Vào ngày 25 tháng 10 vừa qua, một sự kiện mang tính biểu tượng đã chính thức diễn ra tại thủ đô Hà Nội. Lễ mở ký Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, hay còn được gọi với tên quốc tế là Công ước Hà Nội, đã khởi động một giai đoạn mới trong nỗ lực chung của toàn cầu nhằm đẩy lùi tội phạm công nghệ cao. Sự kiện kéo dài trong hai ngày và được giới chuyên môn đánh giá là cột mốc lịch sử quan trọng trong việc thiết lập trật tự trên không gian mạng.
Vai trò chiến lược của Việt Nam trên bản đồ an ninh mạng
Công ước Hà Nội là một văn bản pháp lý đồ sộ bao gồm 9 chương và 71 điều khoản cụ thể. Mục tiêu cốt lõi của văn kiện này là hình sự hóa hàng loạt các hành vi nguy hiểm đang diễn ra tràn lan trên môi trường internet hiện nay như xâm nhập hệ thống trái phép, gian lận trực tuyến, bóc lột trẻ em và đặc biệt là vấn nạn rửa tiền từ các nguồn tài sản bất hợp pháp. Bên cạnh việc định danh tội phạm, văn kiện còn thiết lập nên một cơ chế hợp tác quốc tế chặt chẽ về điều tra, chia sẻ dữ liệu và bảo vệ nhân quyền.
BingX: nền tảng giao dịch đáng tin cậy với hàng loạt quyền lợi dành cho người dùng ở mọi cấp độ.
Việc Việt Nam được lựa chọn là nơi tổ chức lễ mở ký không phải là một sự ngẫu nhiên. Tiến sĩ Jeff Nijsse, giảng viên cấp cao ngành Kỹ thuật phần mềm tại Đại học RMIT Việt Nam, nhận định rằng sự kiện này phản ánh vị thế ngày càng nâng cao của Việt Nam trong cuộc chiến chống tội phạm mạng toàn cầu. Theo vị chuyên gia này, Việt Nam đang vươn lên trở thành một quốc gia có tầm quan trọng chiến lược chứ không chỉ dừng lại ở vai trò thành viên tham dự.
Thực tế đã chứng minh nhận định này là có cơ sở khi Việt Nam đã vươn lên nhóm các quốc gia dẫn đầu trong bảng xếp hạng Chỉ số An ninh mạng toàn cầu (GCI) năm 2024 với số điểm gần như tuyệt đối. Kết quả này là minh chứng rõ nét cho sự phát triển vượt bậc và nhanh chóng của hệ thống an ninh mạng quốc gia trong thời gian qua.
Siết chặt quản lý và tịch thu tài sản ảo phạm pháp
Một trong những điểm sáng tạo nên tính đột phá của Công ước Hà Nội chính là tư duy hiện đại trong việc xây dựng luật pháp. Tiến sĩ Nijsse đánh giá rất cao việc văn kiện này đã chính thức đưa tài sản số hay tài sản ảo vào định nghĩa chung về tài sản. Đây là một bước tiến đáng hoan nghênh và cực kỳ cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
Trước đây, sự thiếu vắng các quy định cụ thể về tiền mã hóa đã tạo ra những lỗ hổng để tội phạm mạng lợi dụng thực hiện các hành vi tống tiền bằng mã độc hoặc rửa tiền mà không bị xử lý triệt để. Việc quy định rõ ràng trong Công ước mới sẽ giúp xóa bỏ hoàn toàn sự mơ hồ về mặt pháp lý vốn tồn tại trong các văn kiện cũ. Điều này tạo ra cơ sở vững chắc để các cơ quan thực thi pháp luật có thể tiến hành truy vết và tịch thu các loại tiền số có nguồn gốc từ hành vi phạm tội. Người dân có thể hiểu đơn giản rằng, giờ đây những đồng tiền ảo do phạm pháp mà có sẽ được coi là tang vật vụ án và bị tịch thu giống như tiền mặt hay tài sản thông thường.
Cơ chế phản ứng nhanh và dẫn độ tội phạm
Bên cạnh vấn đề tài sản số, Công ước Hà Nội còn đặt ra những yêu cầu khắt khe về quy trình hợp tác quốc tế. Ông Nijsse nhấn mạnh rằng văn kiện yêu cầu mỗi quốc gia thành viên phải chỉ định một đầu mối liên lạc hoạt động 24/7. Cơ chế này nhằm đảm bảo việc hỗ trợ điều tra các vụ án khẩn cấp được diễn ra liên tục, không bị gián đoạn bởi múi giờ hay khoảng cách địa lý.
Đồng thời, Công ước cũng quy định các hành vi phạm tội mạng là loại tội phạm có thể dẫn độ. Quy định này mang ý nghĩa răn đe rất lớn, nhằm ngăn chặn tình trạng tội phạm công nghệ cao tìm cách trốn tránh sự trừng phạt của pháp luật bằng cách di chuyển qua biên giới các nước. Với hành lang pháp lý mới này, không gian mạng sẽ trở nên an toàn hơn và lưới trời pháp luật sẽ bao phủ chặt chẽ hơn đối với các đối tượng có ý định sử dụng công nghệ để trục lợi bất chính.
