Tại tọa đàm “Tài sản mã hóa: Từ vùng xám đến thí điểm – Giải pháp đảm bảo minh bạch, an toàn, hiệu quả” ngày 6/11, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, nhấn mạnh: “Rủi ro là có, nhưng không đáng sợ nếu chúng ta hiểu và quản lý đúng cách”.
Theo ông Trung, trái với lo ngại của nhiều người, tỷ lệ tội phạm tài chính liên quan blockchain đang giảm mạnh trên toàn cầu. “Thống kê quốc tế cho thấy, tỷ lệ này đã giảm từ 0,4–0,5% xuống chỉ còn khoảng 0,15% trong năm 2024, dù tổng giá trị giao dịch tăng gấp nhiều lần".
Công nghệ truy vết blockchain cho phép ghi nhận mọi giao dịch trên một hệ thống công khai, minh bạch. Điều đó giúp các ngân hàng, cơ quan chức năng dễ dàng phát hiện và ngăn chặn hoạt động rửa tiền, gian lận hơn nhiều so với các kênh tài chính truyền thống.
“Điều này chứng tỏ, nếu được quản lý đúng cách, tài sản mã hóa không làm tăng rủi ro cho hệ thống tài chính. Ngược lại, nó còn góp phần minh bạch hóa dòng tiền và hỗ trợ phòng chống tội phạm tài chính,” ông Trung phân tích.
Việt Nam hiện có khoảng 20 triệu người đã và đang sở hữu tài sản mã hóa, thuộc nhóm cao nhất thế giới. Tuy nhiên, phần lớn dòng tiền này vẫn đang “phiêu du” trên các sàn quốc tế, nằm ngoài tầm giám sát của Nhà nước và không đóng góp cho nền kinh tế trong nước.
Theo ông Trung, nếu Việt Nam sớm xây dựng được cơ chế quản lý hiệu quả và khung pháp lý minh bạch, tài sản mã hóa có thể trở thành một kênh huy động và dẫn vốn mới cho nền kinh tế số, song hành cùng chứng khoán và ngân hàng truyền thống.
“Điều quan trọng nhất là tạo dựng niềm tin vào luật pháp, vào công nghệ và vào tính minh bạch của thị trường,” ông nhấn mạnh.
Một trong những rào cản lớn hiện nay là năng lực truy vết và phân tích dữ liệu blockchain còn hạn chế.
“Hiện Việt Nam chỉ có khoảng 3 công ty có khả năng phân tích dữ liệu trên blockchain, và mỗi lần truy xuất thông tin có thể tốn đến 50.000 USD, thường chỉ được thực hiện trong các vụ việc lớn vì quá tốn kém,” ông Trung tiết lộ.
Trong khi đó, Trung Quốc đã xây dựng 100 điểm dữ liệu tập trung, vừa giúp tiết kiệm chi phí, vừa đảm bảo kiểm soát chặt chẽ. Trọng tâm của Việt Nam cần là hạ tầng dữ liệu. Công nghệ có thể tiên tiến đến đâu, cuối cùng vẫn phụ thuộc vào ba yếu tố cơ bản: lưu trữ, truyền dẫn và pháp lý.
"Trung Quốc từ năm 2019 đã coi phát triển tài sản số là một phần trong chiến lược kinh tế quốc gia, đồng thời cho phép thử nghiệm trong các khu đổi mới sáng tạo", ông dẫn chứng.
Hay Singapore cũng thiết lập “sandbox” vùng thử nghiệm pháp lý, nơi doanh nghiệp được thử mô hình mới trong điều kiện kiểm soát rủi ro chặt chẽ; Liên minh châu Âu (EU) và Thái Lan cũng đã ban hành khung pháp lý về tài sản mã hóa (như MiCA của EU), coi đây là trụ cột mới của kinh tế số.
“Thay vì né tránh, họ chọn cách quản lý để phát triển. Đó cũng chính là hướng Việt Nam cần theo đuổi,” ông nhấn mạnh.
Theo ông Trung, dù đi sau thế giới, Việt Nam đang đi rất nhanh trong việc hoàn thiện khung pháp lý. Nghị quyết 05/2025 của Chính phủ là dấu mốc quan trọng khi lần đầu tiên tài sản mã hóa được định danh và được phép thí điểm trong khuôn khổ pháp lý chính thức.
“Đây là bước đi mang tính nền tảng, thể hiện tư duy tiên phong của Chính phủ trong việc nắm bắt xu thế kinh tế số, đồng thời vẫn kiểm soát rủi ro, bảo vệ lợi ích quốc gia và quyền lợi nhà đầu tư,” ông Trung nhận định.
Nếu giữ vững tốc độ hiện nay, ông tin rằng chỉ trong 2–3 năm tới, Việt Nam có thể hoàn thiện khung pháp lý tương thích quốc tế, đủ năng lực bảo vệ nhà đầu tư và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
