Quá hạn 28/2, sàn giao dịch tài sản mã hóa đầu tiên vẫn “án binh bất động”

Thị trường tài sản mã hóa Việt Nam vừa bước qua mốc thời gian quan trọng 28/2, đây là hạn chót Chính phủ yêu cầu triển khai thí điểm sàn giao dịch theo Nghị quyết 23. Tuy nhiên, tính đến ngày 1/3, vẫn chưa có sàn nào chính thức được cấp phép và đi vào hoạt động, khiến giới đầu tư và doanh nghiệp trong ngành tiếp tục trong trạng thái chờ đợi.

Yêu cầu này là bước tiếp nối của Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về chương trình thí điểm kéo dài 5 năm và Quyết định 96/QĐ-BTC của Bộ Tài chính ban hành đầu năm 2026 nhằm cụ thể hóa quy trình, điều kiện cấp phép. Mục tiêu xuyên suốt của lộ trình là đưa thị trường vốn nhiều năm vận hành ngoài hành lang pháp lý vào khuôn khổ kiểm soát chính thức, thay vì cấm đoán hay thả nổi.

Tuy nhiên, việc quá hạn mà chưa có sàn nào được “bật đèn xanh” cho thấy quá trình thẩm định có thể đang diễn ra thận trọng hơn dự kiến.

Khoảng trống pháp lý chưa thể lấp đầy trong một sớm một chiều

Trong nhiều năm, phần lớn nhà đầu tư Việt giao dịch trên các nền tảng quốc tế. Khi xảy ra sự cố như sập sàn, thao túng giá hay lừa đảo rút thanh khoản, gần như không tồn tại cơ chế bảo vệ hữu hiệu trong nước. Cơ quan quản lý cũng gặp khó vì thiếu dữ liệu và công cụ giám sát trực tiếp.

Theo các chuyên gia, việc thiết kế một sàn giao dịch hợp pháp không chỉ dừng lại ở cấp giấy phép, mà đòi hỏi thiết lập đồng bộ hệ thống lưu ký, cơ chế quản trị rủi ro, quy trình phòng chống rửa tiền và hạ tầng công nghệ đáp ứng tiêu chuẩn an ninh cao. Đây là những điều kiện không dễ hoàn thiện trong thời gian ngắn.

Chương trình thí điểm đặt ra nhiều yêu cầu then chốt khi giao dịch bằng Việt Nam đồng để kiểm soát dòng tiền và hạn chế “USD hóa” trong không gian số. Đồng thời phân tách rõ vai trò của tổ chức vận hành sàn, đơn vị lưu ký và tự doanh, siết chặt hoạt động quảng cáo để ngăn chặn thổi phồng lợi nhuận. Những tiêu chí này được xem là “hàng rào an toàn” trước khi thị trường được mở rộng.

Bài toán cân bằng giữa an toàn và sức hút thị trường

Một điểm đáng chú ý trong Nghị quyết 05 là quy định tài sản mã hóa phát hành mới chỉ được chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài, trong khi nhà đầu tư trong nước chủ yếu giao dịch các tài sản đã phổ biến toàn cầu như Bitcoin hay Ethereum. Cách tiếp cận này nhằm tách biệt rủi ro từ các dự án token non trẻ khỏi hệ thống tài chính nội địa trong giai đoạn đầu.

Bên cạnh đó, đề xuất mức thuế 0,1% trên doanh thu mỗi lần chuyển nhượng cũng đang được giới chuyên môn theo dõi sát sao. Nếu áp dụng trên mọi giao dịch, bao gồm cả hoán đổi giữa các tài sản số, chi phí tích lũy có thể ảnh hưởng đáng kể đến nhóm nhà đầu tư giao dịch tần suất cao. Một số ý kiến cho rằng nên cân nhắc đánh thuế trên phần lợi nhuận thực tế hoặc tại thời điểm quy đổi sang Việt Nam đồng để vừa đảm bảo nguồn thu, vừa duy trì sức cạnh tranh.

Việc đến nay chưa có sàn nào được cấp phép có thể phản ánh sự thận trọng của cơ quan quản lý trong khâu thẩm định năng lực tài chính, công nghệ và tuân thủ pháp lý của doanh nghiệp. Trong bối cảnh nhiều quốc gia từng trả giá đắt vì buông lỏng giám sát crypto, cách tiếp cận chậm nhưng chắc được xem là lựa chọn an toàn hơn.

Dẫu vậy, thị trường đang đứng trước áp lực thời gian. Nếu quá trình cấp phép kéo dài, dòng vốn và thanh khoản có thể tiếp tục chảy ra các nền tảng quốc tế quen thuộc. Bài toán đặt ra cho nhà điều hành là làm sao vừa dựng được “két sắt và hàng rào” đủ vững, vừa không để lỡ nhịp cơ hội hình thành một hệ sinh thái tài sản mã hóa minh bạch và có sức cạnh tranh ngay trên sân nhà.