Theo dữ liệu của Allium Labs, tính đến ngày 25/8, các dự án tiền điện tử đã chi khoảng 638 triệu USD để mua lại token trong năm 2026, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước và bỏ xa mức chỉ 366.000 USD của cả năm 2024.
Đáng chú ý, phần lớn số tiền được tập trung vào một vài dự án. Hyperliquid dẫn đầu với khoảng 370 triệu USD, trong khi Pump.fun đứng thứ hai với khoảng 200 triệu USD. Hai dự án này chiếm gần 90% tổng giá trị các chương trình mua lại token được ghi nhận trong năm nay.
Hyperliquid đặc biệt gây chú ý khi sử dụng phần lớn doanh thu từ hoạt động giao dịch để mua lại token HYPE. Cơ chế này tạo ra mối liên hệ trực tiếp giữa mức độ sử dụng nền tảng và nhu cầu đối với token. Khi doanh thu phí tăng, lượng tiền được sử dụng để mua HYPE cũng tăng theo.
Pump.fun cũng triển khai chiến lược tương tự với PUMP, dành khoảng 50% doanh thu cho hoạt động mua lại và đốt token. Trong khi đó, các dự án như Chainlink, Sky và Jupiter cũng bắt đầu sử dụng nguồn thu để mua lại token của mình, dù quy mô nhỏ hơn đáng kể.
Sự gia tăng của các chương trình mua lại cho thấy các dự án tiền điện tử đang tìm cách tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp hơn cho người nắm giữ token. Thay vì chỉ sử dụng token như công cụ quản trị hoặc phương tiện khuyến khích người dùng, các dự án bắt đầu đưa doanh thu thực tế của nền tảng vào cơ chế hỗ trợ token.
Mô hình này khá tương đồng với hoạt động mua cổ phiếu quỹ trên thị trường chứng khoán. Khi doanh nghiệp sử dụng tiền để mua lại cổ phiếu đang lưu hành, lượng cổ phiếu trên thị trường giảm xuống, qua đó có thể hỗ trợ giá và tăng phần lợi ích kinh tế tương ứng cho những cổ đông còn nắm giữ.
Tuy nhiên, với thị trường tiền điện tử, hiệu quả của mua lại token vẫn là câu hỏi lớn. Việc một dự án chi hàng chục hoặc hàng trăm triệu USD mua lại token không đồng nghĩa giá token chắc chắn tăng. Giá còn phụ thuộc vào thanh khoản, nguồn cung, tâm lý thị trường và kỳ vọng của nhà đầu tư.
Một số trường hợp cho thấy điều này khá rõ. Jupiter đã chi gần 14 triệu USD mua lại JUP, trong khi Chainlink cũng triển khai chương trình mua lại LINK. Tuy nhiên, các token này vẫn chịu áp lực giảm giá trong những giai đoạn thị trường bất lợi. Helium thậm chí từng dừng chương trình mua lại HNT sau khi nhận thấy hoạt động này gần như không tạo ra phản ứng đáng kể từ thị trường.
Điều đó cho thấy mua lại chỉ có thể tạo ra nhu cầu mua mang tính cơ học, nhưng không thể tự mình tạo ra giá trị cho một token nếu hoạt động kinh doanh phía sau không đủ mạnh.
Sự bùng nổ của cơ chế mua lại trong năm 2026 vì thế đang đặt ra một câu hỏi lớn đối với ngành tiền điện tử: liệu token có thể tiến gần hơn tới mô hình tài sản tạo ra dòng tiền, hay mua lại chỉ trở thành một công cụ mới để các dự án hỗ trợ giá trong ngắn hạn?
Với những dự án như Hyperliquid, câu trả lời hiện có vẻ tích cực khi doanh thu thực tế của nền tảng được chuyển trực tiếp thành nhu cầu mua HYPE. Nhưng với phần còn lại của thị trường, việc chi tiền mua lại token vẫn cần được đánh giá dựa trên doanh thu, mức độ sử dụng sản phẩm và khả năng tạo giá trị dài hạn, thay vì chỉ nhìn vào quy mô chương trình mua lại.
