Thực tế này đặt ra thách thức lớn cho các cơ quan chức năng trong việc định danh người tham gia giao dịch tài sản số. Đây là nhận định chung tại Diễn đàn “Thị trường tài sản số: Từ xu hướng tới bứt phá”, được tổ chức ngày 2/10/2025 trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia, do Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Hiệp hội Blockchain & Tài sản số Việt Nam (VBA) phối hợp tổ chức.
5 năm, gần 20.000 vụ việc, hàng chục nghìn tỷ đồng bị cuốn vào vòng xoáy lừa đảo tài sản số
Thị trường tài sản mã hóa đang đối diện với một thách thức an ninh nghiêm trọng. Trong giai đoạn 5 năm, từ 2019 đến 2024, đã ghi nhận gần 20.000 vụ việc lừa đảo liên quan, gây ra tổng thiệt hại lên tới trên 12.000 tỷ VND. Đây là những con số không thể bỏ qua, phản ánh sự thâm nhập sâu rộng của tội phạm mạng vào không gian tài chính số.
Phần lớn dòng tiền phi pháp từ các vụ án này đã được tội phạm chuyển đổi thành tài sản mã hóa thông qua các giao dịch mua bán ngang hàng (P2P) tại các sàn quốc tế lớn như Binance, HTX, và OKX. Giá trị giao dịch hàng ngày ở thị trường ngầm này lên đến hàng nghìn tỷ đồng, tạo ra một kênh lưu chuyển tiền tệ bất hợp pháp nằm ngoài sự kiểm soát.
Đọc thêm: Chủ tịch VBA Phan Đức Trung: “Chỉ kẻ dại mới rửa tiền trên blockchain”
Tài sản mã hoá trở thành công cụ cho “thị trường ngầm” rửa tiền
Thực tế giao dịch tài sản mã hóa trên mạng xã hội vẫn diễn ra công khai, với các nhóm mua bán USDT và Bitcoin thực hiện những giao dịch có thể lên tới hàng triệu USD mỗi ngày. Khả năng ẩn danh và xuyên biên giới của tài sản mã hóa đang bị tội phạm triệt để lợi dụng.
Cụ thể, theo Thượng tá Nguyễn Thành Chung, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, trong một chuyên án triệt phá năm 2024, các đối tượng lừa đảo đã cấu kết thuê một bộ phận chuyên trách rửa tiền, gọi là 777pay. Bộ phận này cung cấp tài khoản ngân hàng, chuyển tiền lòng vòng rồi mua bán crypto để xóa dấu vết nguồn gốc tài sản.
Tình trạng này đặt ra một thách thức pháp lý và an ninh cấp bách: Các cơ quan chức năng phải tìm ra phương án định danh được các chủ thể tham gia giao dịch tài sản mã hóa nhằm truy vết dòng tiền và phòng, chống rửa tiền.
Nghị quyết 05 – Bộ lọc cho thị trường mới
Trong bối cảnh rủi ro gia tăng, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 05 về thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Điểm mấu chốt của Nghị quyết là quy định bắt buộc các giao dịch phải thực hiện trên các sàn giao dịch được cơ quan quản lý Nhà nước cấp phép thí điểm.
Đây được xem là "bộ lọc" cần thiết để loại bỏ những mô hình tiềm ẩn rủi ro ngay từ đầu. Giai đoạn thí điểm ban đầu chỉ cho phép 5 doanh nghiệp được cấp phép cung cấp dịch vụ.
Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Phát triển thị trường Chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, xác nhận các doanh nghiệp đang tích cực xây dựng hệ thống và quy trình để đáp ứng yêu cầu cung cấp dịch vụ.
Quy định pháp lý quan trọng: Trong giai đoạn thí điểm, chỉ nhà đầu tư trong nước đang có tài sản mã hóa hoặc nhà đầu tư nước ngoài mới được mở tài khoản. Sau 6 tháng kể từ khi sàn đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước nếu không giao dịch trên các sàn này sẽ bị xử lý vi phạm.
Các chuyên gia nhận định những quy định chặt chẽ này là cần thiết khi thị trường còn quá mới mẻ và nhiều rủi ro tiềm ẩn.
Giữ vững chủ quyền số, khơi thông đổi mới sáng tạo
Mặc dù có rủi ro, quy mô giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam là khổng lồ, với trung bình hơn 600 triệu USD (tương đương hơn 16.000 tỷ VND) được giao dịch mỗi ngày. Điều này thể hiện tiềm năng thị trường không thể phủ nhận.
Theo ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, sự chuẩn bị tích cực từ cơ quan quản lý trong việc ban hành Nghị quyết là bước đi đầu tiên. Trong thời gian tới, các chính sách sẽ được bổ sung để thúc đẩy khai thác tiềm năng của thị trường.
Việc ban hành cơ chế chính sách không chỉ đơn thuần là để kiểm soát rủi ro an ninh và rửa tiền. Đây là nền tảng cần thiết để Việt Nam giữ vững chủ quyền số, khơi thông nguồn lực đổi mới sáng tạo và chính thức bước vào kỷ nguyên tài sản thông minh. Dòng vốn khổng lồ này chỉ có thể được tận dụng khi được đưa vào một khuôn khổ quản lý minh bạch và an toàn.
Đọc thêm: Vốn hóa stablecoin lần đầu vượt mốc 300 tỷ USD giữa đà hồi phục mạnh của Bitcoin và Ethereum
