Vào ngày 14/6 vừa qua, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số với tỷ lệ tán thành rất cao. Đây được xem là một bước ngoặt lịch sử đối với thị trường tài chính công nghệ tại Việt Nam. Theo Tiến sĩ Jeff Nijsse, giảng viên cấp cao tại Đại học RMIT Việt Nam, văn bản luật này có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 sẽ đánh dấu thời điểm Việt Nam chính thức hợp pháp hóa việc sở hữu và sử dụng tài sản mã hóa.
Sự kiện này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi chấm dứt tình trạng "vùng xám" pháp lý đã tồn tại nhiều năm qua. Ước tính cộng đồng khoảng 17 triệu người Việt đang nắm giữ các loại tài sản số sẽ được pháp luật công nhận và bảo vệ quyền lợi chính đáng.
BingX: nền tảng giao dịch đáng tin cậy với hàng loạt quyền lợi dành cho người dùng ở mọi cấp độ.
Phân định rõ ràng các loại hình tài sản số
Điểm đột phá của luật mới nằm ở việc đưa ra các định nghĩa pháp lý cụ thể, giúp phân loại rành mạch các nhóm tài sản trên môi trường số. Theo phân tích của Tiến sĩ Jeff Nijsse, luật chia tài sản số thành hai nhóm chính là tài sản ảo và tài sản mã hóa.
Trong đó, tài sản mã hóa là thuật ngữ bao trùm các loại tiền kỹ thuật số có chức năng tài chính và vận hành trên nền tảng chuỗi khối (blockchain) riêng biệt. Những tài sản này sử dụng công nghệ mã hóa tiên tiến để xác thực quá trình tạo lập, phát hành cũng như chuyển giao. Với định nghĩa này, các đồng tiền phổ biến như Bitcoin hay Ethereum hoàn toàn phù hợp để được xếp vào nhóm tài sản mã hóa. Điều này giúp hàng triệu nhà đầu tư trong nước có thể yên tâm rằng danh mục đầu tư của họ không còn nằm ngoài sự bảo hộ của pháp luật.
Ngược lại, khái niệm tài sản ảo được dùng để chỉ các vật phẩm kỹ thuật số không mang chức năng tài chính thực thụ, ví dụ như điểm thưởng tích lũy hoặc các vật phẩm trong trò chơi điện tử. Việc tách bạch hai khái niệm này được giới chuyên gia đánh giá là nước đi cần thiết để xây dựng các quy định quản lý chuyên biệt và hiệu quả hơn cho từng đối tượng.
Tuy nhiên, người dân cần lưu ý một điểm quan trọng là các loại stablecoin được neo theo tiền pháp định hoặc tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành sẽ không được coi là tài sản mã hóa theo luật này. Các loại tiền như USDT hay USDC, vốn được neo giá trị theo đồng đô la Mỹ hoặc Euro, được xem là một dạng số hóa của tiền pháp định. Do đó, chúng sẽ tiếp tục chịu sự điều chỉnh của các luật dân sự và tài chính hiện hành về phương thức thanh toán.
Cú hích cho doanh nghiệp và vị thế quốc gia
Việc ban hành khung pháp lý rõ ràng không chỉ bảo vệ người dùng cá nhân mà còn tạo ra tác động tích cực tức thì đối với cộng đồng doanh nghiệp. Trước đây, do thiếu hành lang pháp lý, nhiều công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực blockchain tại Việt Nam buộc phải sang Singapore hoặc các quốc gia khác để đăng ký kinh doanh nhằm tìm kiếm sự an toàn. Luật mới được kỳ vọng sẽ đảo ngược xu hướng "chảy máu chất xám" này, khuyến khích các nhà phát triển xây dựng và vận hành doanh nghiệp ngay trên sân nhà.
Bên cạnh đó, thị trường Việt Nam hứa hẹn sẽ trở nên hấp dẫn hơn trong mắt các sàn giao dịch quốc tế. Các chuyên gia dự báo rằng từ năm 2026, sẽ có làn sóng các tổ chức tài chính công nghệ nước ngoài đổ bộ vào Việt Nam để thiết lập hoạt động kinh doanh bài bản và tuân thủ pháp luật.
Ở tầm nhìn vĩ mô, luật mới tạo điều kiện để Chính phủ chính thức hóa thị trường blockchain vốn được định giá lên tới 105 tỉ đô la Mỹ. Mục tiêu quan trọng là đưa nền kinh tế số khổng lồ này vào khuôn khổ quản lý, từ đó tạo ra nguồn thu thuế đáng kể cho ngân sách nhà nước và kiểm soát dòng vốn, hạn chế tình trạng chuyển tiền ra nước ngoài qua các kênh không chính thức.
Với sự ra đời của Luật Công nghiệp Công nghệ số, Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế là một đối thủ cạnh tranh nặng ký với Singapore và Thái Lan trong cuộc đua trở thành trung tâm tài sản số của khu vực. Sự kết hợp giữa dân số trẻ am hiểu công nghệ, cộng đồng lập trình viên năng động và một nền tảng pháp lý vững chắc sẽ là bệ phóng để Việt Nam hiện thực hóa tham vọng này trong kỷ nguyên số.
