Chính phủ Việt Nam thông qua Bộ Tài chính đang thúc đẩy đề xuất khuyến khích tư nhân tham gia xây dựng sàn giao dịch tài sản số. Đây là một phần của lộ trình xây dựng khung pháp lý, tạo điều kiện cho thị trường này phát triển có kiểm soát.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, đề án đã hoàn thiện và đang được trình lên cấp cao hơn. Sẽ có nhiều hơn một sàn giao dịch được cấp phép để đảm bảo cạnh tranh, nhưng số lượng sẽ giới hạn. Các tổ chức tham gia sẽ phải đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về năng lực tài chính, công nghệ và quản trị rủi ro. Mục tiêu là tạo nền tảng pháp lý vững chắc, bảo vệ nhà đầu tư và duy trì sự ổn định của thị trường tài chính quốc gia.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi. Ảnh: CafeF
Mặt trái của mô hình sàn giao dịch tập trung truyền thống
Sự ra đời của các sàn giao dịch tập trung (CEX) được coi là một bước tiến quan trọng, giúp tài sản số tiếp cận với đông đảo nhà đầu tư. Các sàn này hoạt động như một bên trung gian, nắm giữ tài sản của người dùng và thực hiện các giao dịch. Đây là một mô hình quen thuộc và dễ tiếp cận.
Tuy nhiên vẫn còn tồn tại các rủi ro tiềm ẩn như:
Tính thanh khoản.
Để một sàn giao dịch hoạt động hiệu quả, nó cần phải có đủ thanh khoản để đảm bảo các lệnh mua và bán được khớp một cách nhanh chóng và công bằng. Việc xây dựng một sàn giao dịch từ con số 0 đòi hỏi nguồn lực tài chính khổng lồ để tạo ra một thị trường đủ lớn, thu hút được cả người mua và người bán.
Đối với các công ty tư nhân trong nước, việc đạt được độ thanh khoản ngang bằng với các sàn giao dịch quốc tế hàng đầu như Binance hay Coinbase là một thách thức vô cùng lớn. Nếu không có đủ thanh khoản, người dùng sẽ không thể thực hiện giao dịch một cách hiệu quả, dẫn đến sự kém hấp dẫn của sàn giao dịch.
Trải nghiệm người dùng và sản phẩm
Các nhà đầu tư tài sản số ngày nay đã quen thuộc với những nền tảng có giao diện mượt mà, nhiều tính năng và sản phẩm đa dạng từ spot trading (giao dịch giao ngay), margin trading (giao dịch ký quỹ), futures (hợp đồng tương lai) cho đến các dịch vụ staking (đặt cược), lending (cho vay),… Việc một công ty tư nhân Việt Nam có thể xây dựng một nền tảng với sản phẩm toàn diện và trải nghiệm người dùng tinh tế, đủ sức cạnh tranh với các sàn quốc tế là một điều không hề đơn giản, đòi hỏi đội ngũ công nghệ chất lượng cao và sự đầu tư lâu dài.
Sự an toàn và bảo mật tài sản
Đây là vấn đề mang tính sống còn đối với một sàn giao dịch. Các sàn giao dịch tập trung thường trở thành mục tiêu hấp dẫn của các nhóm tin tặc, đặc biệt là những nhóm có tổ chức và chuyên nghiệp như Lazarus Group. Khi sàn giao dịch bị tấn công và tài sản của nhà đầu tư bị chiếm đoạt, nguy cơ mất trắng là rất cao. Với một công ty tư nhân trong nước, việc cam kết đủ tài chính để bồi thường cho người dùng trong mọi trường hợp là một gánh nặng tài chính khổng lồ, gần như không thể thực hiện được. Hơn nữa, việc tìm kiếm và xét xử các tin tặc quốc tế là một nhiệm vụ bất khả thi.
Đọc thêm: Các sàn giao dịch tập trung (CEX) cần thích ứng với thị trường để phát triển
Ảnh minh hoạ về sàn CEX.
Lối đi mới - Tận dụng sức mạnh của DeFi
Trong bối cảnh những rủi ro của sàn giao dịch tập trung ngày càng hiển hiện, cộng đồng tài sản số đã phát triển một giải pháp đột phá: tài chính phi tập trung (DeFi). Thay vì dựa vào một bên trung gian tập trung, DeFi sử dụng các smart contract (hợp đồng thông minh) trên nền tảng blockchain để tự động hóa các giao dịch và dịch vụ tài chính.
DeFi mang đến những ưu điểm vượt trội như:
Tính thanh khoản toàn cầu và tức thì
Các giao thức DeFi không bị giới hạn bởi biên giới quốc gia. Thanh khoản được kết nối trên toàn cầu, với hàng tỷ đô la được giao dịch mỗi 24 giờ. Nhà đầu tư có thể dễ dàng hoán đổi tài sản mà không cần phải chờ đợi hay lo lắng về độ sâu của sổ lệnh.
Giảm thiểu rủi ro lưu ký tài sản
Một trong những nguyên lý cốt lõi của DeFi là "không phải chìa khóa của bạn, không phải coin của bạn" (not your keys, not your coins). Tài sản của nhà đầu tư không bị ký gửi tại một thực thể tập trung nào, mà được kiểm soát hoàn toàn thông qua ví điện tử cá nhân. Các smart contract sẽ tự động thực hiện các giao dịch mà không cần sự can thiệp của bất kỳ bên thứ ba nào, loại bỏ rủi ro bị tấn công và chiếm đoạt tài sản.
Sự minh bạch và công bằng
Mọi giao dịch trên DeFi đều được ghi lại công khai trên blockchain. Bất kỳ ai cũng có thể kiểm tra và xác minh tính hợp lệ của các giao dịch, loại bỏ rủi ro thao túng thị trường hoặc gian lận từ phía sàn giao dịch.
Đổi mới không ngừng và trải nghiệm người dùng
Ngành công nghiệp DeFi đã có những bước tiến khổng lồ trong việc cải thiện trải nghiệm người dùng, từ giao diện trực quan cho đến các giải pháp về phí giao dịch thấp và tốc độ xử lý nhanh. Các dự án mới liên tục ra đời, mang đến nhiều sản phẩm tài chính sáng tạo và hiệu quả hơn.
Đọc thêm: TVL là gì? Hiểu và theo dõi TVL trong DeFi sao cho đúng?
Ảnh minh hoạ về DeFi.
Hướng đi nào cho Việt Nam?
Thay vì nỗ lực xây dựng một sàn giao dịch tập trung từ con số 0, các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam có thể tập trung vào việc phát triển các giao thức và ứng dụng DeFi phù hợp với thị trường nội địa. Bằng cách tận dụng các smart contract mở và thanh khoản toàn cầu, họ có thể tạo ra các sản phẩm tài chính phi tập trung, an toàn và minh bạch hơn.
Đây là cơ hội để Việt Nam không chỉ bắt kịp mà còn dẫn đầu trong cuộc cách mạng tài chính phi tập trung, tạo ra một hệ sinh thái tài sản số lành mạnh và bền vững. Việc các doanh nghiệp tư nhân trong nước tập trung vào phát triển công nghệ DeFi sẽ giúp chúng ta tận dụng được những giá trị cốt lõi mà tài sản số hứa hẹn từ những ngày đầu ra đời: một hệ thống tài chính không cần sự tin tưởng vào bên thứ ba, minh bạch, và công bằng cho tất cả mọi người.
Đọc thêm: Việt Nam sẵn sàng kiến tạo thị trường tài sản số minh bạch và an toàn
