Nếu được triển khai đúng như lộ trình, đây sẽ là lần đầu tiên trên thế giới một đồng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành (CBDC) có khả năng sinh lãi. Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) đánh giá động thái này đánh dấu việc e-CNY chính thức vượt qua khuôn khổ của một công cụ thanh toán số, tiến gần hơn tới bản chất của “tiền gửi kỹ thuật số” trong hệ thống ngân hàng.
Theo CCTV, việc cho phép trả lãi không chỉ giúp nâng cao sức hấp dẫn của e-CNY đối với người dùng, mà còn mở rộng các kịch bản ứng dụng trong nền kinh tế thực. Quan trọng hơn, nó tiếp tục củng cố vị thế tiên phong của Trung Quốc trong cuộc đua thử nghiệm và triển khai CBDC trên phạm vi toàn cầu.
Về mặt kỹ thuật và pháp lý, e-CNY sẽ được các ngân hàng thương mại đưa vào quản lý trực tiếp trên bảng cân đối tài sản – nợ phải trả. Định hướng này từng được ông Lục Lôi (Lu Lei), Phó Thống đốc PBOC, đề cập trong một bài viết đăng trên Thời báo Tài chính Trung Quốc, cho thấy sự thay đổi không chỉ mang tính chính sách mà còn tác động sâu tới cấu trúc vận hành của hệ thống ngân hàng.
Đáng chú ý, bước đi này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc vẫn duy trì lập trường cứng rắn với tiền điện tử và stablecoin. Bắc Kinh tiếp tục áp đặt các lệnh cấm nghiêm ngặt, đồng thời lựa chọn cách tiếp cận “có chọn lọc”: khai thác ưu thế của công nghệ blockchain, nhưng đặt toàn bộ trong khuôn khổ một đồng tiền kỹ thuật số do nhà nước phát hành và kiểm soát tập trung.
Cách làm của Trung Quốc tạo ra sự đối lập rõ rệt với chính sách của Mỹ. Trong nhiệm kỳ của mình, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp cấm thành lập và phát hành CBDC tại Hoa Kỳ, với lập luận rằng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương có thể đe dọa sự ổn định tài chính, xâm phạm quyền riêng tư và làm suy yếu chủ quyền quốc gia. Sắc lệnh ban hành ngày 23/1 nêu rõ việc cấm phát hành, lưu hành và sử dụng CBDC trên lãnh thổ Mỹ.
Tuy nói “không” với CBDC, Washington lại chọn con đường khác: đẩy nhanh việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho stablecoin. Tháng 7 vừa qua, ông Donald Trump đã ký ban hành Đạo luật GENIUS – khuôn khổ pháp lý toàn diện đầu tiên của Mỹ dành cho stablecoin, với các yêu cầu chặt chẽ về tài sản bảo chứng và tiêu chuẩn chống rửa tiền đối với tổ chức phát hành.
Ở chiều ngược lại, Trung Quốc tiếp tục mở rộng phạm vi phổ cập e-CNY thông qua “Kế hoạch hành động tăng cường hơn nữa hệ thống dịch vụ quản lý nhân dân tệ kỹ thuật số và xây dựng cơ sở hạ tầng tài chính liên quan”. Mục tiêu là đưa e-CNY vào nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, song song với việc hoàn thiện hạ tầng tài chính hỗ trợ.
Một động thái đáng chú ý khác là việc PBOC thành lập Trung tâm Điều hành Quốc tế Nhân dân tệ tại Thượng Hải vào tháng 9 vừa qua. Trung tâm này được xây dựng như một nền tảng dịch vụ dựa trên công nghệ blockchain, hướng tới phát triển các công cụ thanh toán on-chain và khả năng chuyển tiền cross-chain, qua đó thúc đẩy vai trò của e-CNY trong thanh toán xuyên biên giới.
Theo PBOC, nhân dân tệ kỹ thuật số không chỉ phục vụ mục tiêu hiện đại hóa hệ thống tiền tệ, mà còn được kỳ vọng mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho nhiều nhóm đối tượng trong xã hội. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, mức độ sử dụng e-CNY vẫn còn tương đối hạn chế. Đồng tiền này chủ yếu xuất hiện trong các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp quốc doanh, trong khi phần lớn giao dịch thanh toán số tại Trung Quốc vẫn do Alipay và WeChat Pay chi phối – những nền tảng chưa lấy e-CNY làm hạ tầng cốt lõi.
