tài sản trong kỷ nguyên mới”, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng tính minh bạch của thị trường đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro và hạn chế các khoảng trống pháp lý.
Theo ông Nguyễn Quang Huy, khi thị trường minh bạch hơn, nhà đầu tư sẽ có điều kiện tiếp cận thông tin đầy đủ, từ đó giảm bớt các hiện tượng đầu cơ theo tâm lý đám đông hay tình trạng người dân đổ xô xếp hàng mua vàng mỗi khi giá tăng mạnh như trước đây.
Ông cũng cho rằng trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, nhà đầu tư cần chủ động nâng cao năng lực tài chính cá nhân, tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ dữ liệu và các công cụ phân tích để đánh giá thông tin kinh tế vĩ mô và sản phẩm đầu tư trước khi đưa ra quyết định.
Theo các chuyên gia tại tọa đàm, nếu bài toán minh bạch thị trường không được giải quyết, biến động giá sẽ tiếp tục bị khuếch đại bởi tâm lý thị trường, khiến dòng tiền đầu tư dịch chuyển thiếu ổn định và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho nền kinh tế.
PGS.TS Nguyễn Minh Phong, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thông tin Tư vấn Kinh tế Thương mại Việt Nam cho rằng tính liên thông và đồng bộ của thị trường giao dịch vàng hiện vẫn còn nhiều bất cập.
Ông dẫn chứng việc cùng là vàng miếng hoặc vàng 4 số 9 nhưng giá mua - bán giữa các thương hiệu, giữa vàng nhẫn và vàng miếng vẫn có sự chênh lệch lớn, phản ánh tình trạng thiếu liên thông và minh bạch trên thị trường.
Theo PGS.TS Nguyễn Minh Phong, việc xây dựng sàn giao dịch vàng có thể giúp tăng tính minh bạch, nâng cao khả năng công khai thông tin, giảm chênh lệch giá và hạn chế tình trạng đầu cơ “lướt sóng”.
Ngoài ra, sàn giao dịch vàng cũng có thể giúp Nhà nước kiểm soát tốt hơn các giao dịch, tăng thu ngân sách và giảm động lực kiếm lời từ chênh lệch giá.
Ông cho biết Việt Nam từng có sàn giao dịch vàng và Ngân hàng Nhà nước cũng đã từng tổ chức các phiên đấu giá vàng rất sôi động.
Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng cảnh báo việc vận hành sàn vàng sẽ đối mặt với không ít rủi ro nếu thiếu cơ chế quản lý phù hợp.
Theo đó, sàn giao dịch vàng có thể bị biến tướng thành nơi đầu cơ như “casino tài chính”, phát sinh rủi ro thanh khoản, tranh chấp công nghệ hoặc tạo ra cung cầu ảo thông qua các giao dịch ký quỹ và mua bán vàng giấy.
“Dòng tiền đổ quá mạnh vào vàng cũng có thể gây áp lực lên tiền tệ và làm gia tăng nguy cơ lạm phát”, ông Nguyễn Minh Phong lưu ý.
Ông cho rằng việc xây dựng sàn vàng cần có lộ trình cụ thể, bắt đầu từ mô hình trong nước trước khi mở rộng liên thông quốc tế hoặc phát triển các hình thức giao dịch mới.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Trần Đình Lương, Giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Vạn Lộc VLJ kiến nghị cần tăng cường quản lý và minh bạch hóa toàn bộ hoạt động giao dịch vàng trên thị trường.
Theo ông Lương, các giao dịch vàng cần được kiểm soát chặt chẽ để bảo đảm nghĩa vụ thuế, tính hợp pháp và minh bạch của dòng tiền.
Ông cũng đề xuất nghiên cứu thành lập quỹ đầu tư vàng, phát hành chứng chỉ gửi vàng, đồng thời đẩy mạnh số hóa và định danh đối với sản phẩm vàng cũng như các doanh nghiệp kinh doanh vàng.
Các chuyên gia cho rằng công nghệ và dữ liệu sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong quản lý thị trường tài sản, không chỉ giúp cơ quan quản lý giám sát hiệu quả hơn mà còn góp phần khôi phục niềm tin của nhà đầu tư.
Ở góc độ pháp lý, Luật sư Hoàng Minh Hiển, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP. Hà Nội nhận định hệ thống pháp luật hiện vẫn chưa theo kịp sự phát triển của nhiều mô hình kinh doanh và huy động vốn mới trên không gian mạng.
Theo ông Hoàng Minh Hiển, nhiều hình thức như ủy thác đầu tư, góp vốn cộng đồng, huy động vốn qua mạng xã hội hay hội nhóm kín đang phát triển rất nhanh nhưng chưa có cơ chế quản lý đầy đủ.
Ông cảnh báo thực tế đã xuất hiện nhiều vụ việc huy động vốn theo kiểu lấy tiền người sau trả lãi cho người trước trong nhiều năm qua, gây thiệt hại lớn cho nhà đầu tư.
Đặc biệt, các lời mời gọi đầu tư với mức lợi nhuận lên tới 43%/năm trong thời gian từ 6-72 tháng rất dễ khiến nhà đầu tư bị cuốn theo hiệu ứng đám đông và tâm lý “FOMO” sợ bỏ lỡ cơ hội.
Theo Luật sư Hoàng Minh Hiển, khó khăn lớn hiện nay là việc xác định bản chất pháp lý thật sự của các giao dịch trên môi trường số, trong khi chế tài xử lý vẫn còn chậm và thiếu đồng bộ.
“Điều cốt lõi là phải có một khung pháp lý đủ mạnh để kiểm soát rủi ro, giám sát dòng tiền và hạn chế các hành vi thao túng thị trường”, ông Hoàng Minh Hiển nhấn mạnh.
Ông cũng cho rằng một thị trường vàng minh bạch sẽ góp phần hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến vàng, đồng thời giảm tình trạng tạo sóng, thao túng giá và nhu cầu đầu cơ ảo trên thị trường.
Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh thị trường tài sản ngày càng phức tạp và chịu tác động mạnh từ công nghệ số, chất lượng dữ liệu, mức độ minh bạch và hành lang pháp lý sẽ là yếu tố quyết định giúp thị trường vận hành ổn định, an toàn và bền vững hơn trong dài hạn.
