Theo báo cáo của công ty phân tích dữ liệu blockchain Elliptic được Bloomberg dẫn lại, các giao dịch mua stablecoin quy mô lớn thường gia tăng trong những thời điểm chính quyền Iran hạn chế truy cập Internet. Giới phân tích cho rằng đây có thể là cách thức chuyển dịch tài sản ra khỏi tầm giám sát của hệ thống tài chính do phương Tây kiểm soát.
Chiến lược tài chính trong bối cảnh bị cô lập
Quy mô giao dịch cùng với ước tính của giới chức Mỹ về khoảng 9 tỷ USD tín dụng ngầm liên quan đến Iran cho thấy các quốc gia bị trừng phạt đang khai thác hạ tầng tài sản số ngày càng sâu rộng.
Theo đánh giá của Elliptic, các giao dịch stablecoin có thể phục vụ hai mục tiêu chính: hỗ trợ ổn định tỷ giá đồng Rial đang suy yếu và duy trì khả năng tiếp cận tài sản neo theo USD trong bối cảnh Iran bị hạn chế tiếp cận hệ thống ngân hàng toàn cầu.
Đầu tháng 3/2026 Elliptic cũng ghi nhận lượng tiền rút ồ ạt tăng lên 700% sau đợt công kích của Hoa Kỳ và Israel khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng, điều này khiến tâm lý lo ngại đồng Rial sẽ sập giá.
Việc chuyển đổi nguồn thu từ dầu mỏ hoặc ngân quỹ nhà nước sang stablecoin cho phép nắm giữ giá trị tương đương USD mà không cần thông qua mạng lưới ngân hàng truyền thống – nơi chịu sự giám sát chặt chẽ của Bộ Tài chính Hoa Kỳ.
Thách thức đối với cơ chế trừng phạt
Theo dữ liệu từ Mạng lưới Thực thi Tội phạm Tài chính Hoa Kỳ (FinCEN), khoảng 9 tỷ USD giao dịch ngầm liên quan đến Iran đã được ghi nhận trong năm 2024. Tuy nhiên, các dòng tiền chuyển qua stablecoin phần lớn nằm ngoài phạm vi giám sát của hệ thống tài chính truyền thống.
Điều này tạo ra thách thức mới cho cơ chế trừng phạt. Trong khi chính phủ có thể gây sức ép lên ngân hàng trung gian hoặc các công ty bình phong, việc can thiệp trực tiếp vào các ví blockchain phân tán vẫn là nhiệm vụ khó khăn về mặt kỹ thuật và pháp lý.
Trên thực tế, các mạng lưới tín dụng ngầm và tài sản số thường vận hành song song. Doanh thu từ hoạt động xuất khẩu dầu có thể được che giấu qua các công ty trung gian trước khi chuyển sang các sàn giao dịch tiền mã hóa và quy đổi thành stablecoin, tạo thành chuỗi giao dịch nhiều lớp nhằm làm mờ dấu vết dòng tiền.
“Vùng mù thông tin” trong các đợt cắt Internet
Các đợt hạn chế Internet tại Iran cũng được cho là tạo ra khoảng trống thông tin. Trong khi giao dịch blockchain vẫn diễn ra xuyên biên giới, dòng thông tin từ mạng xã hội và các kênh truyền thông nội địa bị gián đoạn, khiến những giao dịch quy mô lớn khó bị phát hiện kịp thời.
Vụ việc sàn giao dịch Garantex bị Bộ Tư pháp Hoa Kỳ cáo buộc hỗ trợ né tránh trừng phạt thông qua việc tạo ví mới liên tục là ví dụ cho thấy hạ tầng tài sản số ngày càng được sử dụng như công cụ tài chính trong các cuộc cạnh tranh địa chính trị.
Vào đầu tháng 3/2026, Sàn giao dịch hàng đầu thế giới Binance cũng bị Thượng Viện Mỹ cáo buộc là trung gian cho hoạt động rửa tiền lên tới 1,7 tỷ USD cho các thực thể ở Iran và Nga.
Diễn biến này phản ánh sự thay đổi trong bản chất của các biện pháp trừng phạt: từ các công cụ pháp lý và ngân hàng truyền thống sang cuộc đua về công nghệ, dữ liệu và hạ tầng tài chính số trên phạm vi toàn cầu.
