Thông tin từ cho thấy các ngân hàng trung ương trên toàn cầu tiếp tục đẩy mạnh mua vàng trong quý I/2026 với lượng mua ròng lên tới 244 tấn, bất chấp áp lực bán ra từ một số quốc gia. Đáng chú ý, trước đề xuất huy động lượng vàng “gối đầu giường” trong dân tại Việt Nam, chuyên gia của WGC đã gợi mở nhiều kinh nghiệm quốc tế liên quan đến việc mở rộng vai trò của ngân hàng và phát triển các dịch vụ tài chính gắn với vàng.
Ngân hàng trung ương toàn cầu mua ròng 244 tấn vàng trong quý I/2026
Ngày 8/5, tổ chức họp báo cập nhật diễn biến thị trường vàng toàn cầu, trong đó có Việt Nam.
Phát biểu tại sự kiện, ông Shaokai Fan cho biết một số ngân hàng trung ương mua vàng mạnh trong quý I/2026 gồm Ba Lan với 31 tấn, Uzbekistan 25 tấn và Trung Quốc 7 tấn. Tại Đông Nam Á, Malaysia, Campuchia và Indonesia cũng ghi nhận xu hướng gia tăng dự trữ vàng.
Tính chung quý I/2026, các ngân hàng trung ương mua ròng 244 tấn vàng, cao hơn quý IV/2025 và vượt mức trung bình 5 năm gần đây, dù một số tổ chức đã bán ra thị trường.
Theo ông Shaokai Fan, xu hướng mua vàng của khối ngân hàng trung ương vẫn duy trì ổn định và chưa bị tác động bởi các diễn biến địa chính trị liên quan đến xung đột Iran. Chuyên gia này cho rằng việc giá vàng điều chỉnh trong tháng 3/2026 có thể tiếp tục thúc đẩy nhu cầu mua vào trong thời gian tới.
Ở chiều ngược lại, quý I/2026 cũng ghi nhận một số trường hợp bán vàng đáng chú ý. Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ bán vàng nhằm hỗ trợ ổn định đồng nội tệ trước biến động địa chính trị tại Trung Đông. Trong khi đó, Nga bán vàng để bổ sung nguồn lực tài chính phục vụ chiến sự tại Ukraine. Ngoài ra, Quỹ Dầu khí Nhà nước Azerbaijan cũng tham gia bán ra thị trường.
Dù vậy, WGC đánh giá hoạt động bán vàng hiện vẫn mang tính cục bộ và chưa làm thay đổi xu hướng chung. Phần lớn ngân hàng trung ương trên thế giới vẫn tiếp tục mua vào nhằm đa dạng hóa dự trữ ngoại hối và tăng tỷ trọng tài sản an toàn.
Theo dự báo của WGC, các ngân hàng trung ương nhiều khả năng vẫn duy trì vai trò bên mua ròng trong năm 2026, dù quy mô có thể tương đương năm 2025 thay vì tăng mạnh hơn. Năm 2025, lượng vàng mua ròng của khối này đạt khoảng 800 tấn.
Ngân hàng có thể tham gia sâu hơn vào thị trường vàng
Liên quan đến thị trường vàng trong nước, giữa tháng 4/2026, cho biết đã nhận được 11 hồ sơ đề nghị cấp phép sản xuất vàng miếng từ doanh nghiệp và ngân hàng thương mại, tăng thêm 2 đơn vị so với cuối năm 2025.
Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp muốn được cấp phép sản xuất vàng miếng phải có vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng. Với ngân hàng thương mại, yêu cầu vốn điều lệ từ 50.000 tỷ đồng trở lên.
Ở nhóm doanh nghiệp, các đơn vị đáp ứng điều kiện gồm PNJ, DOJI và SJC. Trong khi đó, nhóm ngân hàng có nhiều tổ chức vượt ngưỡng vốn điều lệ như Vietcombank, MB, VPBank, VietinBank, BIDV, Techcombank, ACB, Agribank và HDBank.
Dẫn kinh nghiệm quốc tế, ông Shaokai Fan cho biết nhiều quốc gia đã cho phép ngân hàng tham gia sâu hơn vào thị trường vàng thông qua các sản phẩm và dịch vụ tài chính liên quan. Tại Indonesia, một số ngân hàng đã triển khai dịch vụ tài chính gắn với vàng cho khách hàng từ khoảng 2 năm trước. Tại Singapore, nhiều ngân hàng lớn cũng đã đưa vàng vào hệ sinh thái sản phẩm tài chính.
Theo đại diện WGC, việc có thêm nhiều chủ thể tham gia sẽ giúp thị trường vàng vận hành minh bạch và hiệu quả hơn. Trong bối cảnh Việt Nam đang nghiên cứu giải pháp huy động vàng trong dân, việc mở rộng vai trò của ngân hàng trong các dịch vụ liên quan đến vàng được xem là hướng đi phù hợp.
Kinh nghiệm huy động vàng trong dân từ quốc tế
Liên quan đến đề xuất huy động vàng trong dân, ông Shaokai Fan cho rằng đây là bài toán mà nhiều quốc gia từng đối mặt, khi người dân nắm giữ lượng lớn vàng tích trữ trong thời gian dài.
Theo chuyên gia WGC, để vàng thực sự được luân chuyển trong nền kinh tế thay vì chỉ nằm trong két sắt, điều quan trọng là vàng phải được chấp nhận trong hệ thống ngân hàng và các tổ chức tài chính. Điều này đòi hỏi thay đổi về cơ chế, chính sách và khung pháp lý để vàng có thể trở thành một phần của hệ thống tài chính chính thức.
Ông dẫn trường hợp của Thổ Nhĩ Kỳ, nơi vàng đã được ngân hàng chấp nhận làm tài sản bảo đảm cho các khoản vay. Nhờ đó, vàng không còn chỉ đóng vai trò tài sản tích trữ mà đã tham gia trực tiếp vào các hoạt động kinh tế và tài chính.
