Đồng kwacha của Zambia đang giao dịch quanh mức cao nhất trong hơn 2 năm, khi lệnh của Chính phủ nhằm hạn chế sử dụng ngoại tệ trong các giao dịch nội địa khiến giới đầu tư đẩy mạnh bán USD.
Đồng nội tệ này có thời điểm tăng tới 0,9% so với USD, nối dài đà phục hồi từ năm ngoái nhờ giá đồng - mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Zambia - tăng mạnh. Sau đó, mức tăng thu hẹp còn 0,4% trong ngày, đưa mức tăng cả tuần vượt 2%.
Theo bà Chipo Shimoomba, chuyên viên kinh doanh tiền tệ tại First Alliance Bank, đà đi lên gần đây của kwacha được thúc đẩy bởi nguồn cung ngoại tệ gia tăng, trong bối cảnh nhà đầu tư “hoảng loạn bán tháo” đồng USD để phản ứng với chiến dịch phi USD hóa của Chính phủ.
Bà dẫn lại chỉ đạo ban hành tháng 12 của Ngân hàng Trung ương Zambia, yêu cầu các chủ thể tham gia thị trường phải thanh toán giao dịch trong nước bằng nội tệ, nhằm củng cố vai trò của kwacha với tư cách đồng tiền thanh toán hợp pháp chính.
Theo bà Shimoomba, quy định này đang thúc đẩy việc thanh lý nhanh các khoản nắm giữ USD, qua đó tạo triển vọng tích cực cho đồng kwacha trong ngắn hạn.
Bên cạnh đó, nhiều nhà máy tại Zambia - vốn cần USD để nhập khẩu nguyên liệu - đang tạm đóng cửa trong kỳ nghỉ Giáng sinh và mới hoạt động trở lại vào tuần này. Điều này góp phần làm giảm nhu cầu USD, qua đó hỗ trợ đồng nội tệ.
“Sự trùng hợp giữa việc gián đoạn sản xuất theo mùa và thay đổi chính sách mạnh tay đã tạo ra một ‘cơn bão hoàn hảo’ cho đà tăng tiếp diễn của đồng kwacha”, bà nói.
Năm ngoái, kwacha là một trong những đồng tiền tăng giá mạnh nhất châu Phi, nhảy vọt 26% so với USD. Quốc gia miền Nam châu Phi này – nhà sản xuất đồng lớn thứ hai lục địa – nằm trong nhóm các nước ghi nhận mức tăng 2 chữ số của đồng tiền nội tệ so với USD trong năm 2025.
Thị trường chứng khoán cũng nổi bật, mang lại cho nhà đầu tư mức sinh lời cao hàng đầu trong nhóm thị trường mới nổi, tính cả theo nội tệ lẫn USD. Ngoài cú hích từ giá đồng lên mức kỷ lục, dòng vốn ngoại còn được hỗ trợ bởi nỗ lực tái cơ cấu nợ của Tổng thống Hakainde Hichilema, người dự kiến tranh cử nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 8 tới.
Zambia được xếp vào nhóm các quốc gia nghèo nhất châu Phi và thế giới, với tỷ lệ nghèo đói cao (khoảng 60 - 82% dân số sống dưới mức nghèo khổ). Mặc dù giàu tài nguyên khoáng sản (chủ yếu là đồng), quốc gia này vẫn gặp khó khăn do giá cả biến động, nợ nần và tham nhũng, dẫn đến tình trạng bất ổn kinh tế kéo dài.
