Cắt 30% ngân sách Metaverse: Dấu chấm cho giấc mơ vũ trụ ảo và tín hiệu xoay trục của thị trường crypto

Động thái này diễn ra trong bối cảnh chi phí cho Reality Labs đã vượt hơn 70 tỷ USD từ năm 2021, nhưng không mang lại đột phá về người dùng lẫn doanh thu. Theo các nguồn tin của CNN, quyết định cắt giảm có thể kéo theo một đợt tinh giản nhân sự, dự kiến sớm nhất vào tháng 1/2026, dù Meta chưa đưa ra thông báo cuối cùng.

Một tham vọng không thành hình

Năm 2021, Meta đổi tên từ Facebook và đặt cược vào metaverse như “người kế nhiệm của Internet di động”. Hàng chục tỷ USD được rót vào kính VR, nền tảng Horizon Worlds và hệ sinh thái avatar số. Tuy nhiên, trải nghiệm thực tế ảo không thu hút được người dùng đại chúng. Chi phí thiết bị cao, mức độ tiện dụng thấp và nội dung hạn chế khiến không gian ảo trở nên vắng lặng hơn so với kỳ vọng.

Các mục tiêu nội bộ sớm bị điều chỉnh. Meta từng đặt mục tiêu 500.000 người dùng hoạt động hàng tháng cho Horizon Worlds vào cuối 2022, nhưng theo Wall Street Journal, công ty phải cắt giảm một nửa chỉ sau vài tháng khi lượng người dùng thực tế quá thấp.

Tích lũy đến năm 2025, Reality Labs đã lỗ hơn 70 tỷ USD. Khi tăng trưởng quảng cáo chậm lại và AI trở thành hướng đi mới của ngành công nghệ, nguồn lực dành cho metaverse không còn giữ được ưu tiên như trước.

Trong kế hoạch ngân sách năm 2026, Mark Zuckerberg yêu cầu toàn bộ công ty cắt giảm 10% chi phí, riêng Reality Labs phải giảm sâu hơn. Các bộ phận liên quan đến VR – trong đó có Horizon Worlds và Quest – nằm trong nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Phố Wall phản ứng tích cực. Cổ phiếu Meta tăng hơn 4% sau thông tin này, tương đương gần 69 tỷ USD vốn hóa được cộng thêm trong một phiên giao dịch.

Sự xoay trục tất yếu sang AI

Dù thu hẹp mảng VR, Meta không từ bỏ nghiên cứu thiết bị đeo. Công ty đang chuyển một phần nguồn lực sang kính AR và nhóm sản phẩm tích hợp trợ lý AI – lĩnh vực đang ghi nhận mức tăng trưởng cao, đặc biệt sau khi dòng kính Ray-Ban Meta có doanh số tăng gấp ba trong một năm.

Meta dự kiến chi khoảng 72 tỷ USD cho AI trong năm 2025, gần tương đương khoản lỗ tích lũy của metaverse trong bốn năm qua. Khoản đầu tư này bao gồm mở rộng trung tâm dữ liệu, mô hình ngôn ngữ và hạ tầng phần cứng phục vụ AI. Dù vậy, giới đầu tư muốn Meta đưa ra dự báo rõ ràng hơn về quy mô chi tiêu và thời gian hoàn vốn của mảng này.

Metaverse thoái trào, narrative mới lên ngôi

Sự suy yếu của metaverse tại Big Tech phản ánh xu hướng diễn ra tương tự trong thị trường crypto. Các token metaverse từng tăng mạnh trong năm 2021 như MANA, SAND, AXS… đã mất 80–95% giá trị từ đỉnh. Người dùng play-to-earn sụt giảm, NFT liên quan VR thiếu thanh khoản và hầu hết dự án xây dựng “thế giới ảo Web3” không giữ được tăng trưởng dài hạn.

Thay vào đó, dòng tiền đang chuyển sang các lĩnh vực có tính ứng dụng rõ ràng hơn như hạ tầng AI phi tập trung, mạng lưới GPU on-chain, dự án kết hợp agent AI với blockchain, giao thức dữ liệu phục vụ mô hình AI.

Khi Meta rút bớt nguồn lực khỏi metaverse và toàn ngành đổ dồn vào AI, crypto cũng đang tái cấu trúc theo hướng tương tự, với trọng tâm nghiêng về “AI x Web3” thay vì “thế giới ảo”.

Một kỷ nguyên khép lại

Quyết định của Meta không đồng nghĩa metaverse biến mất, nhưng là tín hiệu rõ ràng rằng công nghệ này chưa đạt đủ độ chín để trở thành nền tảng của Internet thế hệ mới. Khi AI nổi lên như động lực tăng trưởng trung tâm của ngành công nghệ, nguồn lực tài chính và nhân sự tiếp tục dịch chuyển về phía các sản phẩm có khả năng thương mại hóa nhanh hơn.

Với crypto, xu hướng này đặt dấu chấm hết cho cơn sốt token metaverse và mở ra giai đoạn mới nơi AI, hạ tầng và dữ liệu trở thành tâm điểm của dòng vốn – tương tự cách Meta đang tái thiết kế chiến lược của mình.