Trung Quốc đã "đàn áp" tiền điện tử tự do ra sao?

Từ một trong những trung tâm khai thác và giao dịch tiền điện tử lớn nhất thế giới, Trung Quốc đã chuyển sang lập trường kiểm soát và loại bỏ gần như hoàn toàn lĩnh vực này chỉ trong vài năm. Kể từ năm 2021, các động thái của Bắc Kinh không diễn ra rời rạc mà được triển khai theo một lộ trình rõ ràng, với các mốc thời gian cụ thể, thể hiện quyết tâm hạn chế sự ảnh hưởng của tiền điện tử đối với tài chính quốc gia và trật tự kinh tế chính thống.

Siết chặt pháp lý, triệt tiêu không gian hoạt động của tiền điện tử

Ngày 24/9/2021 được xem là mốc lịch sử trong chính sách tiền điện tử của Trung Quốc. Vào thời điểm này, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cùng 9 cơ quan quản lý trung ương ban hành thông báo chung, tuyên bố mọi giao dịch liên quan đến tiền điện tử đều là hoạt động tài chính bất hợp pháp.

Văn bản này không chỉ phủ nhận địa vị pháp lý của Bitcoin, Ethereum hay các tài sản tương tự, mà còn cấm toàn bộ hoạt động phát hành, giao dịch, môi giới, quảng bá và cung cấp dịch vụ cho nhà đầu tư Trung Quốc, kể cả thông qua các sàn giao dịch đặt ở nước ngoài. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc sử dụng một tuyên bố liên ngành để khóa chặt toàn bộ “đường sống” của thị trường tiền điện tử.

Chỉ vài tháng sau, vào cuối năm 2021, chính sách tiếp tục được siết chặt khi hoạt động khai thác tiền điện tử chính thức bị đưa vào danh mục ngành công nghiệp cần loại bỏ trong hướng dẫn cơ cấu công nghiệp quốc gia. Điều này tạo cơ sở pháp lý để các địa phương mạnh tay đóng cửa các trang trại khai thác, cắt nguồn điện và chấm dứt mọi ưu đãi về đất đai, năng lượng.

Đọc thêm: Rủi ro khi đầu tư tiền điện tử tại Trung Quốc 2026: Pháp lý, tài chính và những cái giá rất thật

Sang năm 2022, các cơ quan tư pháp và quản lý tài chính tiếp tục làm rõ rằng mọi tranh chấp, hợp đồng hoặc yêu cầu bảo vệ quyền lợi phát sinh từ tiền điện tử sẽ không được pháp luật ủng hộ nếu trái với chính sách tài chính quốc gia, qua đó làm suy yếu niềm tin và động lực tham gia thị trường.

Khóa chặt hệ thống tài chính và ưu tiên tiền kỹ thuật số do nhà nước phát hành

Trong giai đoạn 2023–2024, Trung Quốc không ban hành thêm những lệnh cấm gây sốc như năm 2021, nhưng liên tục tái khẳng định lập trường cứng rắn thông qua thực thi pháp luật và giám sát tài chính. Các ngân hàng, tổ chức thanh toán và công ty công nghệ tài chính bị yêu cầu duy trì “lằn ranh đỏ”, tuyệt đối không cung cấp dịch vụ liên quan đến tiền điện tử, từ mở tài khoản, xử lý thanh toán cho đến hỗ trợ kỹ thuật. Việc này khiến tiền điện tử gần như bị cô lập hoàn toàn khỏi hệ thống tài chính truyền thống, đẩy các hoạt động còn sót lại vào khu vực phi chính thức và rủi ro cao.

Đến năm 2025, theo các báo cáo quốc tế, Trung Quốc tiếp tục mở rộng phạm vi trấn áp khi nhấn mạnh việc kiểm soát không chỉ giao dịch và khai thác mà cả việc sở hữu và lưu thông tiền điện tử trong đời sống kinh tế.

Đọc thêm: Trung Quốc chuẩn bị cho phép CBDC “sinh lãi”, đi trước thế giới một bước

Cùng thời điểm, các cơ quan quản lý cũng đặc biệt cảnh giác với stablecoin, coi đây là mối đe dọa tiềm tàng đối với ổn định tiền tệ và kiểm soát dòng vốn. Song song với việc “đóng cửa” tiền điện tử tư nhân, Trung Quốc lại tăng tốc triển khai Nhân dân tệ kỹ thuật số, cho thấy mục tiêu dài hạn là thay thế các hình thức tiền số phi tập trung bằng một đồng tiền kỹ thuật số do nhà nước kiểm soát hoàn toàn. Chuỗi chính sách này phản ánh rõ lựa chọn chiến lược của Bắc Kinh: chấp nhận công nghệ blockchain ở mức độ nhất định, nhưng kiên quyết không để tiền điện tử phát triển ngoài tầm kiểm soát của nhà nước.