Blockchain và lời giải cho câu chuyện xuất khẩu văn hóa Việt

Blockchain thay đổi cách ngành sáng tạo vận hành

Trong nhiều năm, công nghệ và nghệ thuật thường được xem là hai lĩnh vực tách biệt. Một bên đại diện cho dữ liệu, kỹ thuật và logic, trong khi bên còn lại gắn với cảm xúc, tính cá nhân và cảm hứng sáng tạo. Tuy nhiên, sự phát triển của AI, blockchain và NFT đang dần làm thay đổi cách nhìn này, khi công nghệ không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà đang trở thành nền tảng vận hành mới của ngành công nghiệp sáng tạo.

Theo nhiều chuyên gia, các công nghệ mới đang mở ra cách thức hoàn toàn khác để nghệ sĩ kết nối với khán giả, xây dựng cộng đồng và thương mại hóa sản phẩm. Người hâm mộ hiện không còn đơn thuần là người xem thụ động mà có thể tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái của nghệ sĩ thông qua các nền tảng số.

Ông Phạm Phước Nguyên, đại diện Ban tổ chức Diễn đàn Kinh tế Tài sản số Việt Nam 2026 - Conviction 2026, nhận định khoảng cách giữa công nghệ và nghệ thuật đang ngày càng thu hẹp. Theo ông, ngành sáng tạo hiện không chỉ đối mặt với bài toán tạo ra sản phẩm chất lượng mà còn phải tìm cách duy trì kết nối lâu dài với cộng đồng và xây dựng giá trị bền vững quanh sản phẩm đó.

Dù sở hữu lực lượng sáng tạo trẻ và giàu tiềm năng, ngành giải trí Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào các sản phẩm văn hóa ngoại nhập từ Hàn Quốc, Nhật Bản hay Trung Quốc. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, các ngành công nghiệp văn hóa giai đoạn 2018-2022 đóng góp khoảng 4% GDP với giá trị sản xuất tương đương 44 tỷ USD, song phần lớn doanh thu vẫn đến từ thị trường nội địa.

Thực tế này cho thấy Việt Nam hiện mới đóng vai trò thị trường tiêu thụ lớn thay vì trở thành quốc gia xuất khẩu mạnh các sản phẩm giải trí đại chúng. Một số tác phẩm điện ảnh và nghệ thuật Việt Nam đã tạo dấu ấn tại các liên hoan quốc tế, nhưng phần nhiều vẫn mang tính hàn lâm hoặc phục vụ cộng đồng người Việt ở nước ngoài, chưa đủ sức tiếp cận đông đảo khán giả toàn cầu.

Theo ông Phạm Phước Nguyên, thách thức lớn nhất của ngành sáng tạo Việt Nam không nằm ở sự thiếu hụt tài năng mà ở khả năng thương mại hóa và xây dựng mô hình vận hành đủ quy mô để đưa giá trị sáng tạo vượt khỏi biên giới quốc gia. Ông cho rằng một sản phẩm muốn phát triển bền vững cần dung hòa giữa yếu tố nghệ thuật, khả năng tạo doanh thu, xây dựng cộng đồng và mở rộng thị trường quốc tế.

Blockchain và NFT mở ra mô hình kết nối mới

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, blockchain và NFT được xem là những công cụ có thể giúp ngành sáng tạo Việt Nam rút ngắn khoảng cách với thế giới. Nhờ Internet và công nghệ phi tập trung, các nhà sáng tạo hiện có thể kết nối trực tiếp với cộng đồng quốc tế mà không còn phụ thuộc hoàn toàn vào các kênh phân phối truyền thống.

Ông Phạm Phước Nguyên cho rằng NFT không nên chỉ được nhìn nhận như một loại tài sản đầu cơ mà cần được xem là giải pháp xác thực quyền sở hữu và xây dựng cộng đồng số. Theo ông, giá trị lớn nhất của NFT nằm ở việc tạo ra mối liên kết chặt chẽ giữa nghệ sĩ và người hâm mộ.

Ông lấy ví dụ từ văn hóa sưu tầm thẻ ảnh thần tượng vốn rất phổ biến trong giới trẻ. Nếu trước đây các vật phẩm chỉ mang ý nghĩa lưu niệm, thì khi ứng dụng NFT, chúng có thể tích hợp thêm nhiều quyền lợi như xác nhận tư cách thành viên, truy cập hội nhóm riêng, tham gia sự kiện độc quyền hoặc nhận ưu đãi đặc biệt từ nghệ sĩ.

Tại Việt Nam, album NFT “131km” của rapper Pjpo được xem là một trong những thử nghiệm đáng chú ý khi kết hợp âm nhạc với công nghệ blockchain. Trong mô hình này, người hâm mộ không chỉ đóng vai trò ủng hộ mà còn có thể tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái của dự án và hưởng lợi khi sản phẩm thành công.

Ngoài khả năng xây dựng cộng đồng, blockchain còn được đánh giá cao nhờ tính minh bạch và khả năng xác thực nguồn gốc tài sản số. Công nghệ này cho phép lưu trữ toàn bộ lịch sử giao dịch và quyền sở hữu, góp phần hạn chế tình trạng sao chép, làm giả hoặc tranh chấp bản quyền trong lĩnh vực sáng tạo.

Theo giới chuyên gia, nếu được triển khai hiệu quả, blockchain và NFT có thể trở thành bệ phóng giúp ngành công nghiệp sáng tạo Việt Nam mở rộng ra thị trường quốc tế, xây dựng cộng đồng người dùng toàn cầu và nâng cao giá trị thương mại cho các sản phẩm văn hóa bản địa.

Xu hướng kết hợp giữa nghệ thuật và blockchain cũng đang dần xuất hiện tại nhiều sự kiện trong nước. Cuộc thi Sáng tác tranh kỹ thuật số ứng dụng công nghệ NFT 2026 do Chi hội Blockchain TP.HCM phối hợp cùng Trường Đại học Mỹ thuật TP.HCM tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Tài sản số Việt Nam - Conviction 2026 là một ví dụ.

Thông qua công nghệ blockchain và NFT, các tác phẩm nghệ thuật có thể được số hóa, xác thực nguồn gốc và mở rộng khả năng tiếp cận công chúng trên môi trường số. Đây được xem là hướng đi mới giúp ngành sáng tạo Việt Nam gia tăng giá trị thương mại và từng bước đưa sản phẩm văn hóa nội địa vươn ra thị trường quốc tế.