Hai thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Mỹ vừa chính thức gửi thư yêu cầu Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) điều tra memecoin TRUMP của Tổng thống Donald Trump, giữa bối cảnh gần một triệu nhà đầu tư đang ngồi ôm lỗ tổng cộng 3,8 tỷ USD.
Bức thư gửi tới SEC Chair Paul Atkins
Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren và Richard Blumenthal hôm thứ Hai (04/08) đã gửi thư tới Chủ tịch SEC Paul Atkins, yêu cầu cơ quan này vào cuộc điều tra TRUMP memecoin nhằm phát hiện bất kỳ hành vi gian lận hay trục lợi bất chính nào mà đồng coin này có thể đã tạo ra.
"Chúng tôi lo ngại rằng kế hoạch memecoin của Tổng thống Trump có thể cấu thành một vụ lừa đảo bất hợp pháp," hai thượng nghị sĩ viết trong bức thư được CNN công bố đầu tiên.
Phía Nhà Trắng từ chối bình luận, chuyển câu hỏi sang Trump Organization. SEC cũng không có phản hồi chính thức.
Từ đỉnh 9 tỷ USD xuống đáy - gần một triệu người thua lỗ
Câu chuyện bắt đầu vào tháng 1/2025, chỉ vài ngày trước lễ nhậm chức tổng thống. Trump bất ngờ ra mắt TRUMP memecoin, và token này ngay lập tức bùng nổ. Đồng TRUMP, với 80% nguồn cung nằm trong tay các đơn vị liên kết với Trump Organization, đã chạm đỉnh vốn hóa khoảng 9 tỷ USD vào ngày 19/1/2025.
Nhưng đà tăng không kéo dài. Giá lao dốc không phanh, và hậu quả để lại cực kỳ nặng nề. Theo phân tích của công ty phân tích blockchain Nansen được New York Times dẫn lại, gần 989.000 tài khoản đã thua lỗ khi nắm giữ TRUMP - tương đương khoảng 2 trong 3 người mua vào. Tổng thiệt hại lũy kế tính đến cuối tháng 6 lên tới 3,8 tỷ USD, với giá token hiện chỉ còn khoảng 1,69 USD - giảm gần 98% so với đỉnh 75,35 USD.
Ở chiều ngược lại, Trump bản thân được hưởng lợi đáng kể. Theo báo cáo tài chính thường niên năm 2025, ông thu về gần 636 triệu USD từ tiền bản quyền và phí cấp phép liên quan đến "Celebration Coins" - chiếm gần một nửa trong tổng số 1,4 tỷ USD mà Tổng thống kiếm được từ ngành crypto trong cả năm.
Có phải "rug pull" không? Tranh luận vẫn chưa ngã ngũ
Trọng tâm mà hai thượng nghị sĩ muốn SEC làm rõ là liệu TRUMP có phải là một vụ rug pull hay không - thuật ngữ chỉ hành vi các nhà phát triển đẩy giá token lên cao rồi bỗng nhiên rút thanh khoản, bỏ mặc nhà đầu tư với những đồng coin gần như vô giá trị. Warren và Blumenthal còn đề cập đến khái niệm "soft rug pull" - hình thức rút dần dần thay vì đột ngột.
Tuy nhiên, không phải tất cả chuyên gia đều đồng thuận với đánh giá này. TRM Labs, công ty tình báo blockchain, kết luận rằng TRUMP không mang các đặc điểm điển hình của một rug pull. Ari Redbord - cựu công tố viên liên bang, cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ, hiện là Giám đốc Chính sách Toàn cầu tại TRM Labs - khẳng định nhận định này vẫn còn nguyên giá trị.
Song ông Redbord cũng thẳng thắn thừa nhận: "Điều đó không có nghĩa là diễn biến của sự việc là ổn thỏa." Ông chỉ ra cách giá trị token xói mòn dần theo thời gian thay vì sụp đổ tức thì, và phần lớn nguồn cung tập trung trong tay một nhóm nhỏ. "Một nhóm người mua sớm và người tạo ra coin đã kiếm lời. Phần lớn những ai mua vào sau đều thua lỗ, và thua ở quy mô lớn. 80% nguồn cung nằm trong tay một nhóm nhỏ trong khi gần một triệu nhà đầu tư nhỏ lẻ gánh chịu thiệt hại - bức tranh đó sẽ chỉ ngày càng xấu hơn theo thời gian, dù đây có phải rug pull hay không."
Vướng mắc pháp lý: SEC có thẩm quyền điều tra memecoin không?
Đây là điểm tranh cãi cốt lõi của vụ việc. Cuối tháng 2/2025, chỉ vài tuần sau khi Trump nhậm chức, chính SEC đã ban hành hướng dẫn làm rõ rằng memecoin không phải là chứng khoán - nghĩa là người mua và người nắm giữ memecoin không được bảo vệ bởi luật chứng khoán liên bang.
Tuy nhiên, SEC cũng đặt ra một ngoại lệ quan trọng: hướng dẫn này không áp dụng cho các sản phẩm chỉ đơn giản được dán nhãn "memecoin" nhằm lách luật, trong khi bản chất thực sự của chúng là chứng khoán. Mỗi trường hợp sẽ được xem xét riêng biệt.
Warren và Blumenthal lập luận rằng TRUMP chính là một trong những trường hợp cần được đánh giá độc lập đó, và yêu cầu SEC không thể đứng ngoài chỉ vì đối tượng liên quan có quyền lực chính trị.
Những lùm xùm liên quan tới TRUMP không phải là mới với Tổng thống Mỹ. Trump trước đó cũng đồng sáng lập công ty crypto World Liberty Financial cùng các con trai, với đồng WLFI cũng đã mất giá đáng kể. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử một tổng thống đương nhiệm Mỹ vừa là người phát hành tài sản crypto, vừa có quyền bổ nhiệm người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền điều tra chính mình tạo ra một xung đột lợi ích mà giới lập pháp và pháp lý đang ngày càng lên tiếng. Cho đến nay, SEC vẫn chưa đưa ra bất kỳ tuyên bố nào về việc có tiến hành điều tra hay không.
